Ogólne
Pełne hasło
Więcej

INNITOR

Gramatyka
  • Formyinnitor, initor
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ti, -nixus et -nisus sum
Znaczenia
  • I. propr. concr. propr. (de concr.) opierać się, wspierać na czymś
    • α. + alicuius vestigiis vestigia: wstępować w czyjeś ślady
    • β. + alicui formae przybierać kształt
  • II. transl.
    • 1. polegać na czymś, opierać się, zasadzać, obstawać przy czymś
    • 2. zabiegać o coś, dążyć do czegoś, zajmować się czymś, usiłować
  • III.
    • 1. opierać się, walczyć
    • 2. zagrażać?
    • 3. następować?

Pełne hasło

INNITOR s. INITOR, -ti, -nixus et -nisus sum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • A.
  • L.
[con. praes, act. inniteat:
ADAM p. 305 : si saxum ... proprio inniteat fundamento.
part. perf. innitatus:
ARect I p. 169 (a. 1479) : permansit innitatus statuae.
innixtus infra 6.]
I. propr. (de concr. ) opierać się, wspierać na czymś; applicari, in aliquid niti, incumbere. Glossa Pol.
RFil XXIV p. 374 (saec. XV ex.ex) : innixta ... «przystała abo przytuliła szą ku szynowy».
Constr.
a. sq. dat. (saepissime). b. sq. abl. (saec. XVI). c. sq. in c. abl. (saec. XVI). d. sq. super c. acc.
N. locut. meton.
α. alicuius vestigiis wstępować w czyjeś ślady; vestigia sequi
VAdAnt p. 22, 9 : hi ... omnes ... secundum regulam sancti ... Basilii celestibus uestigiis i-untur.
KodPol I p. 247 (a. 1378) : quae omnia ... tanquam idoneus imitator eorum maiorum i-ndo vestigijs ... approbamus.
Ita saepius. Eodem sensu vestigia:
PP II p. 134 (a. 1452) : nos ... eorum vestigia i-ntes ... fratribus ... thunnam allecum etc. ... damus.
β. alicui formae przybierać kształt; in alicuius formam verti
COPERN. Rv . p. 12(= p. 9 ed. nov.) : eidem quoque formae ([sphaerae) ] aquas i-i a navigantibus deprehenditur; quoniam quae e naui terra non cernitur, ex summitate mali spectatur.
II. transl.
1. polegać na czymś, opierać się, zasadzać, obstawać przy czymś; in aliqua re niti, residere, persistere, positum esse, confidere.
Constr.
a. sq. dat. b. sq. acc.
AGZ XIX p. 360 (a. 1483) : successores ... testamentum ... i-ntes et profitentes ... testamentum ... confirmantes et approbantes recognoverunt ... voluntati et mandato ipsius Mnych testatoris inherendo.
CALLIM. in
KlQu p. 89 (a. 1484—1493) : nihil eorum, que eiusmodi diductione operacionem animi et corporis i-untur, non videtur lubrico et instabili fundamento inedificatum.
c. sq. abl. d. sq. ad:
Ztschr. LX p. 173 (a. 1301) : morosa tarditas in urbe ad limina sanctorum i-xa.
2. zabiegać o coś, dążyć do czegoś, zajmować się czymś, usiłować; niti, operam dare, studere.
Constr.
a. sq. dat.
BreslUB p. 111 (a. 1327) : illorum subditorum nostrorum singulari nostre liberalitatis magnificentia profectibus et commodis ex debito i-imur.
DyplMog p. 99 (a. 1414) : personis, quae terga sua divinis legibus submittentes regulari disciplinae devote i-untur.
Ita saepius. Cf. Th. VII 1,1699,80. b. sq. acc.
KodMp II p. 139 (a. 1276) : ut ... extirpacionem nigre sylue i-antur diligencius et insudant.
c. sq. inf.
KodMp II p. 190 (a. 1293) : ne quis hec ... violare i-atur.
WiadPol p. 48 (a. 1403) : seniorum laudabilem ... morem obseruare i-ntes etc.
Ita saepius. Cf. Th. VI 1,1699,82. d. sq. ad :
CodVit p. 333 (a. 1415) : nos ad semovenda dampna et pericula ... fideliter i-imur.
KodMaz(L) p. 204 (a. 1441) : ad id semper omni posse nostro i-imur, ut ... salus animarum ... augeretur.
Cf. Th. VII 1,1699,85.
III. varia et singularia
1. opierać się, walczyć; resistere, obsistere, (re)pugnare
*CodSil(M) I p. 72 (a. fere 1150) : Niemcenses autumabant sibi prospere cessurum, sicuti antea, cum omni nisu annitentes i-i.
DŁUG. Hist. V p. 577 : ad bellum contra ... reges aestuans, caeteros omnes sibi conciliabat hostes, fortius contra illos i-xurus.
2. zagrażać? dotyczyć? imminere? pertinere?
KodMp II p. 192 (a. 1293) : hereditatem ... gadibus ... firmari fecimus et volumus cassare omnem contrarietatem huic hereditati i-ntem.
Ib. IV p. 122 (a. 1410) : consideratis ... multiplicibus oppressionibus ... ciuibus ... ex frequentia ... equitaturarum ... i-ntibus ... equitaturas ... decreuimus abolendas.
3. następować? sequi?
*PommUrk VII p. 372 (a. 1330) : terminum ... in proximam diem iuridicam dictam secundam feriam i-ntem (v. l. imitentem) ... prorogamus.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)