Ogólne
Pełne hasło
Więcej

INTERDICTUM

Gramatyka
  • Formyinterdictum
  • Etymologia A. et N. s. v. interdictus
  • Odmiana -i
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I.
    • 1. zakaz
    • 2. eccl.+ ecclesiasticum interdykt, kara kościelna polegająca na wyłączeniu z uczestnictwa w sakramentach i obrzędach kościelnych
      • β. + interdictum interdicti sententiam (pro aliqua re, in contra aliquem locum, in aliquo loco) dare extendere ferre et promulgare proferre Kürb. fulminare interdicti fulminatio: (e)mittere (super) ponere aliquem (locum) interdicto subicere supponere
      • γ.
      • δ.
  • II. iur.
    • 1. oświadczenie zakazujące korzystania z przedmiotów (zwł. z nieruchomości ) oraz podejmowania jakichkolwiek czynności prawnych z nimi związanych
    • 2. wniesienie pretensji prawnych, roszczenia sądowe
    • 3. transl.+ (sensu latius transl.) zapowiedź

Pełne hasło

INTERDICTUM, -i n.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • H.
(A. et N. s. v. interdictus)
I.
1. zakaz; interdicendi statutum, prohibitio (constr. abs. vel sq. de).
Additur adi., v. gr.
divinum ( DŁUG. Op. p. 65 et saepius) vel gen. , v. gr. Ecclesiae ( AKapSąd III p. 369, a. 1476) , legum ( ZABOR. Tract. p. 56 ).
N. locut.
interdictum de aliqua re facere ( PommUrk III p. 154, a. 1292 ; ib. IV p. 359, a. 1309) , inducere ( Dogiel I p. 563, a. 1540) .
2. eccl. t. t. ecclesiasticum et abs. : interdykt, kara kościelna polegająca na wyłączeniu z uczestnictwa w sakramentach i obrzędach kościelnych; ab usu sacrorum segregatio (refertur ad personas et ad loca)
KodWp I p. 133 (a. 1233) : late sunt contra transgressores excommunicacionis seu i-i sentencie.
AConst p. 11 (a. fere 1244) : locus, in quo captus fuerit clericus ... et in quo tenetur, ecclesiastico subjaceat i-o.
Ita passim saec. XIII—XVI.
Syn.
excommunicatio maior ( Concl. p. 214, a. 1536). Definitionem distinctionesque affert
NIC. BŁ. Tract. fol. 1 VIIIa : i-um secundum Innocentium non est nisi prohibitio hominum habitantium in loco a sacrąmentis ... et ne clerici celebrent diuina vel ministrent sacramenta, et est duplex: quoddam generale et quoddam speciale siue particulare; generaliter interdicitur regnum siue prouincia siue etiam ciuitas vel castrum, particulare vero i-um est, quum de multis ecclesijs vna, due vel tres interdicuntur.
Iuncturae verbales potiores
α. interdictum durat (
AKapSąd III p. 96, a. 1503) ; simili sensu stat ( CodEp III p. 110, a. 1461 et saepius).
β. interdictum vel interdicti sententiam (pro aliqua re, in vel contra aliquem locum, in aliquo loco) dare (saec. XVI); simili sensu extendere ( AKapSąd III p. 711, a. 1503 et saepius), ferre ( JANKO p. 690 et saepius; et promulgare : ZabDziej II p. 348, a. 1486 ; item proferre : ChrMP p. 572 = p. 100 Kürb. et saepius), fulminare ( ZabDziej II p. 51, a. 1483 et saepius; etiam interdicti fulminatio: ArHist X p. 224, a. 1554) , (e)mittere ( UrkBBr p. 62, a. 1273 et saepius; ArHist VI p. 48, a. 1475) , (super) ponere ( StCrac p. 7 a. 1328 et saepius; KodWp III p. 693, a. 1396), porro aliquem (locum) interdicto subicere ( Lites I p. 50, a. 1321 et passim), supponere ( ChrMP p. 572 = p. 100 Kürb. et vulgo; sub interdicto ponere: MARTIN. OP. Chr. p. 382 et saepius).
Opp.
interdictum absolvere ( AKapSąd III p. 117, a. 1507 ; item interdicti absolutio: ConcPol X p. 371, a. 1406) , relaxare ( JANKO p. 690 et saepius; etiam ecclesiam ab interdicto: AKapSąd III p. 118, a. 1507) , resolvere ( DŁUG. Hist. III p. 346) , tollere ( id. LibBen I p. 299, diploma a. 1361 et saepius).
γ. interdicto subiacere ( KodWp III p. 413, a. 1374) , sententiis interdicti irretiri ( DŁUG. Hist. III p. 403 ) , sententias excommunicationis et interdicti incidere ( AKapSąd III p. 139, a. 1509 ; et incurrere: Concl. p. 214, a. 1536).
δ. interdictum (ob)servare ( AConst p. 11, a. fere 1244 et saepius); simili sensu tenere ( DŁUG. Hist. IV p. 268 ; StPPP III p. 25 ), ;item processum excommunicationis et interdicti obtinere (contra aliquem: AKapSąd III p. 72, a. 1499).
II. iur. t. t. (Pol. zapowiedź)
1. oświadczenie zakazujące korzystania z przedmiotów (zwł. z nieruchomości ) oraz podejmowania jakichkolwiek czynności prawnych z nimi związanych; edictum, quo omnis rei (praec. immobilis) usus omnisque iuris actio, quae ad illam pertineat, interdicitur
KsgZPozn p. 426 (a. 1405) : Theodoricus ipsum Nemsczon ... debuit statuere pro equo, quem recepit in sua hereditate ultra i-um wlgariter «zapowecz».
Cf. INTERDICO III 1 INTERDICTIO I 1.
2. wniesienie pretensji prawnych, roszczenia sądowe; iuris vindiciae
ArPrawn X p. 298 (a. 1410) : Clemens ... Sbiszconi vendidit sculteciam ... et ... ipse Sbiszco ... sculteciam predictam tenuit per annum et diem ... absque i-o et aresta et quovis impedimento.
Ib. p. 352 (a. 1412) : ex quo ... Jacussius ... tacuit et siluit per annum et diem ... sine aresta et sine i-o ... adhuc silere debet perpetuis temporibus.
3. (sensu latius transl. ) zapowiedź; indictio
ArPrawn VII p. 179 (a. 1566) : quisquis damnum dare... alicui voluerit, i-o multae centum nobis regi, domino vero fundi viginti siclorum soluendae coerceatur.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)