- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- A.
- N.
[3.
pl.
ind.
perf.
act. intercederunt,
cf.
infra 833,9
]
I.
A.
propr.
1.
(de loco) rozciągać się między czymś; inter
partes distantes situm esse
(v.
gr. de via).
2.
(de tempore) przechodzić, mijać;
praeterire,
transire.
B.
transl.
1.
de rebus
a.
zachodzić (między kimś); esse, fieri, exsistere (inter aliquos, alicui cum aliquo),
v.
gr. de amicitia, sim.,
controversia sim., item de animo malignandi
(
KADŁUB.
p. 94
), bello (
Dogiel IV
p. 236, a.
1525).
b.
mieć miejsce, wydarzyć się, nastąpić;
accidere, evenire,
v.
gr. deapprobatione erectionis (ecclesiae:
DokMp IV
p. 253, a.
1391)
, vacatione episcopatus (
DŁUG. Hist. I p. 395 = II
p. 159
ed nov.
), laboribus (
URSIN.
p. 27, 2)
cett.
N.
part. praes. loco subst.
intercedentia,,
-ium
n.
wydarzenia, wypadki;
eventus
*Theiner II p. 127 (a. 1460) : ob aliqua i-ntia ita fieri oportuit.
2.
(de hominibus) orędować, wstawiać się,
pośredniczyć;
supplicare, deprecari, se
interponere.
Additur
precibus devotis et humilibus (
CodEp III
p. 114,
a. 1461).
N.
in imagine de laudabilibus operibus alicuius (
MatArch
p. 41, a.
1425)
.
II.
iur.
t. t.
(Pol.
zastąpić, zachodzić)
A.
1.
pełnić funkcję tzw.
zachodźcy, tj. wstępować w spór zamiast pozwanego; loco citati coram iudice respondere
KodMp III p. 300 (a. 1376) : cum fuisset ... Zegota per ... Iacobum coram nobis constitutus eundem Iacobum i-ns, terminum sibi prefixum ... a nobis petiuit in colloquio generali terminari.
StPPP VIII p. 16 (a. 1376) : Martinus ... litteram iudicii habet ponere contra Stasconem pro kmethone, quem i-ssit pro agris violenter cultis.Ita passim saec. XV. Additur responsione :
AGZ XIV p. 69 (a. 1442) : Jacobus Barbaram i-ssit responsione pro villa Konyuchi.
N. sensu
latius transl. bovem i.
ratione bovis
ZabDziej I p. 125 (a. 1493) : Stanislaus ... respondit ... ego non i-o dictum thaurum, quia mea non cum voluntate fecit (cf. ib. supra: bos existens in possessione ... Stanislai ... leserat ... Elizabeth).Part. praes. loco subst. intercedens,, -ntis m. zachodzca, osoba wstępująca w spór w miejsce pozwanego; i. q. intercessor (cf. s. v. II 1)
StPPP III p. 69 : si ... i-ns in continenti respondere noluerit, primus ille, qui citatus et conventus est, respondere compellatur.
2.
zabezpieczać nabywcę rzeczy od pretensji osób
trzecich; emptorem rei alienatae a cuiusvis vindiciis tueri
DokMp IV p. 97 (a. 1355) : Nicolaus ... vel sui successores ... Helizabeth, quidquid gravaminis super eam congruerit, i-re tenentur (cf. ib. supra: nos Nicolaus ... hereditatem ... sorori ... Helizabeth vendidimus).
DyplMog p. 65 (a. 1361) : si aliquis ... ipsos fratres pro partibus hereditatis ... quoquomodo impediret, heredes pro ipsis debent i-re ipsoque indempnes reddere et ab omni onere vexationis relevare (cf. ib. supra: abbati et conventui monasterii Mogylensis ... vendiderunt ... partes hereditatis in Monyacovicz).
N. de
censibus :
APozn I p. 333 (a. 1462) : Agnes ... obligatur se ... Mathiam pistorem pro maccello panum eidem vendito de omnibus censibus ... evincere et i-re.
Syn.
eliberare (
KsgSądWar
p. 53,
a. 1461
et saepius), evincere (
APozn I
p. 333,
a.
1462
et saepius), exbrigare (
APozn I
p. 3, a.
1434)
, relevare (
DokMp I
p. 402, a.
1417
et saepius),
tueri (
DokMp I
p. 407, a.
1417)
, indemnem conservare
(
CracArt I
p. 140, a.
1452).
Simili sensu
libertatem (pacem) ab aliquo :
KsgSądWar p. 39 (a. 1467) : Katherina ... resignavit et recessit agrum Iohanni ... i-ns ... a suis consanguineis libertatem in eternum.
