Ogólne
Pełne hasło
Więcej

INSTIGO

Gramatyka
  • Formyinstigo
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -are, -avi, -atum
Znaczenia
  • I.
    • 1. (pro obi. sunt homines) podniecać, pobudzać, nalegać, skłaniać, popychać do czegoś
      • a. podjudzać, kusić
        • β. przymuszać, zmu szać
    • 2. (pro obi. sunt res) wywoływać, powodować
  • II. med. iur. t. t. pozywać do sądu, zwł. o osobie urzędowej

Pełne hasło

INSTIGO, -are, -avi, -atum
  • F.
  • Th.
  • S.
I.
1. (pro obi. sunt homines) podniecać, pobudzać, nalegać, skłaniać, popychać do czegoś; incitare, excitare, movere, inducere, hortari.
Praec. de abstr. , v. gr.
amore ( Tom. III p. 230, a. 1514) , cupiditate ( DokMp I p. 12, a. 1284) , devocione ( KodMp I p. 320, a. 1363) , fama ( AKapSąd II p. 639, a. 1481) , gratia (divina: KodPol III p. 284, a. 1363 ; DokSul p. 357, a. 1368) , intentione ( Dogiel IV p. 143, a. 1454) , precibus et muneribus ( Lites II p. 171, a. 1413). Occ.
a. podjudzać, kusić; i. q. tentare.
β. przymuszać, zmu szać; cogere
AKap p. 155 (a. 1557) : dictos cmethones ultra consuetudinem aliarum villarum ad labores non i-at.
Constr.
a. sq. ad (cf. supra xxx). b. sq. pro :
CodEp III p. 287 (a. 1478) : mentes et animos pro adiuvacione ... dignetur i-re.
2. (pro obi. sunt res) wywoływać, powodować; auctorem esse, movere
KodWp I p. 533 (a. 1287) : furta vel homicidia ... que possunt peccatis i-ntibus evenire.
Tom. III p. 152 (a. 1514) : significatum est tamen mihi difficultatem hinc esse i-tam per eos, qui mercatu suo episcopatum ... consequi potuerunt.
II. iur. t. t. pozywać do sądu, zwł. o osobie urzędowej; ad ius vocare, praec. auctoritate publica
StPPP VIII p. 150 (a. 1385) : Benco wlodarius ... ducit testes contra Johannem kmethonem ... Bernardus ... interfuit, quando mansionem suscepit, Jasco ... interfuit; rota: quia mansionem suscepit et duobus annis libertatem habuit et istis ... annis censum soluere habuit et pro eo censu non soluto ipsum i-ui in mea hereditate.
ZabDziej II p. 51 (a. 1483) : in causa contra honorabiles hominos ... occasione inobedientie ... ipsis personaliter cittatis, Iacobo de Sandomiria procuratore tunc officii instigatore i-nte ... dominus ex confessatis eosdem ... in tribus marcis ... condempnavit.
CorpJP III p. 248 (a. 1512) : mandamus ... tuae fidelitati ... ut quotienscunque acciderit ... aliquem ad officium tuae fidelitatis pro non exoluta exactione ... deferri, eundem tua fidelitas iure, i-nte officiali nostro, convincat.
Ita saepius usque ad saec. XVI med.
Constr.
a. sq. contra :
AKapSąd III p. 355 (a. 1531) : ideo voluit eam Dorotheam castro Vyelunensi offerre tanquam furem, ut i-ret contra eam.
b. sq. pro (cf. ). c. sq. super:
StPPP VI p. 169 (a. 1519) : si instigatrix voluerit i-re super primam citationem etc.
2. wnosić przed sądem, domagać się czegoś od sądu; a iudice postulare aliquid
KodUJ III p. 154 (a. 1493) : quod quidem decretum et premissa omnia servanda ... dominus officialis ipsis partibus tenere ... mandavit ... Iohanne Vissoczsky ... praemissa nomine capituli i-nte.
StPPP VII p. 224 (a. 1544) : cum in citatione aliqua scribitur: vel prout ius decernet, tunc pars actorea non potest sibi iuramento taxare damnum, sed debet taxatio iniuriae stare in decreto iudiciario, parte actorea ipsam i-nte.
ZabDziej IV 1 , p. 52 (a. 1551) : ad instantiam ... palatini Podoliensis ... i-ntis et petentis, ut praefatus Choma cautionem fideiussoriam pro se statueret ... pro quo Choma famati viri ... fideiusserunt.
3. officium prezentować przed sądem jakąś władzę; officio alicuius in iudicio fungi
ArPrawn I p. 28 (a. 1412) : procurator substitutus per ... S. instigatorem sive procuratorem principalem ... ad i-ndum officium suum in causa ... litteram commissionis ... coram ... notario ... presentavit.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)