Ogólne
Pełne hasło
Więcej

FURIA

Gramatyka
  • Formyfuria
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ae
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I.
    • 1. + horarum wściekłość, złośćpopędliwość, porywczośćpęd, szybki bieg
    • 2. szaleństwo, szał, opętanie
  • II. pl. Furie jako boginie zemsty (lub personifikowane wyrzuty sumienia)

Pełne hasło

FURIA, -ae f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • A.
I.
1. wściekłość, złość; furor, rabies, animi impulsio. Glossae Pol.
GLcerv p. 574 : f-a «zapalenie, pierzchnienie, zagniewanie».
Occ. α. popędliwość, porywczość; iracundia
AKapSąd III p. 341 (a. 1522) : propter ... plebani f-am et protervitatem ... parochiani magnum dispendium et iniuriam paciuntur.
β. horarum pęd, szybki bieg; cursus celer, impetus
IANIC. p. 100, v. 6 : fervidiore ... quam dicitur, illam horarum f-am credo volare rota.
2. szaleństwo, szał, opętanie; dementia, insania.
Additur
mentis :
AKapSąd II p. 804 (a. 1518) : testatorem ... f-a mentis ... laborasse.
Simili sensu
furiae defectus
ib. p. 176 (a. 1450) : plebanum ... esse furiosum ... propter ... defectum f-e.
Occ. simili sensu etiam pl. (saec. XVI).
Iuncturae verbales potiores (ad
1—2): furiam incurrere (
MPH VI p. 488, saec. XV med.med : puella ... f-am seu amenciam incurrerat).
Simili sensu in furiam rapi ( CodEp III p. 594, a. 1494 : subito raptus in quandam f-am exsiliit de domo), verti ( MARTIN. OP. Marg. fol. a 6b et saepius), item furia agitari ( VINC. p. 415 ) , tangi ( CIOŁ. in CodEp I 1, p. 50 : leo ... tactus f-a aliave fractus ratione ), laborare (cf. supra xxx ).
II. pl. Furie jako boginie zemsty (lub personifikowane wyrzuty sumienia); deae ultrices et vindices (in imagine de conscientiae cruciatu). Dicuntur graves ( PAUL. CR. p. 51, v. 310 ), infernales ( MARTIN. OP. Chr. p. 35 ), item Erebi ( KADŁUB. p. 142 ).
Additur gen. , v. gr.
facinorum ( CodEp III p. 73, a. 1455) , conscientiae necis ( DŁUG. Hist. I p. 70= I p. 128 ed. nov.) , commissi parricidii ( Id. Op. p. 84 ), belli ( Tom. XIII p. 245, a. 1531) vel adi. , v. gr. fratricidales ( DŁUG. Hist. V p. 605 ) .
Iuncturae verbales
furiis agitari ( id. Op. p. 84 ), vexari ( CodEp III p. 73, a. 1455 et saepius); simili sensu furias experiri ( PAUL. CR. p. 113, v. 310 ).
Opp.
furias mansuescere (trans. KADŁUB. p. 142 ).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)