KsgŁawWar I p. 206 (a. 1483) : Margaretha et ... Anna ... i-cederunt eternam pacem ab omnibus ... consanguineis suis ... Nicolao ... pro porcione ... in qua ... non debent ipsum ... impedire.
3.
wstąpić w obowiązki płatnika, zobowiązać się do
spłacenia czyjegoś długu (lub innych należności płatniczych);
pecuniam debitam (praec. aes alienum) loco alterius solvere spondere
KsgPrzem I p. 12 (a. 1406) : Georgius ... i-ssit Petrum ... pro debitis Iohannis ... sibi persolvere.
PP VI p. 32 (a. 1430) : Dambrowa ... fideiubet pro Jacobo ... omnia debita ... i-re et soluere.
TPaw II p. 90 (a. 1486) : rex i-ndo pro equo solucionem pro domino cancellario quitavit Derslaum... de viginti florenis ad racionem capitaneatus.
N.
super aliquid
zabezpieczyć czyjąś wierzytelność; cautionem pecuniae solvendae pro aliquo dare
KsgJan p. 659 (a. 1484) : dux Johannes i-ssit 50 florenos nobili Andree ... pro ... duce Boleslao super eundem districtum Tharczinensem.
Ib. p. 660 (a. 1484) : Sigismundo ... dux Johannes i-ssit ... 26 florenos pro ... duce Boleslao super ... districtum Blonensem.
4.
zastępować w pełnieniu obowiązku służby
wojskowej; militiae munus loco alterius
suscipere
StPPP VIII p. 205 (a. 1387) : pro parte Petri ... Kelcica ... Gerzas heres ... quatuor kmethones ... obligauit cum omni iure et expeditionem Gerzas habet i-re.
KodWp V p. 629 (a. 1428) : incumbentibus ... quibusuis expedicionibus ... Micossius ... expeditionem eandem i-re debet ... in suis expensis.
ArPrawn I p. 164 (a. 1455) : quod omnes terrigene, qui habent etatem possent ad expeditionem bellicam loco patris expediri et patres (ed. fratres) i-re, patribus suis in domo remanentibus.Ita saepius.
5.
fideiussorem
zwolnić poręczyciela od konieczności płacenia
długu; fideiussorem a sponsione
liberare
ArPrawn I p. 272 (a. 1553) : Iohannes ... i-ndo suos fideiussores ... dominos iudiciales introligare debuit.Glossae Pol. ad 1—5:
KgsCzer p. 183 (a. 1417) : Iohannes de Rosnissewo i-ssit wulgariter «zassetl» Iohannem de Zelaszna pro istis partibus hereditatis.
Ib. p. 264 (a. 1422) : si ... nollet evictor eum i-re «zacz», similiter perdet.
AGZ XI p. 124 (a. 1437) : Martinus ... obligavit se ... Andream et Johannem i-re alias «zachodzycz» a Mathia ... pro ista marca si ipsos invaderet (cf. ib. p. 280, a. 1446; ib. XV p. 434, a. 1464; ib. XVI p. 68, a. 1469; StPPP II p. 810, a. 1476).
StPPP IX p. 38 (a. 1447) : Petrus ... i-ssit Iacobum ... alias «zachodczą gest yego» pro quinque marcis contra ... Franciscum.
KsgPrzem II p. 121 (a. 1452) : Martinus promisit evincere et i-re alias «zastampycz» ... Nicolaum a qualibet persona volente eum impedire.
AGZ XI p. 400 (a. 1454) : Mal et Philip non -isserunt patrem suum alias «nye zastapyly» in causa.Cf. AGZ XVIII p. 100 (a. 1475) ; ib. XVII p. 317 (a. 1495) . Constr. ad I—II: Indicatur quem a . sq. dat.
PrPol p. 370 (a. 1398) : domini, ego habeo, qui michi i-et.
KodMp IV p. 166 (a. 1418) : quando ... Mszczysco pro eadem fideiussoria citaretur ad instantiam Andree ... tunc ... in terminis ... debet i-re eidem.Ita saepius. b. sq. acc. c. sq. pro. Indicatur coram (a) quo a. sq. dat. cf. supra 833,26. b. sq. acc. , cf. supra 833,17. c. sq. ab :
StPPP VIII p. 513 (a. 1398) : Nicolaus ... i-ssit Przibconem ... a Johanne ... pro hereditate Zigarthouicze.
DokMp I p. 321 (a. 1404) : dicti nobiles ... a quolibet ipsum Jacussium debent i-re omnino sub dampno.Ita passim. d. sq. ad :
*PommUB p. 144 (a. 1258) : fratres ... pro nobis ... ad Dominum i-ant.
