Ogólne
Pełne hasło
Więcej

ILLATIO

Gramatyka
  • Formyillatio, illacio
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -onis
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I. podatek, danina
  • II.
    • 1. (de malis illatis) spowodowanie, popełnienie, wyrządzenie (zwł. krzywdy)
    • 2. wprowadzenie, zastosowanie, użycieInde abs. uzasadnienie, wykazanie, dowód
    • 3. log.
      • a. wnioskowanie, wyprowadzanie wnioskuInde: wniosek
      • b. phil.wynikanie, związek następstwa logicznego

Pełne hasło

ILLATIO s. ILLACIO, -onis f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • N.
  • K.
I. podatek, danina; tributum, pensio (saec. XVI).
II.
1. (de malis illatis) spowodowanie, popełnienie, wyrządzenie (zwł. krzywdy); actus (vel effectus) inferendi (praec. iniurias).
Additur
a. gen. , v. gr. damnorum ( KodPol III p. 352, a. 1393 ; KodKrak p. 141, a. 1401 et saepius), iniuriarum ( Lites I p. 210, a. 1339 ; KsgGrWp II p. 103, a. 1399) , opprobriorum, malorum verborum ( TPaw IV p. 436, a. 1391 ; ARect I p. 358, a. 1493) , vulnerum ( AGZ XV p. 6, a. 1457 ; minarumque: ZabDziej II p. 105, a. 1483) sim. b. adi. indebita ( PommUrk II p. 452, a. 1281).
N. constr. sq. dat.
ARect I p. 571 (a. 1517) : occasione i-is wlneris ... Ladislao.
2. wprowadzenie, zastosowanie, użycie; adhibitio
URSIN. p. 8, 15 : combrobatio est rationis i-o ad confirmandum, que dicta fuere.
Inde abs. uzasadnienie, wykazanie, dowód; comprobatio, argumentatio, actus rationibus confirmandi aliquid, demonstratio
UrkBBr p. 131 (a. 1284) : i-em ergo pro nobis infert sacer canon, qui sic ait etc.
Lites II p. 300 (a. 1413) : pro parte ... regis ... sufficientissime probatum et illatum ... de ... castro Weluna ... specialis autem probacio et i-o generali et vage non inmerito derogare debet.
3. praec. log. t. t.
a. wnioskowanie, wyprowadzanie wniosku; actus concludendi, ex praemissis colligendi
BYSTRZ. AnalPr fol. p Ib : ad hoc ... quod principia quaedam scientiarum per inductionem cognoscantur requiritur ... i-o propositionis vniuersalis ex multis singularibus cum naturali inclinactione intellectus ad veritatem.
Ib. fol. g VIIb : in ea non syllogistica ratiocinatione sunt aliqua assumpta, que nihil faciunt ad i-em conclusionis (opp. probatio:
ib. fol. n Vb ; id. Top. fol. q Ib ;et saepius). Inde: wniosek; conclusio.
Additur
irrefragabilis ( MATTH. Rat. p. 7 ) , sophistice concludens ( WŁODK. Tract. p. 300 ) .
b. wynikanie, związek następstwa logicznego; ratio, quae inter antecedens et consequens intercedit
BYSTRZ. AnalPr fol. a IVa : quedam est i-o syllogistica, alia est i-o non syllogistica ... i-o syllogistica est quedam proprietas conueniens syllogismo ratione sue dispositionis in modo et in figura, secundum quam habet inferre ex duabus praemissis vnam conclusionem et ista potest considerari dupliciter: vno modo ... actum, alio modo ... aptitudinem.
Id. ParvLog fol. S IVa: in omni bona consequentia antecedens est causa consequentis non quoad existentiam, sed quoad i-em.
Ib. fol. U IIIa : omnis consequentia bona est necessaria, quia necessario infert suum consequens et ... in omni bona consequentia ... i-o consequentis est necessaria, alias non esset consequentia, si non necessario inferat consequens.
GŁOG. Hisp. fol. 133a : consequentia est oratio habens antecedens et consequens cum nota i-is illatiue tenta.
Ita vulgo in textibus phil. saec. XV—XVI.
Syn.
consequentia formalis ( WROCŁ. Dial. fol. B VIa).
Dicitur
aptitudinalis ( BYSTRZ. AnalPr fol. a IVb) , evidens ( WROCŁ. Dial. fol. E Vb) , necessaria (infra 45 et saepius).
N. locut.
illationis bonitas ( GŁOG. ExLog fol. 63a) , evidentia ( BYSTRZ. Top. fol. q IIa) , necessitas ( WROCŁ. Dial. fol. E VI11a) , nota (supra 34 et GŁOG. Anal. fol. 4b ).
N. constr. sq.
ex accedente ad gen. et
BYSTRZ. Top. fol. 153b : necessitas consequentie ... consistit in necessaria i-e consequentis ex antecedente.
GIEŁCZ. fol. A 5b : lij si ... non negatum dicit i-em termini precedentis ex sequente.
Ita saepius. Cf. ILLATIVE ILLATIVITAS ILLATIVUS 2.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)