Ogólne
Pełne hasło
Więcej

INCENDIUM

Gramatyka
  • Formyincendium, incendia
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ii -ae
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajnijakiżeński
Znaczenia
  • I. propr.
    • 1. pożar
    • 2. oparzenie
  • II. transl.
    • 1. (po)żar namiętności
    • 2.
      • a. zarzewie
      • b. ochota na coś
    • 3. nieszczęście (np. wojna)
    • 4. piekło

Pełne hasło

INCENDIUM, -ii n.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • A.
  • N.
[ incendia,, -ae f. ? KodWp I p. 165 (a. 1236) : intendo reformare domum pauperculam, cui interitum frequens incendia minabatur.]
I. propr.
1. pożar; incensio, ignis.
Dicitur per abundantiam
incendium ignis ( KodWp III p. 89, a. 1357 : si casu infortuito i-um ignis evenerit etc. Ita saepius.) , ignis incendii ( ArPrawn X p. 333, a. 1411 : si ... aliqua dampna per ignem incendii vel per alia inpedimenta ... Nicolaus ... perceperit etc.). Glossa Pol.
CorpJP III p. 667 (a. 1522) : item inculpatus de i-o «pożar» in autumno ... se expurget cum abductore.
N. locut.
incendium ponere :
Theiner II p. 83 (a. 1450) : scimus, quod neque sacra rapuisti neque i-a posuisti.
2. oparzenie; adustio
NIC. BŁ. Serm. II p. 20 : Gregorius dicit de beato Benedicto, quod cum de quadam muliere ... tentaretur ... nudum se spinatum aculeis et vrticarum i-ijs proiecerit.
Constr. ad
1—3: a. abs. b. sq. gen. obi.
II. transl.
1. (po)żar namiętności; ardor, flamma.
2.
a. zarzewie; fomes
CodEp III p. 446 (a. 1497) : quanto maius seminarium i-umque dissidii et differendarum ... inter nos et maiestatem suam ... semper placere et moram gerere volumus.
b. ochota na coś; desiderium
NIC. BŁ. Serm. I p. 265 : piscium esus ita Christiano conceditur, vt fit ei infirmitatis solatium, non luxuriae pariat i-um.
3. nieszczęście (np. wojna); malum (v. gr. bellum).
4. piekło; inferna
DŁUG. Op. p. 40 : nisi de his malis, quae in episcopum ... egerant ... poenitentiam ... agerent, quod ultra aeternum i-um, egestatem ipsi et genus eorum in praesenti vita nullatenus forent evasuri.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)