Ogólne
Pełne hasło
Więcej

INQUIRO

Gramatyka
  • Formyinquiro, inquero
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ere, -sivi, -situm
Znaczenia
  • I.
    • 1. + sal szukać, poszukiwaćposzukiwać pokładów soli
    • 2. ścigać, tropić
  • II.
    • A.
      • 1.
        • a. + diligenter .badać, dociekaćdebatować nad czymś
        • b. wypytywać, dowiadywać się
        • c. iur. iur. prowadzić śledziwo w jakiejś sprawie, badać sądownie
      • 2. dążyć do czegoś, zabiegać o coś, pożądaćSensu debilitato: prosić
      • 3. osiągać coś w wyniku wyroku sądowego, dojść czegoś na kimś
      • 4. occ. ukarać
    • B. ściągać podatki, daninę itp.

Pełne hasło

INQUIRO s. INQUERO, -ere, -sivi, -situm
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • L.
  • A.
  • N.
[ 3. pl. ind. perf. inquiraverunt *PommUrk IV p. 103 (a. 1303) : inquiraverunt, si pisces ... darent pro sex solidis.
]
I.
1. szukać, poszukiwać; exquirere, quaerere. Occ. sal poszukiwać pokładów soli; in sale quaerendo occupari
JusMet p. 104 (a. 1368) : sectores ad i-ndum sal durum locare.
Cf. INQUISITIO II 2 et INQUISITOR II 2.
2. ścigać, tropić; insequi, agitare.
II.
A.
1.
a. badać, dociekać; investigare, indagare, perscrutari. Additur diligenter ( StSyn III p. 8 et saepius). Occ. debatować nad czymś; deliberare
CALLIM. Sbign. p. 50,8 : magis ... pium esse religionem colere, quam super ea i-re.
b. wypytywać, dowiadywać się; interrogare, perquirere.
c. iur. prowadzić śledziwo w jakiejś sprawie, badać sądownie; causam cognoscere, investigare.
Additur
causam ( StPPP VIII p. 242, a. 1388 et saepius).
2. dążyć do czegoś, zabiegać o coś, pożądać; petere, appetere, desiderare. Glossa Pol.
RFil XXIV p. 81 (a. 1418) : i-unt «pozodayo, szukajo albo naszIaduyo».
Sensu debilitato: prosić; rogare.
N. locut.
consilium ab aliquo :
CorpJP IV p. 92 (a. 1524) : de taxa illis imponenda ab illo consilium i-at.
Praec. iur., v. gr.
decisionem causae ( PP II p. 105, a. 1450) , iustitiam ( KodMp III p. 303, a. 1376). Interdum praeterquam de hominibus dicitur etiam de abstr. (tyle co: wymagać; i. q. postulare)
PP II p. 146 (a. 1450) : prout ... ius Theutunicum ... postulat et i-it.
DŁUG. Reg. p. 245 (a. 1456) : relictam ... tenebuntur circa se in ipsorum expensis ... secundum quod status et condicio ipsius i-it, ad tempora vite sue tenere.
Constr. ad
1—2: indicatur persona, a qua aliquid requiritur a. sq. acc. b. sq. ab :
KodWp I p. 76 (a. 1281) : a quo ... i-ta diligenter veritate super spiritualibus, a quo recepisset, respondit etc.
AKapSąd III p. 228 (a. 1429) : dominus ... i-vit ab eodem, an sentiret hereticum aliquid.
Ita saepius. c. sq. contra :
StPPP VIII p. 266 (a. 1388) : i-et camerarius pro pena contra Nicolaum.
Indicatur res, quae inquiritur a. sq. acc. b. sq. de.
Item de
aliquo :
SSrSil IX p. 60 (a. 1464) : ubicunque invenies tibi obviantes, i-e de illa.
c. sq. pro d. sq. super :
StPPP II p. 130 (a. 1402) : super domo ... cuius sit, debent diligenter i-re.
Item supra 673,29.
e. sq. acc. c. inf.
ZabDziej III p. 27 (a. 1490) : ad i-ndum veritatem solucionis esse impletam per certum nuncium.
f. sq. enunt. interrog. g. sq. enunt. obi. c. ut:
DŁUG. Hist. I p. 289 (= II p. 49 ed. nov.) : rex ... mittens speciales ... nuncios ... simulque i-ns et rogans, ut etc.
3. osiągać coś w wyniku wyroku sądowego, dojść czegoś na kimś; iure obtinere
KodWp III p. 72 (a. 1357) : constituere procuratorem ... in causis hereditariis ad agendum et defendendum, ad i-ndum seu perdendum.
KodWp III p. 202 (a. 1362) : Przosna ... recepit ad i-ndum seu ad perdendum ab ipsis fratribus totalem accionem, promittens ipsum dominum archiepiscopum contra fratres et consanguineos suos ... in omnibus exbrigare.
StPPP VIII p. 423 (a. 1397) : Martinus debet i-re in sculteciam unius partis in Zagorzicze.
AGZ XVII p. 487 (a. 1502) : iudicium decrevit, quod Andreas ... suum dampnum super ipso Matthia i-ret.
4. occ. ukarać; multare
DŁUG. Hist. V p. 388 : consulatus Cracoviensis ob stragem Iudaicam, quod illam non avertisset, correptus, pecunia etiam trium millium florenorum i-tus.
B. ściągać podatki, daninę itp. ; poscere ac colligere, exigere (tributa, vectigalia sim.).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)