Ogólne
Pełne hasło
Więcej

HONESTUS

Gramatyka
  • Formyhonestus, honustus, honestum,
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -a, -um -i
  • Część mowyprzymiotnik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I.
    • 1. czcigodny, znakomity, dostojny
    • 2. prawy, uczciwy, zacny
  • II.
    • A.
      • 1. honorowy, zaszczytny
      • 2. przyzwoity, stosowny, należyty
      • 3. szlachetny, dobry, uczciwy
    • B.
      • 1. okazały, piękny
      • 2. dobrze utrzymany, porządny

Pełne hasło

HONESTUS s. HONUSTUS, -a, -um
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • A.
  • Ha.
[dat. pl. honestibus : KsgKaz p. 372 (a. 1398) : resignavit laneum ... honestibus viris Miczkoni et Clymkoni.]
I. de hominibus
1. czcigodny, znakomity, dostojny; honoratus, honorabilis, honore dignus.
N. appellationem honorificam nobilium
KodWp I p. 332 (a. 1259) : Christi fidelibus tam simplicibus quam h-is.
2. prawy, uczciwy, zacny; probus, integer, bonus.
N. locut.
aliquem honestum facere uwolnić od zarzutów, usprawiedliwić; crimine purgare
KsgSądWar p. 33 (a. 1459) : Symon ... fecit ipsum Swanch h-um coram iudicio.
Praec. appellatio honorifica civium urbanorum
DokMp I p. 26 (a. 1317) : h-o viro Michaeli molendinario.
DokSZKr p. 10 (a. 1371) : famoso viro et h-o Franczconi civi Cracoviensi.
Ita passim saec. XIV—XV.
II. de rebus
A.
1. honorowy, zaszczytny; honorificus, honoris plenus, v. gr. locus ( StSyn III p. 10 ) .
2. przyzwoity, stosowny, należyty; debitus, decens, conveniens.
Dicitur
ludus ( DŁUG. Op. p. 195 ) , facetiae ( ib. p. 430 ), occasio ( Tom. I p. 27, a. 1508). Glossa Pol.
RFil XVI p. 343 (saec. XV med.) : h-ustus «obyczayny».
3. szlachetny, dobry, uczciwy; integer, bonus, sincerus.
N. locut. adv.
honesta mente w dobrej wierze, uczciwie; i. q. honeste
ZabDziej III p. 435 (a. 1497) : eadem h-a mente temptabatur per eundem, ut secum matrimonium iniret.
Praec. phil. bonum dobro moralne, cnota; definitur
WROCŁ. EpitConcl fol. p Va : bonum nature eleuatiuum, vt bonum h-um, quod est temperantie, fortitudinis et aliarum virtutum.
Simili sensu abs. loco subst.
honestum,, -i n. (Gr. τὸ καλόν).
Syn.
virtus ( STOB. Aret. fol. f IIIa et saepius ib. ).
Dicitur
speciosum:
MonEp p. 13 (a. 1527) : speciosi cultor h-i.
Etiam extra textus phil. , praec. in iunctura utile et honestum ( AKapSąd II p. 613, a. 1473 ; ArLit I p. 110, a. 1482).
B.
1. okazały, piękny; speciosus, pulcher, amplus.
2. dobrze utrzymany, porządny; tersus, mundus, integer
NIC. BŁ. Tract. fol. i VIIa : vestimenta ecclesie ... debent esse munda et h-a.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)