Ogólne
Pełne hasło
Więcej

INHAEREO

Gramatyka
  • Formyinhaereo, inereo, inhereo
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ere, -si
Znaczenia
  • I.
    • 1. tkwić, trzymać się w czymś, przylegać, być wrośniętym
      • a. + vestigiis alicuius vestigiis maiorum (antecessorum, parentum, praedecessorum inhaerentes (inhaerere cupientes) vestigiaiść w czyjeś ślady
      • b. phil. phil. (et gramm.) t. t. tkwić, być połączonym, związanym, należeć, przysługiwać
      • c. + titulo alicuius rei nazywać się
      • d. + alicui wbić się w czyjąś pamięć
    • 2. sąsiadować, graniczyć
    • 3. + alicui iść za kimś, towarzyszyć komuś
    • 4. + alicui loco zajmować jakiś obszar
    • 5. singulare: zdarzyć się
  • II.
    • 1. przykładać się do czegoś, oddawać się czemuś, dbać o coś, zajmować się czymś
    • 2. + mandatis, servitiis podlegać,być posłusznym
    • 3. trzymać się, przestrzegać czegoś, obstawać przy czymś, opierać się na czymś

Pełne hasło

INHAEREO s. INEREO s. INHEREO, -ere, -si
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • L.
  • A.
I.
1. tkwić, trzymać się w czymś, przylegać, być wrośniętym; alicubi haerere, infixum esse, adhaerere, cohaerere (propr. et in imagine).
Praec.
a. vestigiis alicuius iść w czyjeś ślady; vestigia sequi; in formula vestigiis maiorum (antecessorum, parentum, praedecessorum sim.) inhaerentes (inhaerere cupientes) sim. ( KodKKr I p. 13, a. 1213 ; KodMp I p. 45, a. 1254 et saepissime usque ad saec. XVI), item vestigia :
KodUJ IV p. 138 (a. 1535) : Vladislai Jagielonis avi ... nostri ... vestigia i-ntes, omnes doctores studii ... favoribus et gratiis augere volumus.
b. phil. (et gramm.) t. t. tkwić, być połączonym, związanym, należeć, przysługiwać; adhaerere, cohaerere, inesse, coniunctum esse, pertinere
Gramm. p. 179 (saec. XV) : constructibile habens modum i-ndi presupponit illud, respectu cuius se habet per modum i-ntis tanquam suppositum vel subiectum; sed ista verba (sc. taedet, paenitet ) habent modum i-ntis respectu (ed. -ti) subiecti inportati per accusatiuum, ergo presupponunt accusatiuum tanquam suppositum.
GŁOG. Anal. fol. XVI IIb : aliter autem est actus vel forma cognitiva materie inferioris, vt est anima nostra intellectiva, que est forma et actus i-ns.
Id. Hisp. fol. 57b : nomen substantivum significat per modum per se stantis et non alteri i-ntis.
Ita saepius. Additur actu ( GŁOG. Porph. fol. i IVa) , convertibiliter ( BYSTRZ. Top. fol. p 1b et saepius), essentialiter (ib. ), formaliter ( WROCŁ. EpitConcl fol. d IIIIa) , realiter ( BYSTRZ. Log. fol. n la et saepius).
c. titulo alicuius rei nazywać się; nomen habere
CorpJP II I p. 316 (a. 1515) : terrae Maioris Poloniae ... et terrae Cracoviensium terrarum titulo i-ntes
d. alicui wbić się w czyjąś pamięć; i. q. memoriae alicuius
Concl p. 253 (a. 1550) : sic enim et ipsis et auditoribus mens philosophi certius innotescet tenaciusque i-bit.
2. sąsiadować, graniczyć; vi cinum esse, adiacere
StPPP IV p. 80 (a. 1423) : interdicto loco vel civitate ... loca i-ncia sunt interdicta; et que dicuntur loca i-ncia, relinquitur arbitrio boni viri ... si in statuto non est de adherencijs difinitum.
Cf. Th. VII 1,1587,79 sqq.
3. alicui iść za kimś, towarzyszyć komuś; aliquem sequi, comitari (saec. XV).
4. alicui loco zajmować jakiś obszar; locum quendam occupare (saec. XVI).
5. singulare: zdarzyć się; evenire
PommUrk VII p. 344 (a. 1330) : si eis aliqua necessitas i-re visa fuerit, ipsos ... iuvare volumus.
II.
1. przykładać się do czegoś, oddawać się czemuś, dbać o coś, zajmować się czymś; alicui rei intentum esse, operam dare, incumbere, aliqua re occupatum esse.
N. eodem sensu
Deo :
WROCŁ. EpitConcl fol. n IIIb : Deus ... voluit, quod homo septimo die ab omni opere cessaret et ei per contemplationem i-ret et i-ndo quiesceret.
Cf. Th. VII 1,1589,42 sqq.
2. mandatis, servitiis podlegać,być posłusznym; subici, obsequi
KodPol II p. 599 (a. 1252) : incolae ... ipsorum mandatis et servitiis i-bunt.
CodSil V p. 300 (a. 1340) : defuncti patris diu studiosis i-si servicijs.
Ita saepius.
3. trzymać się, przestrzegać czegoś, obstawać przy czymś, opierać się na czymś; in aliqua re perseverare, persistere, aliquid servare
Lites I p. 451 (a. 1336) : nos volentes ... eorum ... ordinacionibus ... i-re.
Ib. II p. 152 (a. 1413) : producit articulos infrascriptos, a primis articulis per hoc non recedendo, sed ipsis magis ac magis i-ndo.
AKapSąd III p. 22 (a. 1466) : pater i-ndo statuto sinodali ... Mathie opcionem dedit.
Ita vulgo.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)