Ogólne
Pełne hasło
Więcej

INHIBEO

Gramatyka
  • Formyinhibeo, inhabeo, inhiibeo, inibeo
  • Etymologia nisi typothetae error subest
  • Odmiana -ere, -ui, -itum
Znaczenia
  • I. stosować, używać
  • II.
    • 1. zatrzymać, powstrzymać, zatamować
    • 2. (po)wstrzymywać, nie dopuszczać, wzbraniać, zabraniać, nie pozwalać
  • III.
    • 1. iur. iur. t. t. zapowiedzieć, tj. urzędowo obłożyć sekwestrem, zająć na zabezpieczenie
    • 2. + litteram iudicialem, resignationem wstrzymać, odwołać, unieważnić
    • 3. (sensu latiore) zająć, skonfiskować, zagarnąć
  • IV. + quatenusnakazać, polecić

Pełne hasło

INHIBEO, -ere, -ui, -itum scr. inhabeo,,inhiibeo,,inibeo
  • F.
  • Th.
  • S.
  • L.
  • A.
  • H.
  • N.
  • K. (ini-)
[3. sg. ind. perf. act. inhibit (nisi typothetae error subest)
AGZ XIII p. 320 (a. 1451) : fecit inhibicionem per ministerialem ... et ... inhibit pecuniarum solutionem.]
I. stosować, używać; exhibere, exercere, adhibere.
N.
curam in aliquo leczyć, uzdrawiać; curare, mederi
AKapSąd II p. 276 (a. 1476) : ab incep tione cure inha-nde in prefata nobili ad decursum unius quartalis.
Occ. wkładać, wrzucać; imponere, immittere
KsgPrzem II p. 8 (a. 1445) : i-uit siue in braseam posuit alleka.
II.
1. zatrzymać, powstrzymać, zatamować; cohibere, prohibere, retinere, v. gr. fugam (vel aliquos in fugam effusos), sanguinis fluxum; item bellum ( CodEp I 2, p. 127, a. 1451).
N. locut.
alicuius rei recordatione inhiberi i. q. być niepomnym czegoś, nie zważać na coś; alicuius rei immemorem esse, rationem non habere
DŁUG. Hist. I p. 280 (= II p. 40 ed. nov.): Maslaus ... recordatione ... beneficiorum, quae ... perceperat, nihil i-tus.
2. (po)wstrzymywać, nie dopuszczać, wzbraniać, zabraniać, nie pozwalać; interdicere, prohibere, vetare
KodWp I p. 80 (a. 1214) : ne cui id minuere vel delere volenti prebeatur occasio ... presentem cartulam impressione sigilli mei firmo i-ns.
DokMp IV p. 7 (a. 1225) : praesens scriptum ... roboramus sub interminatione anathematis i-ntes, ne etc.
StSyn III p. 30 : quam porcionem sub pena suspensionis ... dispensatori ... recipere districcius i-emus.
SSrSil VII p. 6 (a. 1453) : qui ... regi haeretico ... reddere obedienciam sunt i-ti.
Ita vulgo usque ad saec. XVI.
N. glossam Pol.
StPPP IX p. 80 (a. 1469) : actor ... inhiibuit alias «zapowyedzyal» meam responsionem in librum inducere iudicij banniti.
Constr. indicatur quid
a. sq. acc.
AKapSąd III p. 231 (a. 1430) : arestando ... Swanthoslaum i-uit sibi recessum de loco sub excommunicationis penis.
DokLub p. 264 (a. 1447) : non debent ... excisionem i-re ... ipsorum successoribus.
AKapSąd III p. 42 (a. 1473) : eidem mulieri i-ta fuerit ad manendum villa.
Ita saepius.
b. sq. abl.
Tom. I p. 134 (a. 1511) : rex ... i-uit subditis suis omni commercio Vratislaviensium.
Cf. Th. VII 1,1593,58 sq.
c. sq. de:
AKapSąd III p. 91 (a. 1502) : ipsum ... citavit et tistibus de se purgando ... i-uit.
Ib. p. 338 (a. 1520) : petens contra eum statutum extendi et eidem de talibus i-ri.
Cf. Th. VII 1,1593,55.
d. sq. (acc. c. ) inf.
PrzywKr p. 3 (a. 1344) : quod fieri hospitibus sub obtentu bonorum ipsorum districcius i-emus.
DyplMog p. 70 (a. 1369) : perpetuo edicto i-ntes dictas domos ... aliqualiter obligari.
Ita saepius.
e. sq. enunt. obi. c. ne et vulgo. Cf. Th. VII 1,1593,61-65. Indicatur modus
a. sq. abl., v. gr. edicto perpetuo ( ), sacra synodo mediante ( ArPrawn I p. 353, a. 1511) .
