- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- B.
- L.
- A.
I.
sensu
concr.
(propr. et in imagine)
1.
umieszczać, składać, zamykać, więzić w jakimś
miejscu; in loco clauso constituere,
collocare, ponere, claustris circumdare (saepire)
a.
homines,
praec.
α.
carceribus (ad carceres), turri
uwięzić, osadzić w więzieniu; in carcerem
(vincula) conicere, vincire,
in carcere detinere.
Simili sensu
captivitati (
DŁUG. Hist. I p. 538 = II
p. 310
ed.nov.
;
MIECH. Chr.
p. 200
).
;
N. in
imagine
fraudulentis cassibus
usidlić;
irretire
DŁUG. Hist. I p. 90 (= I p. 150 ed.nov.) : priusquam te suis fraudulentis cassibus i-ant, vitam illorum ... extingue.
β.
moniales
in claustro
KodWp II p. 25 (a. 1290) : moniales taliter sint i-se, quod nunquam eis egredi liceat extra septa.
AKapSąd III p. 367 (a. 1471) : easdem feminas penitentes i-ndas fore et i-i ac eas sub clausura manere debere.Ita saepius.
N.
in uno monasterio
złączyć, połączyć; coniungere
DŁUG. LibBen III p. 98 (diploma a. 1416) : cum ... rex ... fecerit i-i in monasterio Busensi ... de duobus monasteriis ... moniales.Refl. et mediopass. zamykać się; se claudere (v. gr. castro, in civitate sim.).
N. de
conclavi cardinalium
DŁUG. Hist. II p. 202 (= III p. 224 ed. nov.) : procurantibus ... Perusinis i-i collegium cardinalium episcopus Ostiensis ... in summum pontificem ... electus est.
b.
res, v.
gr.
cadavera vitro (
IANIC.
p. 184, v. 73
), litteras in cisticula
(
ZabDziej II
p. 586, a.
1489)
, ossa (panniculo sericeo;
DŁUG. Op.
p. 108
)
sim.
N.
α.
milit.
urbem obsidionibus
osaczać, oblegać; obsidere, hostiliter
circumdare, circumsedere.
β.
ukryć;
condere,
tegere.
N. in
imagine
NIC. POL. p. 62, v. 266 : livor i-sit, quod sub Apolline fulsit.
2.
oprawiać, wprawiać, inkrustować; auro sim.
circumdare, illigare (de arte
aurificis sive inclusoris, saec.
XVI).
N.
lateres inter ligna
wiązać, łączyć, spajać; colligare, compingere,
connectere, iungere
DŁUG. Op. p. 543 : ecclesiam ... ligno erigens et inter ligna lateres i-ns.
3.
otaczać, osłaniać;
circumdare, tegere (saec.XV).
Constr.
ad
1—3: indicatur ubi?
sq.
dat.
,
abl.
,
ad, in c.
abl.
,
adv.
loci.
II.
sensu magis abstr. et transl.
1.
obejmować, mieścić (w sobie), zawierać;
comprehendere, continere.
Additur
in se (
Gramm.
p. 167, saec.
XV
;
SZYDL.
p. 29
).
Occ.
mieć wagę, ważyć; pondus habere, pendere
CracArt II p. 538 (a. 1533) : duo ciphi argentei inaurati, unus i-ns ... marcam argenti cum deauracione.Praec. pass.
a.
mieścić się, znajdować, zawierać się, być położonym w
obrębie czegoś; exsistere, (positum)
esse, contineri aliqua re.
Dicitur de concr.,
v.
gr.
fundis, villis, insulis
sim. (
KodWp I
p. 79, a.
1213
;
DyplMog
p. 2
a. 1222
;
DŁUG. Hist. I p. 3 =
I
p. 67
ed.nov.
), fluvio (
KodUJ II
p. 196,
a. 1459)
, orbe, puncto (
KROMER MusFig fol. G Ib),
sed multo saepius de
abstr.
,
v.
gr.
novitatibus (in litteris :
Tom. XV I
p. 314,
a. 1534)
,
tono (in fine
septimanae :
SZYDL.
p. 33
)
, virtutibus caelestibus (in anulo :
NIC. POL.
p. 62,
v. 296
) sim.,
praec.
in textibus
phil.
BYSTRZ. ParvLog fol. A Ib : omnis passio i-itur in suo obiecto.
WROCŁ. Dial. fol. A Va : in verbo quolibet i-itur actus generalis scilicet esse.Saepius adduntur adv. vel locut. adv. , v. gr. actualiter ( BYSTRZ. ParvLog fol. P IIb ; ;simili sensu actu: BYSTRZ. Log. fol. 1 VII Ib) , essentialiter ( STOB. Sign. fol. A IIb) , formaliter ( id. Intr. fol. a 4a ; et quidditative: BYSTRZ. AnalPost fol. f Ia) , intrinsece (et formaliter id. in MatFil IV p. 85 ) , quidditative ( id. Elench. fol. t IVb ; per se: STOB. Praed. fol. 2a ; ;simili sensu in quidditate ib. fol. 3a ).
