Ogólne
Pełne hasło
Więcej

FAVOR

Gramatyka
  • Formyfavor
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -is
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajmęski
Znaczenia
  • I. propr. propr. życzliwość, przychylność, łaskawość
  • II.
    • 1. dowód łaskawości, łaska, wzgląd
    • 2. zezwolenie, zgoda
    • 3. poparcie, opieka, pomoc
    • 4. dobro, korzyść, pożytek
      • α.
      • β.
  • III.
    • 1. + favore ze względu na coś
    • 2. + de (e) favore dobrowolnie, łaskawie

Pełne hasło

FAVOR, -is m.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • L.
  • A.
  • N.
I. propr. życzliwość, przychylność, łaskawość; benevolentia, benignitas, animus propensus. Glossa Pol.
GŁOG. Alex. I fol. O VIIa : f-or ... «przyjazn».
Dicitur
benevolus ( KodWp II p. 28, a. 1290) , benignus ( KodMp I p. 45, a. 1254) , gratiosus ( Lites II p. 107, a. 1413) , propensus ( DŁUG. Hist. V p. 278 ).
N.
favoris moderamen ( AGZ V p. 134, a. 1444) , praerogativa ( DokMp I p. 222, a. 1385).
Constr.
a. abs.
b. sq. gen. subi.
N. locut.
aurae sprzyjająca pogoda; tempestas bona
DŁUG. Hist. V p. 274 : tempus aestivum f-emque aurae eorum proposito plurimum faventem.
c. sq. ad.
d. sq. circa:
PrzywKr p. 1 (a. 1299) : considerata circa nos benivolencia et f-e ... civitatis Cracouiensis.
e. sq. adi. , v. gr. apostolicus (i. papae CodEp III p. 77, a. 1455) , matrimonialis ( AKap Sąd III p. 3, a. 1449 et saepius), regius ( ib. II p. 63, a. 1425).
II. meton.
1. dowód łaskawości, łaska, wzgląd; bona voluntas, gratia, studium. Hoc sensu saepius pl. , v. gr. adulatorii ( MARTIN. OP. Chr p. 128 ), dulcorati ( CodTes nr 56, a. 1347), item gratiarum ( AKapSąd II p. 728, a. 1507).
N. (in malam partem) stronnicze faworyzowanie
ArPrawn V p. 463 (saec. XV ex.) : iuro ... quod nullas conspiraciones ... ac f-es preuidiciales faciam publice vel occulte.
PP II p. 191 (a. 1454) : tantus ... f-or magistro et ordini Cruciferorum in pronunccianda imperiali sentencia habitus est.
ZabDziej III p. 514 (a. 1498) : testes odio et f-e sunt corrupti.
2. zezwolenie, zgoda; assensus, permissio
KodMp II p. 254 (a. 1323) : scultetus ... sculteciam ... a se alienare non presumat, nisi de nostro scitu et f-e.
Ib. III p. 21 (a. 1336) : damus ... sculteciam ... donandam ... de nostro tamen super hoc speciali assensu et f-e.
Ztschr. XXVII p. 319 (a. 1354) : humiliter supplicaverunt, quatenus predicte per mutacioni ... dignaremur consentire nostrumque f-em adhibere.
Ita saepius.
N.
constr. sq. quod:
StPPP XI p. 211 (a. 1446) : Hannus ... petivit eum scultetum pro f-e, quod emeret agrum aput ipsum.
Praec.
przywilej; privilegium
LiegnUB p. 39 (a. 1317) : dictis ciuibus dedimus plenam licenciam et f-em construendi decem staciones sutorias.
IusMet p. 134 (a. 1415) : donationem specialem jurium, privilegiorum, immunitatum, gratiarum, praerogativarum et f-um montibus plumbi in Trzebin.
Cf. Th. VI387, 7 sqq.
N. locut. iur.
heres ex favore definit
ŁASKI ComPriv fol. 202b : quando fratres et sorores ad successionem hereditatis deficient, extunc omnes, qui se in linea consanguineitatis propinquiores ... ostendere poterint, pari forma succedunt ... et hos Saxones heredes nominant ex f-e seu fauorabiles.
3. poparcie, opieka, pomoc; adiumentum, auxilium, praesidium
