Ogólne
Pełne hasło
Więcej

INFAMIA

Gramatyka
  • Formyinfamia
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ae
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I.
    • A. propr. propr. niesława, zła sława
    • B.
      • 1. plama na honorze, hańba
      • 2. haniebny czyn, występek
      • 3. (de hominibus) nikczemnik, niegodziwiec
  • II.
    • 1. pomówienie o coś, nagana, zniesławienie, zarzut
      • α.
      • β.
      • γ.
      • δ.

Pełne hasło

INFAMIA, -ae f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • L.
  • A.
  • N.
I.
A. propr. niesława, zła sława; mala fama.
B. meton.
1. plama na honorze, hańba; infamiae macula, dedecus, ignominia.
Praec.
iur. t. t. utrata czci i praw obywatelskich; poena, qua aliquis honore atque iure civitatis privatur
KodWp I p. 88 (a. 1218) : ad illud etiam specialiter me obligavi, ut fures ... a nullo nobilium meorum serventur sub pena perpetue i-e.
JusPol p. 112 (saec. XIII med.) : si aliquis coram nobis i. rege ... de aliquo crimine ... fuerit accusatus et ad ostendendam suam innocentiam per nos ... non fuerit admissus et ob hoc ipsum fugere contingat ... ne hujusmodi fuga ad i-am reputetur.
Ib. p. 449 (a. 1496) : si ... culpati laborant publica i-a de accusato et patrato scelere etc.
Ita saepius. Cf. INFAMIS I 1 a.
Additur
iuris sive facti ( NIC. BŁ. Tract. fol. n IVb), item adi. civilis (ib. ). Glossae Pol.
AGZ XI p. 377 (a. 1451) : pro i-a alias «za sromothu» (cf. ib. XV p. 334, a. 1496; StPPP XII p. 211, a. 1538).
GLcerv p. 599 : i-a est status et honoris diminutio et ammissio «hańba».
2. haniebny czyn, występek; infame factum, flagitium.
3. (de hominibus) nikczemnik, niegodziwiec; homo infamis, flagitiosus.
II.
1. pomówienie o coś, nagana, zniesławienie, zarzut; vituperatio, accusatio, crimen.
Additur
criminosa ( KodWp III p. 551, a. 1384).
Praec.
nobilitatis sim. et abs. : nagana szlachectwa; actus aliquem nobilem esse negandi
ArHist III p. 294 (a. 1404) : cum ... Petrus ... Andream ... vituperiose nota i-e deprauasset ... asserens ... ipsum de non nobili, sed de vili et rustica progenie processisse.
ZapSądWp p. 404 (a. 1410) : Iohannes ... suos testes produxit ... super i-a (ed. in fama) nobilitatis.
ArHist III p. 322 (a. 1419) : testes ... produxit ... pro i-a nobilitatis sibi per ipsum Nicolaum ... iniuncta et imputata.
Ita saepius. Simili sensu ignobilitatis :
StPPP VII p. 429 (a. 1474) : in hac i-a ignobilitatis iacere nolens.
Glossae Pol.
ArHist VIII p. 466 (a. 1406) : terminus inter Martinum ... et Nicolaum ... pro i-a wlgariter «o przigano» (cf. TPaw IV p. 396, a. 1419).
PrPol p. 254 (a. 1399) : pro et super quadam detestatione et i-a vulgariter «o naganene» (cf. ib. p. 254, a. 1411; ArHist III p. 197, a. 1412; RHer III p. 21, a. 1427).
ArHist III p. 336 (a. 1427) : qui ipsius nobilitatem turpi i-a contradixit alias «naganyl».
Locut.
ad I-II:
α. infamia aliquem sequitur ( StPPP VIII p. 314, a. 1389).
β. iniamiam alicui dare ( AGZ XVII p. 440, a. 1477) , imponere ( Lites II p. 231, a. 1238 et saepius), imputare et iniungere ( ArHist III p. 322, a. 1419) , obicere ( TPaw IV p. 194, a. 1409 et saepius), item infamiae aliquem deputare ( CodVit p. 1069, a. 1422) , infamia confundere ( ib. p. 200, a. 1409), notare ( AKapSąd III p. 230, a. 1430) , ad infamiam accusare ( Tom. I app. p. 22, a. 1506) , tradere ( FormJ p. 72 ).
γ. infamiam subire ( AAlex p. 33, a. 1501) , tolerare ( StPPP VII p. 600, a. 1422) , notam infamiae incurrere ( ArLit I p. 5, a. 1421) , item infamia laborare (passim).
δ. infamiam emundare ( AKapSąd III p. 116, a. 1507) , expurgare (coram aliquo: ArHist XI p. 428, a. 1424 ; item de infamia se expurgare: ArPrawn V p. 110, a. 1440) , revocare ( AKapSąd II p. 624, a. 1476 et saepius).
Constr.
a. sq. gen. subi.
b. sq. gen. obi.
c. sq. de
d. sq. pro:
KsgŁawWar I p. 102 (a. 1460) : sibi innata fuit i-a pro thezauro civili.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)