ArHist X p. 350 (a. 1515) : ad sollicitandum dominos Plocenses, ut dignentur i-re ad ... episcopum, ut ... dignetur bona ecclesie Poltoviensis limitare.e . sq. apud:
KodWp I p. 226 (a. 1248) : pro hoc apud nos i-ntibus nostra ... matre ... et ... episcopo Posnaniensi.
StPPP VIII p. 52 (a. 1381) : pro eadem pecunia ... Adam Janiconem i-ssit apud fratrem suum.Ita saepius. Cf. Th. VII 1 , 2156. 63. f. sq. contra :
StPPP VIII p. 299 (a. 1388) : uxor Michaelis... ipsos i-ssit contra Pasconem ... quod se super possessionem intromiserunt.
ArPrawn X p. 2 (a. 1390) : Frosca i-ssit Marcussium advocatum ... contra Paschonem ... pro advocacia.Cf. Th. VII 1, 2155, 67. Indicatur qua pro re a. sq. acc. b. sq. abl.
AGZ XIII p. 33 (a. 1437) : Michael si per quempiam vexaretur, debet obdestinare in tempore fideiussorem, quod i-retur predicta vexacione (nisi leg. a vexatione).c. sq. ab :
StPPP VIII p. 257 (a. 1388) : promittentes ipsum i-re ab impedimento et sub dampno.
DokMp I p. 402 (a. 1417) : promittens ... Michaelem praepositum ... a quovis impedimento pro praedicta scultetia ... i-re efficaciter et relevare.Ita passim. d. sq. de, cf. supra 822,53 et
KsgLub p. 16 (a. 1447) : si que pars ex illis non i-ret aliquam de inpedimento, tunc etc.Cf. Th. VII 1, 2155, 67. e. sq. in c. abl.
StPPP VIII p. 312 (a. 1389) : promittens ipsam in eadem villa i-re sub dampno.
DokMp I p. 490 (a. 1414) : eciam nos i-imus eos colonos in graniciis.
AGZ XIII p. 290 (a. 1449) : ipse i-ssit Martinum ... in triginta marcis.Cf. Th. VII 7, 2755, 66; 2156, 9. f. sq. pro. g. sq. inf. , cf. supra 833,18. Ita saepius. h. sq. enunt. fin.
CodEp III p. 114 (a. 1461) : precibus devotis et humilibus apud Sedem Apostolicam i-unt, ut is ... in presulem preficiatur.Cf. supra 834,30. i. sq. quod, cf. supra 834,39.
B.
1.
zgłaszać pretensje prawne (do kogoś lub czegoś);
aliquem (aliquid) vindiciis petere
PrPol p. 161 (a. 1397) : promittentes ... dominum S ... exbrigare, si quispiam ipsum i-ret, prout moris est.
IusPol p. 196 (a. 1418) : si proximus debito tempore ... resignationem i-dit et citat infra sex septimanas, acquirit haereditatem proximitate.
PP V p. 16 (a. 1425) : Petrus ... caucionauit et fideiussit, quod ipsos emptores bonorum nullus hominum pro eisdem porcionibus ad triennium i-re debebit.
2.
zaprzeczać oskarżeniu;
obiecta negare
TPaw III p. 445 (a. 1399) : łaszek ... contra Pachnam i-ssit, ut non intrando domum Pachne non violauit ... seruientem.
III.
fungitur vice verbi
1. intendendi
a.
zajmować się czymś, dbać ο coś; alicui rei studere, operam dare
DŁUG. LibBen III p. 88 (diploma a. 1415): rex teneatur suorum i-re commodis subditorum.
Id. Hist. IV p. 636 : exercitu ... regio ... offensioni hostium i-nte (v. l. intendente).Cf. INTENDO II B 1.
b.
zamierzać; sibi
proponere
KsgPrzem I p. 114 (a. 1422) : Paschek ... constituit Niclos ... suum procuratorem in causa, quam mouere i-it Wassilio.Cf. INTENDO II C 1.
c.
być posłusznym, uległym; oboedire
KodWp V p. 302 (a. 1420) : vicarij ... decano ... in illis, que cultum diuinum respiciunt, obediant et i-ant.Cf. INTENDO II B 2.
2.
concedendi
wydawać, użyczać; dare,
impendere
PomnLw II p. 92 (a. 1410) : consumpte sunt III sexagenae in reyssa ad dominum regem in facto racionis ex parte necessariorum pro domino rege i-ssorum.
RachJag p. 543 (a. 1419) : ad mandatum ... domine regine i-ssi in hospicio pro familia eiusdem domine ducisse ... duo vasa ceruisie.