Ogólne
Pełne hasło
Więcej

INSTRUMENTALIS

Gramatyka
  • Formyinstrumentalis
  • Etymologiainstrumentum
  • Odmiana -e
  • Część mowyprzymiotnik
Znaczenia
  • I. propr. propr. mający postać narzędzia, przedstawiony jako narzędzie
  • II. transl.
    • 1.
      • a. zawierający się w dokumencie
      • b. mający wartość dokumentu (moc prawną)
    • 2. phil.pełniący funkcję narzędzia (środka pomocniczego), narzędny

Pełne hasło

INSTRUMENTALIS, -e (instrumentum)
  • S.
  • B.
  • L.
  • K.
I. propr. mający postać narzędzia, przedstawiony jako narzędzie; instrumenti speciem habens
KodKKr I p. 170 (a. 1325) : direccius ire a dicto monte poterit signis i-bus scilicet securi sive bipennj super eandem viam.
II. transl. et in imagine
1.
a. zawierający się w dokumencie; qui litteris publicis continetur
KodMp I p. 68 (a. 1262) : ne mortalium gesta digna memorie inmortali in obliuionis laborintum transeant ... digne solent cautelis i-bus perhennari.
b. mający wartość dokumentu (moc prawną); litterarum publicarum vim habens
AGZ VII p. 33 (a. 1385) : villam ecclesie ... omni iure et quolibet vigore i-i, quo (ed. qua) idem dominus Petrus ... ipsam villam ... tenuit, dedit.
2. pełniący funkcję narzędzia (środka pomocniczego), narzędny; instrumenti (adiumenti) loco adhibitus, ministratorius (praec. phil. t. t., opp. principalis)
MatFil IV p. 65 (saec. XIV ex.ex) : nec valet, si dicatur, quod essentia sit causa essendi effectiva sibi non principalis sed i-is, nam ex hoc sequeretur, quod aliquid secundorum possit creationi instrumentaliter subservire.
WŁODK. ScrSel II p. 133 : imperium ... est a Deo ut a causa prima et a vicatio Dei tamquam a causa secunda ut quasi quoddam agens i-e.
ExPhys fol. g IIb : accidentia ... non sunt primum et principale principium motus sed tantum i-e.
JAC. PAR. II p. 348 : ecclesia Romana ... est quasi i-is et operativa clavium universalis ecclesiae.
Id. Tract. fol. A IIIa : potentie anime tam negative quam sensitive i-es redduntur inabiles ad operandum, quia anima nihil potest agere sine illis, etiam in actibus potentie intellectiue.
GŁOG. Alex. II fol. d IIb : dictio prime persone est agens i-e ipsius intellectus.
Ita vulgo in textibus phil.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)