b. sq. adv. vel locut. adv. , v. gr. districte ( et 44), per litteram ( StPPP VIII p. 896, a. 1400 ; item in litteris: AKapSąd II p. 19, a. 1415 ; praesentibus ib. p. 236, a. 1408) , sub interminatione anathematis ( ), obtestatione ma ledictionis aeternae ( StSyn I p. 45, a. 1436 -14 46), poena (excommunicationis supra 610,31 ; ; synodali ac carcerum: AKapSąd III p. 350, a. 1530) sim.
III.
1. iur. t. t. zapowiedzieć, tj. urzędowo obłożyć sekwestrem, zająć na zabezpieczenie; pignoris loco capere
StPPP VIII p. 251 (a. 1388) : terminum ad colloquium pro pecunia i-ta.
KsgGrWp II p. 282 (a. 1398) : Nicolaus ... per ministerialem ex mandato nostro suas omnes granicies in suis hereditatibus i-uit proclamando.
Ib. p. 334 (a. 1400) : ministerialis ... recongnovit, quod ... Scholdra i-uit castrum ... et omnia pertinencia ... servando formam juris, ut nullus ipsa (ed. ipsas) invadere auderet.
Et ib. paulo infra ministerialis recongnovit ... quod i-isset et interdixit allodium Symonis ... cum omnibus juribus ... secundum formam juris ([ita ib. vulgo)].
KsgZPozn p. 453 (a. 1406) : ministerialis coram iudicio recognovit, quod i-uit pascua, prata et vias omnibus suis vicinis in ... hereditate domini Alberti ... iuxta consuetudinem terre.
Ita vulgo usque ad saec. XVI. Glossae Pol.
KsgGrWp II p. 330 (a. 1400) : dominus ... secundum formam juris i-uit wlgariter «zapowedzal» suam hereditatem Szemino.
KsgZPozn p. 477 (a. 1406) : ministerialis ... omnes hereditates Petrasii ... in omnibus ... graniciis i-uit wlgariter «zapowedzal» alias «vywolal» ... iuxta ius terre.
AGZ XVIII p. 335 (a. 1492) : ministerialis ... i-uit alias «zapovyedzal» suprascriptam summam ... in iudicio terrestri ... ut non extraderetur, donec etc. ib. supra ad i-ndum alias «ku szapovyedzenyv» summam sexaginta ... tribus germanis ... quas dederunt ... Victorie pro dote).
N. constr. sq.
super c. acc.
AGZ XV p. 338 (a. 1497) : nobilis ... cum procuratorio a familiari Nicolao ... i-uit alias «zapowyedzyal» super ipsius omnia bona ... et super omnia debita peccuniaria.
Cf. INHIBITIO II 2.
2. litteram iudicialem, resignationem sim.: wstrzymać, odwołać, unieważnić; prohibere, antiquare
StPPP VIII p. 303 (a. 1389) : Jan... cum Stachna... terminum tercium et resignacionem i-erunt hereditatis eidem Stachne.
Ib. p. 485 (a. 1398) : Nicolaus ... litteram et notam in libro Sandonis ... arrestauit et i-uit.
Ib. p. 709 (a. 1399) : Elizabeth resignacionem dicte venditionis hereditatis arrestando i-uit.
Ita vulgo.
Syn.
interdicere ( KsgMaz I p. 177, 1415). N. constr. sq. de:
StPPP VIII p. 583 (a. 1398) : Pelca ... litteram iudicialem de libro iam i-tam super hereditate ... potest recipere.
Inde
3. (sensu latiore) zająć, skonfiskować, zagarnąć; retinere, confiscare, occupare
KsgMaz III p. 240 (a. 1437) : familiaris domini Dobrogostii inhiibuit alias «wsczagnanl» robora domini Michaelis ... pro theoloneo.
IV. nakazać, polecić; praecipere, mandare, iubere
Lites I p. 240 (a. 1339) : duces i-erunt ... Cruciferis, quod non acciperent ... terram Michaloviensem.
AKapSąd III p. 40 (a. 1473) : electus ... precepit et i-uit ... gwardiano, quod etc.
Dogiel I p. 175 (a. 1515) : nos i-emus nec subtrahemus magistrum Prussiae ... a praestando juramento.
Ita saepius, praec. sq. quatenus :
AGZ XIII p. 464 (a. 1464) : vobis iudicibus ... mandamus, i-emus, quatenus easdem causas, pro quibus citatus fuerit ... ad nostrum ... in Premislam ingressum remittatis ... iudicare non ausuri.
ZabDziej III p. 446 (a. 1497) : consules ... i-erunt ex officio suo consulari, quatenus etc.
StPPP VI p. 143 (a. 1519) : i-eramus ... iudicibus ... spiritualibus mandando eis auctoritate nostra regia, quatenus etc.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)