Ogólne
Pełne hasło
Więcej

IMMEDIATUS

Gramatyka
  • Formyimmediatus, inmediatus
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -a, -um
  • Część mowyprzymiotnik
Znaczenia
  • I. (de loco) bezpośrednio przylegający, sąsiadujący, styczny
  • II. (de tempore) najbliższy, (bezpośrednio) nadchodzący
  • II.
    • 1. bezpośredni, bezpośrednio następujący (lub poprzedzający)
    • 2. ostatni (w kolejności), najnowszy, obecny
    • 3. iur. iur. bezpośredni, najbliższy, właściwy (w stosunkach prawnych)
      • a.
      • b. abstr.
    • 4. phil. phil. bezpośredni, pozostający w stosunku bezpośredniości

Pełne hasło

IMMEDIATUS s. INMEDIATUS, -a, -um
  • F.
  • Th. (rec.),
  • Bl.
  • S.
  • L.
  • H.
  • N.
  • K.
[comp. immediatior cf. infra 33.95,25. superl. immediatissimus cf. infra 95,29 et StKapWł p. 43 (a. 1500) : subsequeris praeceptum ... immediatissimum.]
I. (de loco) bezpośrednio przylegający, sąsiadujący, styczny; adiacens, confinis, contiguus
KodUJ I p. 182 (a. 1432) : domum ... muratam ... collegio ... Wladislai ... regis ... continuam et i-am.
DŁUG. Op. p. 229 : Lithwani ... Ruthenorum, qui illis i-iores fuerant, fines corripiunt.
BYSTRZ. in
MatFil IV p. 97 : tangere aliquod corpus secundum aliquam partem ... est tangere ipsum sic, quod quelibet pars illius partis sit ei i-a.
Constr. abs. vel sq. dat., ut supra.
II. (de tempore) najbliższy, (bezpośrednio) nadchodzący; qui proxime sequitur
KodPol III p. 338 (a. 1386) : nuncios ... i-o tempore per ... confines rengni Polonie ... mittere.
KodMp IV p. 272 (a. 1432) : feria secunda i-a post octanuas ... beati Stanislai.
APozn I p. 331 (a. 1461) : super terminos ... pro festo sancti Iohannis Baptiste proxime sese sequentes i-os.
II. de ordine et modo
1. bezpośredni, bezpośrednio następujący (lub poprzedzający); qui nullo intercedente sequitur vel praecedit, proximus
KodKKr I p. 190 (a. 1332) : coram ... Bartholomeo i-o nostro (sc. praepositi monasterii ) predecessore.
AKapSąd II p. 34 (a. 1417) : ad quam decimam ipsius plebani ... predecessor i-us se intromiserat.
Ib. p. 27 (a. 1417) : formam iuramenti ... in actu anteprecedenti i-o prothocollis ... expressam.
Ita passim.
2. ostatni (w kolejności), najnowszy, obecny; novissimus, recentissimus, praesens
KodMp IV p. 230 (a. 1426) : per ... resignacionem Nicolai ipsius ecclesiae vltimi et i-i rectoris.
DŁUG. Op. p. 484 : vacanti Posnaniensi ecclesiae ex morte Benedicti pontificis sui i-i Romanus pontifex ... ipsum Marcellum ... praefecit in episcopum et pastorem.
AGZ XIX p. 437 (a. 1496) : quibus tutoribus dedit ... potestatem bona sua ... gubernandi ... usque ad etatem omnium puerorum suorum et presertim ad etatem ultimi et i-i pueri.
Ita saepius saec. XV—XVI.
Iuxta ponitur
ultimus (cf. 11 et saepius ), modernus ( ZabDziej II p. 113, a. 1483).
3. iur. bezpośredni, najbliższy, właściwy (w stosunkach prawnych); iure proximus, proprius
a. de personis
KodWp II p. 496 (a. 1337) : ipsum regem ... verum, legitimum ... et i-um dominum recognoscere debebunt.
StPPP III p. 29 (a. 1532) : si ab officialium sententiis ... appellari contingat ... ad episcopum proprium et i-um appelletur.
Praec. de successionis iure
KodMaz(L) p. 176 (a. 1431) : dictam terram ... sorori ... et eius proli legittime et eius legitimis successoribus i-ioribus et propinquioribus ... ascribimus.
ŹrWaw I p. 98 (a. 1492) : primi fundatoris altarium nepos ... proximus consanguineus ac legitimus et i-us successor.
N. in imagine
MATTH. Prax. p. 120 : ipsa Ecclesia siquidem est i-issima et coniunctissima sponso suo Christo.
b. de abstr.
KrMU p. 57, 29 (a. 1431) : dominus noster rector ... iam auctoritatem habet aplicatam ad dirigendam totam ... universitatem.
N. theol.
occasio :
MATTH. Dial. fol. C Vb : occasiones i-as ... eadem peccata inducentes.
4. phil. bezpośredni, pozostający w stosunku bezpośredniości; qui medio caret, v. gr. accidens ( MatFil IV p. 33, saec. XIV ex.ex) , causa ( BYSTRZ. AnalPost fol. a IIIb et saepius), conclusio ( id. AnalPr fol. 1 IVb) , differentia ( id. AnalPost fol. 1 IIIb), divisio ( WROCŁ. Epit. fol. a IVb ; ;item divisio per immediata: AEG. Th. fol. A IIb) , effectus ( BYSTRZ. AnalPr fol. 1 IVb et saepius), oppositum, contrarium ( CALLIM. Rhet. p. 60 ; ;opp. mediatum: BYSTRZ. Top. fol. x IIa et saepius), principium ( BYSTRZ. AnalPost fol. h IIa et passim), species ( id. Top. fol. y Ib), veritas ( id. Log. fol. c IIa).
Syn.
propinquus ( BYSTRZ. AnalPr fol. 1 IVb et saepius), proprius ( MatFil IV p. 33, saec. XIV ex.ex et saepius).
Opp.
mediatus ( BYSTRZ. AnalPr fol. 1 IVb et saepius), remotus ( id. Top. fol. y Ib et saepius. Occ. constr. sq. ad :
KomPolit p. 135 (saec. XV in.) : operaciones ... artificis ... non sunt i-e ad vitam, quia non sunt circa agibilia, sed circa factibilia.
N.
propositio twierdzenie pierwotne; explicatur
MatFil II p. 26 (a. saec. XIV ex.) : dignitas et propositio maxima est propositio i-a, quam necesse est habere quemlibet docendum i. e. potentem ... uti ratione, antequam ab aliquo doceatur; tales enim propositiones absque doctrina cuilibet naturaliter veniunt in mentem ... absque antecedenti cognitione.
Ib. p. 41 (saec. XIV ex.) : propositio ... i-a est, qua non altera est prior, per quam scilicet posset demonstrari.
Cf. etiam BYSTRZ. AnalPost fol. c IVa ; ib. fol. i Va. ;Cf. Th. VII 1,446,34.
Distinguitur
immediatione causae et immediatione subiecti ( BYSTRZ. AnalPost fol. e IIa) .
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)