- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- B.
- L.
- A.
- H.
- N.
I.
propr.
A.
1.
cały, pełny, całkowity, wszystek; totus, plenus, universus, omnis
; dicitur
praec.
a.
de spatio, magnitudine, amplitudine sim.
Occ.
α.
obejmujący całość, zajmujący się
całością; ad totum spectans
NIC. BŁ. Serm. I p. 290 : medicina est summe oportuna ... ei sit i-rrima; quia quando sanatur vnum membrum, alio in languore remanente, totum corpus infirmum remanet.
β.
niepodzielny, jednolity, stanowiący samodzielną
całość; non divisus, unus, qui totum
indivisum
est.
N.
phil.
WROCŁ. EpitConcl fol. a IIIb : Christus est subiectum integrale, ad quod omnia reducuntur, sicut ad totum i-um, id est totum per vnionem, non compositionem.
GŁOG. Hisp. fol. 30b : in ista propositione: totum, quod est in mundo, est in oculo meo, si totum capitur kathegorematice, tunc valet tantum sicut ens i-um.
Inde abs. loco
subst.
JAC. PAR. Tract. fol. A IIIb : anima est tota in toto corpore, et in qualibet parte tota; capiendo totum cathegreumatice pro i-o.
N. de
homine
ŹrMalb p. 5 (a. 1510—1529) : scultetus ... hastarius i-r ar matus.
b.
de tempore. Additur
totus (
DŁUG. LibBen I
p. 465
:
in toto i-o anno)
.
Occ.
de aetate hominum: wiek sprawny;
i. q. pubes, qua iure agere licet
AGZ XVII p. 138 (a. 1477) : Johannes ... constituit ... Johannem de Sprowa ... tutorem ... usque ad i-am puerorum etatem.
Inde homo i. q. adultus
CorpJP III p. 431 (a. 1519) : si puer occisus ultra duodecim annos habuerit, tunc occisor caput debet solvere, sicut pro virilis et i-i hominis capite.
c.
de quantitate, numero sim.: dicitur
praec.
de rebus
(v.
gr. de pecunia solvenda sim.; inde
abs.
integrum,,
-i
n.
i. q. solidum), sed etiam de collegiis hominum: występujący w pełnym składzie; qui in corpore est,
v.
gr.
iudicium (
StPPP III
p. 39
).
N.
locut.
ex integro esse
i. q. in corpore
StPPP II p. 695 (a. 1464) : termini non sunt terminati et hoc ideo, quia iudicium non erat ex i-o, nam subiudex neque suus camerarius non intererat.d. de modo, gradu, plenitudine sim. Glossa Pol.
ArLit III p. 90 (a. 1428) : confessio i-a «czala», indivisa «nerozdzelona».
2.
a.
nienaruszony, nieuszkodzony, niezniszczony, cały; illaesus, incorruptus, salvus
.
Occ.
α.
de litteris publicis
(syn. sanus:
Lites II
p. 124,
a. 1337
;
DokMp I
p. 214,
a. 1382
et saepius).
Inde sensu latius transl. i. q. non
fucatus, non spurius,
verus.
β.
de vestibus i. q. novus.
b.
podany w całości, nieskrócony; cui nihil deest, non amputatus (contractus), plenus.
N.
phil.
WROCŁ. Dial. fol. E VIa : principia silogismi ... constitutius ... materialia sunt ... propinqua id est sunt i-e propositiones, ex quibus immediate constituitur silogismus.II. transl.
A.
1.
a.
zdrowy, rześki, krzepki;
sanus, validus, robustus (de
hominibus vel corpore humano).
Additur abl. limit.
corpore
(
StPPP IX
p. 33, a.
1425).
b.
sprawny (umysłowo), bystry;
sagax, acer, perspicax,
subtilis (de hominibus eorumve mente sim.)
, item de consilio rationis (
ZabDziej II
p. 334, a.
1486).
Additur
ratione (
KodWp III
p. 578,
a. 1386
et saepius).
2.
niewinny, czysty, dziewiczy; castus, pudicus, intactus.
B.
1.
nieskazitelny, uczciwy, szczery,
nieposzlakowany; simplex, ingenuus,
sincerus, honestus a. de hominibus
(abs.
vel
sq.
gen.
,
v.
gr. vitae).
N. i. q.
nobili genere
natus
AGZ XV p. 17 (a. 1457) : idem Iwan debet se expurgare i-um testibus (cf. contextum ).
b.
de rebus
abstr.
,
v.
gr.
dilectio, fides, laus
sim.; item
status alicuius (
StPPP VII
p. 495
; a. 1439 ;:
homo bone fame, laudabilis opinionis i-ique status et conuersacionis
honeste
).
c.
impers.
integrum est
(sq.
inf. )
przystoi, jest rzeczą
przyzwoitą, wskazaną; decet,
aequum est.
Simili sensu
integrum videtur (
Tom, XIII
p. 10,
a. 1531).
2.
niezachwiany, stały;
constans, firmus.
3.
do
kładny, ścisły;
diligens, accuratus.
4.
nieuszczuplony, niczym nieograniczony, nieskrępowany, pełny; non
impeditus, liber, plenus (potestas, ius sim.).
5.
nowy, ponowny, świeży; novus,
recens.
C.
iur.
poena
opłata sądowa uiszczana w związku z zawarciem polubownej
ugody w toku wszczętego procesu; pretium a
partibus, quarum controversia ad concordiam adducta sit, iudicio solvendum
TPaw III p. 395 (a. 1397) : Barthossius pro poena cruentata i-a satisfacere debet.
IurMas I p. 169 (a. 1448) : penas i-as «yednane» dictas ... iudicio ... solvent.Cf. Słownik Staropolski s. v. jednanie.
III.
locut.
adv.
1.
(indicatur actionis resumptio)
ex integro, in integrum
na nowo; denuo,
rursus.
2.
(indicatur status, modus, numerus plenus)
ad (in)
integrum, ex (in) integro
w całości, całkowicie, w pełni; totaliter, in
universum, plene.
Simili sensu per
integrum (syn. per totum:
CodSil(M) I
p. 2
. saec. X
;
syn. ex toto:
PommUrk III
p. 72,
a. 1289)
et in integris (
PommUrk VII
p. 294,
a. 1329).
N.
math.
in integrum w
liczbach całkowitych;
i. q. numeris integris
MARTIN. p. 3 : si quadratum quantitatis erit notum et radix erit nota extrahendo radicem, si autem in i-um non possit fieri, converte te ad minutias, si praecisionem vis invenire.