MARTIN. OP. Marg. fol. f 3b : f-em dantes maleficijs sunt excommunicandi.
StPPP VIII p. 258 (a. 1388) : quem ... consilio et f-e debent subportare.
DŁUG. Hist. II p. 184(=III p. 205 ed. nov.): dum f-em et assistentiam principum ... sibi vendicasset.
Ib. p. 449 : pro danda parti eorum ... assistentia et f-e.
Ita saepius.
Iuxta ponitur
assistentia (ut supra), auxilium ( Tom. V p. 253, a. 1520) , provisio ( StPPP IX p. 243, a. 1541).
4. dobro, korzyść, pożytek; emolumentum, bonum, commodum
DŁUG. LibBen II p. 299 (diploma a. 1444) : quod ordinationes vergant in augmentum cultus Divini et personarum ecclesiasticarum ... f-em.
Praec. in locut.
in favorem alicuius na rzecz, na korzyść; pro aliquo
DŁUG. Hist. IV p. 244 : in f-em ... ordinis Cruciferorum singulos ... articulos pronuntiat Sigismundus rex.
AKapSąd II p. 157 (a. 1511) : testimonium veritatis ... in f-em alterius partis ... recognoscere noluerunt.
Dogiel I p. 118 (a. 1512) : ut ipsa virgo devolutionibus iuxta iuris ... ordinem ... in f-em fratrum renuntiet.
Iuncturae verbales (ad I-II):
α. favorem (-es) alicui (rei) adhibere ( Ztschr. XXVII p. 319, a. 1354) , dare ( MARTIN. OP. Marg. fol. f 3b : et saepius), habere ( PP II p. 191, a. 1454) , exhibere ( DŁUG. Hist. IV p. 473, cf. Th. V1386,23), impendere ( DŁUG. Hist. IV p. 480 et saepius), ingerere ( PommUrk IV p. 45, 1302) , ostendere ( APozn I p. 313, a. 1460 et saepius), praebere ( CRIC. p. 59, v. 44 ), item gerere ad (in) aliquem ( KodWp I p. 25, saec. XIII ex.ex et saepius), praestare apud aliquem ( CodEp III p. 120, a. 1464 , cf. Th. VI 386,31 sqq.). Simili sensu aliquem favore (-ibus) prosequi ( KodPol I p. 45, a. 1242) supportare ( StPPP VIII p. 258, a. 1388) , favorum rependiis consolari ( DokKKr I p. 216, a. 1396) , in favore pertractare ( AKapSąd II p. 41, a. 1418) ; item in favorem suum contrahere (i. sibi conciliare DŁUG. Hist. IV p. 369 ).
β. favorem alicuius habere ( GŁOG. Phys. fol. c 4a) , in favore alicuius esse ( CodEp III p. 49, a. 1450) .
III. locut. adv.
1. favore ze względu na coś; alicuius rei ratione habita
WŁODK. ScrSel I p. 155 : privilegium datum ... f-e defensionis Terre Sancte.
CorpJP II I p. 390 (a. 1319) : aequum ... videbatur f-e religionis, ut etc.
Tom. VII p. 211 (a. 1523) : dicti matrimonii f-e Christianissimus rex dotis vice dabit etc.
Simili sensu
in favorem :
WŁODK. ScrSel II p. 6 : in f-em defensionis ... Ecclesia hospitalarios recepit in filios proprios.
DŁUG. Hist. I p. 274 (= II p. 33 ed. nov.): bellum ... sibi Brzetislao regi ab Henrico ... in f-em consanguinei sui Kasimiri ... denuntiabatur.
AKap Sąd III p. 191 (a. 1517) : feriis in f-em messium ex consuetudine patrie indictis.
Ita saepius.
2. de (e) favore dobrowolnie, łaskawie; bona cum gratia, sponte
DokMp I p. 162 (a. 1369) : e f-e ac de mera ... voluntate eorum suam terram ... vendiderunt.
APozn I p. 364 (a. 1464) : supplicarunt ... ut sibi de f-e ac pietate dimitteret ... quadricentos florenos.
Ib. II p. 94 (a. 1481) : altariste ... de speciali dono et f-e ... damus ... libertatem ... manendi ... in ... civitate.
ZabDziej II p. 329 (a. 1486) : ipsum famulum nunquam convenit super ista ... solum de f-e sibi servivit.
Simili sensu de
favoris augmento singulari ( Dogiel IV p. 277, a. 1531) .
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)