Ogólne
Pełne hasło
Więcej

INSPICIO

Gramatyka
  • Formyinspicio, inspiciens
  • Etymologia pro part. fut. pass.
  • Odmiana -ere, -spexi, -spectum
  • Część mowy
  • Rodzaj
Znaczenia
  • I. zaglądać, spoglądać, patrzeć na coś, oglądać, widzieć
    • 1. + scripta sim.: i. fere q. czytać
    • 2. dokonywać przeglądu, wizytacji, wizytować
    • 3. doglądać, pilnować
    • 4. zaglądać gdzieś, uczęszczać, przychodzić, odwiedzać gorliwie korzystać z czegoś, użytkować
  • II.
    • 1. badać, rozważać, brać pod uwagę, uwzględniać, poznawać
    • 2. troszczyć się o coś, dbać, sprawować nadzór, opiekę
    • 3. szukać, ścigać, tropić (kogoś)

Pełne hasło

INSPICIO, -ere, -spexi, -spectum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • L.
[3. pl. con. praes. act. inspiceant?
PEREGR. fol. m IIa : sis ... princeps oculorum tuorum, ne inspiceant illa, que etc.
part. fut. act. inspexurus (pro part. fut. pass. )
* PommUrk V p. 4 (a. 1311) : prout in literis ... regis, quas vobis mittimus inspexuras (nisi leg. inspexuris) plenius continetur.
]
I. zaglądać, spoglądać, patrzeć na coś, oglądać, widzieć; intueri, contemplari, (in)spectare, aspicere, videre.
Praec.
1. scripta sim.: i. fere q. czytać; legere.
2. dokonywać przeglądu, wizytacji, wizytować; lustrare, visitare, praec. ecclesias:
AKapSąd II p. 739 (a. 1509) : officium visitandi et i-ndi ecclesias et mores presbiterorum.
3. doglądać, pilnować; tueri, custo dire
KsgKaz p. 571 (a. 1401) : IIII grossos dedimus uno famulo, qui i-it fossatoribus eo, quod melius laborarent.
Ib. p. 573 (a. 1401) : IIII grossos dedimus famulo, qui iuvat i-re laboratoribus.
4. zaglądać gdzieś, uczęszczać, przychodzić, odwiedzać; frequentare, assidue visitare, adire aliquid
Visit. p. 450 *a. 1512) : oppidani dissolute vivunt, quottidie tabernas i-unt et non laborant.
Occ. gorliwie korzystać z czegoś, użytkować; libenter uti, frui
Visit. p. 249 (a. 1512) : tabernatores utuntur fluvio et nihil solvunt ... kmethones ... per VI grossos solvunt (ed. -ant) et non tam diligenter aquam i-unt sicut tabernatores.
N. locut.
alicui oculos spojrzeć komuś w oczy; alicuius os et oculos intueri
StPPP II p. 286 (a. 1424) : dixit, quod marito meo oculos i-re non praesumpsisti.
Part. praes. inspiciens,, -ntis pro subst.
MIECH. Chr. p. 8 : qua sua pulchritudine ... corda i-ntium alliciebat.
Cf. Th. VII 1,1952,83. 1955 5.
II.
1. badać, rozważać, brać pod uwagę, uwzględniać, poznawać; considerare, deliberare, perpendere, respicere, rationem habere, cognoscere. Glossa Pol.
StPPP X p. 99 (saec. XV in.in) : consideratis et i-tis («obyerzawschy, opatrawschy») fidelibus obsequiis strenui ... militis.
Additur adv.
interius ( Gramm. p. 175, saec. XV med.med).
2. troszczyć się o coś, dbać, sprawować nadzór, opiekę; providere, curam alicuius rei habere
KodMp II p. 64 (a. 1242) : episcopus ... domum monialium ... in omnibus defendere et i-re tenebitur tam interius quam exterius.
3. szukać, ścigać, tropić (kogoś); quaerere, inquirere (aliquem)
IurMaz I p. 30 (a. 1377) : ille, cui pater, frater aut amicus ... est interfectus, reum temptare et i-re (glossa Pol. «patrzac») debebit (cf. StPPP I p. 271).
Constr. ad I—II:
a . abs. b. sq. dat. et 4. c. sq. acc. d. sq. ad :
NIC. BŁ. Serm. I p. 17 : iumentum ... de terra ... viuit, vnde ... ad eam semper i-it.
Cf. Th. VII 1,1956,48.50 sqq. e. sq. sub c. acc.
ZabDziej IV 2 , p. 59 (a. 1551) : Mathias sub pontem ... i-re voluit.
f. sq. adv. vel locut. adv. (per foramina: AKapSąd III p. 284, a. 1503) . g. sq. enunt. interrog. h. sq. quod. Cf. Th. VII 1,1956,25.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)