Ogólne
Pełne hasło
Więcej

FRENUM

Gramatyka
  • Formyfrenum, fraenum, frinum
  • Etymologia pl. frena s. fraena, -orum n. et freni, -orum m.
  • Odmiana -i
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzaj
Znaczenia
  • I. propr. propr. wędzidło, uzda, lejce
  • II. transl.
    • 1. hamulce, ryzy
    • 2. pl. wodze, kierownictwo

Pełne hasło

FRENUM s. FRAENUM s. FRINUM, -i n. (pl. frena s. fraena, -orum n. et freni, -orum m. )
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • A.
  • L.
  • N.
[nom. pl. frene:
AGZ XII p. 74 (a. 1439) : palmares, calige, calcei ... frene fuerunt de Bukaczowcze.]
I. propr. wędzidło, uzda, lejce; habena, lora, oreae.
N. glossas Pol.
RFil XXII p. 15 (a. 1466) : f-um «lsczącza wsda».
AGZ XVII p. 87 (a. 1473) : arestavit f-um alias «vszdzenicza», cum qua sibi equus est furatus.
CracArt II p. 427 (a. 1544) : f-um alias «krygoua».
CracImpr p. 242 (a. 1549) : f-a alias «usdi» 5 et «usdzienycza» 3.
Dicitur
mi
litare (
KsgJan p. 603, a. 1479) , subtile ( ZabDziej II p. 311, a. 494).
N. constr. sq.
super :
KsgJan p. 603 (a. 1479) : f-um ... super ambulatorem.
II. transl.
1. hamulce, ryzy; disciplina, v. gr. castitatis et modestiae, (bonae) consuetudinis, rationis, verecundiae sim. legum ( HUSSOW. p. 85, v. 516 ).
N.
jarzmo, ciężar; iugum, onus
VINC. p. 246 : Boleslaus rex Bohemiam et Moraviam suo dominio subiugauit ... et f-um tributi de manu ducum Bohemie et Morauie tulit.
RFil XXIV p. 375 (a. 1443) : f-um tributi «poradlne».
N. locut.
frena alicui rei adhibere, ponere.
Simili sensu
adigere ( DŁUG. Hist. II p. 8= III p. 18 ed. nov.).
Item
aliquem freno dirigere ( Dogiel IV p. 248, a. 1526) , ligare ( KOMOR. p. 261 ).
Opp.
frenum (-a) (alicui rei) laxare ( DŁUG. Hist. I p. 378 = II p. 142 ed. nov. ), simili sensu addere ( PAUL. CR. p. 138, v. 52 ), item excutere ( IANIC. p. 67, v. 38 ).
2. pl. wodze, kierownictwo; regimen, v. gr. templi ( PAUL. CR. p. 106, v. 64 ).
N. locut.
pastoralia i. e. episcopi munus
VAdAnt p. 31, v. 3 : naue monasterii mutat pastoralia f-a s. Adalbertus.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)