Opp.
contingenter (
WROCŁ. Dial. fol. M VIIIa)
, denominative (
BYSTRZ. Elench. fol. t IVb).
Item
disiunctive (
WROCŁ. Dial. fol. N Ia)
, generaliter (vel generalissime in se:
DOBCZ. Ars fol. a VIb)
, implicite (
BYSTRZ. Top.
fol. q IIIa
;
;opp. explicite
id. ParvLog fol.
f Ia
), sufficienter (
WROCŁ. ConcLog fol. d 3b
), virtualiter (
BYSTRZ. AnalPost fol. g IIIb
;
WROCŁ. Dial. fol. A
VIa).
;
b.
polegać, opierać się
na czymś; aliqua re (in)niti, in aliqua re positum esse,
consistere
DŁUG. Hist. V p. 614 : consilium ... saluberrimum erat ... quo salus et consummatio totius ... belli i-batur.
2.
ograniczać, zamykać w granicach; terminare,
limitare.
N. in
imagine
KodKKr II p. 87 (a. 1381) : divine altitudo sciencie ... nullis i-sa limitibus est.
N.
spiritum
zapierać, powstrzymywać; inhibere,
cohibere, retinere
DŁUG. Hist. V p. 288 : cum spiritu coangustato et i-so ... iacuisset.
3.
a.
dodać, dołączyć, załączyć; adiungere, inserere,
v.
gr.
litteram aliis litteris, item contenta, copiam litterarum (
CodVit
p. 229, a.
1412
;
CodEp I 1,
p. 111, a.
1439
et saepius).
N.
condicionem
postawić warunek, zastrzec;
i. q. proponere, excipere
KsgŁawKr p. 86 (a. 1372) : quocunque ementi hanc domum dicte condiciones debent i-i.
Praec.
in formulis
hac (tali) condicione inclusa (et interposita), quod
etc. z tym wyjątkiem, zastrzeżeniem;
cum hac exceptione, condicione
(
KsgŁawKr
p. 243, a.
1394
;
DokMp I
p. 293,
a. 1399
;
StPPP IX
p. 4, a.
1407).
Simili sensu
ita tamen includendo, quod etc. (
KodWp II
p. 404, a.
1326)
, hoc incluso, quod etc. (
KsgŁawKr
p. 187, a.
1392).
b.
włączyć, wliczyć, zaliczyć, umieścić w jakiejś
liczbie; computare, adnumerare, in aliquem numerum
referre,
v.
gr.
agros, laneos, mansos, prata, villas sim. (
DokMp I
p. 191, a.
1376
;
ib. IV
p. 182, a.
1376
;
DŁUG. LibBen I
p. 53,
et vulgo), aliquod spatium temporis
(v.
gr. diem totum usque ad occasum solis:
CodVit
p. 36, a.
1394
; diem sollemnitatis:
ArPrawn V
p. 515, a.
1517),
aliquam summam pecuniae (
KsgŁawKr
p. 155, a.
1391
et saepius), sed etiam
aliquem (in concordiam:
CodVit
p. 456,
a. 1419
; ad treugas infra 47; in indutiis:
CodEp III
p. 605, a.
1492
et saepius).
N. refl.
oddać się (w czyjeś ręce); se dedere
MARTIN. OP. Serm. p. 331 nlb. : a dyabolo sic constringitur, qui se manui ipsius luxuriando i-sit (et ib. infra in manu dyaboli se i-it).
4.
wykonać, doprowadzić do końca, zakończyć;
concludere, perficere, finire (saec.
XVI).
Constr.
ad
1—4: a.
sq.
dat.
b.
sq.
ad :
AKapSąd I p. 89 (a. 1456) : habeat novem marcas taxa prebende sue ad eas i-sa.
DŁUG. Hist. V p. 617 : Nicolaus ... in parte regis Hungariae ad treugas huiusmodi est i-sus.c. sq. in c. acc. vel abl. d. sq. inter :
TArch p. 191 (a. 1489) : inter quos mansos 2 lanei ... i-untur.e. sq. sub c. abl. f. sq. adv.
III.
singularia
1.
oznaczyć, stanowić, określić;
definire
CodVit p. 663 (a. 1424) : damus ... plenam ... potestatem ... dominis ... de ... graniciebus ... tractandi, disputandi, cognoscendi, i-ndi.
2.
zażegnywać, leczyć czarami; incantare,
aegrum (morbum) incantationibus
(veneficiis) curare
RFil XXIV p. 352 (a. 1434) : i-unt «zazeknawayą».