- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- L.
- A.
- Ha.
- O.
- W.
I.
A.
(respicitur qualis res sit) jakość, właściwość, własność szczególna, cecha, przymiot,
określenie; proprietas, vis propria, virtus (vulgo opp.
quantitati).
B.
(respicitur quid res sit) jakość, rodzaj, gatunek;
genus, species (vulgo opp.
quantitati).
N.
locut.
α.
aliquid in meliorem qualitatem reducere
i. q. in statum
DokLub p. 231 (a. 1441) : bona ... in meliorem atque habundanciorem reducere q-em.
β.
procerea
i.q. statura
LibDisp p. 72 (a. 1424) : Petrus q-is proceree, formosus facie, crispus, crinibus flauis.Peculiaria quaedam ad A - B:
1.
(prima, elementaris
et
abs. ) własność, właściwość, zwł. jedna z
czterech podstawowych jakości według Arystotelesa, Gr. ποιότης).
N.
definitur
BYSTRZ. Log. fol. q IIIa : ponit Aristoteles diffinitionem dicens quod q-s est secundum quam quales esse dicimur, in qua diffinitione debet subintelligi forma accidentalis ad excludendum differentias essentiales (cf. ib. infra ).
WROCŁ. Epit. fol. i IVa : quatuor sunt species q-is sicut patet ex Predicamentis.Cf. ib. infra et saepe.
Syn.
et iuxta posita
accidens (
BYSTRZ. Top. fol. x IIa)
, passio (
WROCŁ. Epit. fol. f IIb)
, virtus
(
KomPolit
p. 184,
a. 1410) .
Distinguuntur qualitatis species:
prima (JAC. PAR. RefEccl p. 68 ; BYSTRZ. Log. fol. a IIa ;et saepius), secunda ( GŁOG. Anim. fol. K VIIIa et saepius) tertia ( WROCŁ. Epit. fol. f IIb).
N. med.
THOM. Med. p. 60 : dolor dencium quandoque accidit per excessum alicuius quatuor q-um primarum sine materia ... caliditate sola aliquando ... accidit... ex humiditate sine materia ... et rarissime ex siccitate ... ex frigiditate sola etc.
Ib. p. 116 : si febris sit lenta, dicerem aerem esse convenientem temperatum in quatuor q-bus.
Ib. p. 473 : sedamus dolorem, cum membrum dolet ex mala q-e calida vel frigida vel sicca sive humoris vicio ... applicando alterancia contrarie q-is etc.Ita saepissime.
Distinguitur
porro
absoluta (opp. illata:
ExPhys fol.
V IIIb)
, accidentalis (
ib. fol. g IVa
et saepius; opp. essentialis:
BYSTRZ. Log. fol. r IIb
et saepius),
activa (
ExPhys fol. m Ia
et saepius;
opp.
passiva:
HESSE Matth.
II
p. 41
;
;item passibilis:
GŁOG. Porph. fol. Q IIb
et saepius), agens (
ExPhys fol. g IVa)
, corporalis (opp. spiritualis:
BYSTRZ. Log. fol. r IIIb
;
; corporea:
GŁOG. Anim. fol. L IIIa
et saepius), determinata (
WROCŁ. Dial. fol. A IVb
et saepius), habitualis (
id. AnalPost fol. i Va
), innata (
KomPolit
p. 195,
a. 1433
et saepius), intensa
(opp. remissa:
BYSTRZ. Log. fol. r IIb
et saepius),
motiva (
WROCŁ. Epit. fol. a IIIb
et saepius), perfectiva (
ib. fol. r Ia
), qualificans (
ib. fol. q Va
), realis (
WROCŁ. Dial. fol. b IIIb)
, sensibilis (
GŁOG. Anim. fol. O Ib
et saepius;
opp. insensibilis:
ExPhys fol. n IIIa)
, substantialis (
GŁOG. Porph.
fol. n Vb
et saepius), tangibilis (
GŁOG. Anim.
fol. e IIb
et saepius), virtualis (
WROCŁ. Epit.
fol. d VIIa),
cett.
2.
a.
log.
t.t.
propositionis
charakter zdania twierdzący lub
przeczący; i-q·vis affirmativa
vel negativa
GŁOG. ExLog fol. 116b : in syllogismo ... modificacio ... est debita disposicio premissarum in q-e et quantitate.
WROCŁ. Dial. fol. B IIb : q-as propositionis sic diffinitur: q-s est proprietas propositionis secundum modum compositionis vel divisionis predicati cum subiecto, vel secundum alios q-as propositionis cathegorice est proprietas cathegorice attributa ei penes copulam principalem ... affirmatam vel negatam.Ita vulgo.
b.
gram.
t.t.
nominis
jakość rzeczownika, tj.
czy jest on imieniem
pospolitym czy własnym; vis
substantivi propria
vel appellativa
GŁOG. Don. fol. D VIIIa : q-as nominis secundum Remigium describitur sic: q-as est aptitudo nominis significandi rem suam discrete vel communiter: discrete, vt ‘Iohannes’, communiter, vt ‘homo’.
Ib. infra: q-as quantum elicitur ex littera Donati describitur sic: q-as est nomen vnius vel plurium ... q-as est nomen aptum natum significare tantum vnam rem vniuoce et diuisim, vel plures etc.
Id. Alex. I fol. D IIb: q-as nominis est proprietas nominis per intellectum attributa ipsi ad significandum rem multiplicabilem per diuersa supposita vel non multiplicabilem; et est duplex: propria et appellatiua.Cf. ib. infra et saepius.
II.
1.
zamysł, plan, usposobienie; propositum, animus,
affectus, cogitatio, consilium
KodLit p. 139 (a. 1411) : vos ... similiter ... offerebatis se multum beniuolum ad seruanda federa pacis ... sed nescimus unde et quo uestra sinceritas in aliam conuersa q-em nostre spei fiduciam ... frustrauit.
CodVit p. 480 (a. 1420) : magnam ... concepimus ex hoc de sanctitate sua diffidendam ... et nisi hec in aliam convertentur q-em, magis cogeremur de sanctitate sua ... desperare.
Ib. p. 777 (a. 1427) : tanti tui doli malignitas frustra te traxit in oppositam q-em.Ita saepius. Cf. QUALIFICATIO II 2.
2.
temporis
okoliczności, wzgląd;
circumstantia, ratio
DokMp I p. 177 (a. 1372) : inspecta ... q-e temporis et statu ... civitatis.
ŹrWaw I p. 26 (a. 1466) : canonici ... decreverunt depingendum organum attenta necessitate et temporis q-e.Ita saepius.
III.
singularia
1.
umiejętność, zdolność;
peritia, ingenium
DŁUG. Op. p. 336 : ecce, virgo nobilissima s. Cunegundis, magnitudinem virtutum tuarum ... pro mea ... tenui et pusilla q-e descripsi.
2.
cześć, uszanowanie;
honor, reverentia
StPPP X p. 4 : exemplum ... de antisalutacione hostili, que ponitur ... in litteris ... pro salute gladium, pro q-e odium, pro amicicia detrimentum.
Inde
concr.
podarek
okolicznościowy, składany panu feudalnemu przez ludność wiejską; munus, quod certis quibusdam anni temporibus domino feudali a colonis
dari solebat
KodMp III p. 204 (a. 1367) : arbores ... mellificia continentes ... nobis ... honorem siue q-em exinde facientes, possidebunt kmethones.Cf. HONOR I B 1.