- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- L.
- A.
- O.
StPPP II p. 549 (a. 1445) : si ipse est propinquis ad domum.comp. magis propinquus:
Lites I p. 295 (a. 1339) : elegerunt ... Wladislaum in regem ... tamquam magis propinquum ipsi regi Premislio.
KsgŁawKr p. 82 (a. 1372) : ad redimendum ... opus macelli Margaretha debet fore magis propinqua.superl. propinquissimus:
MATTH. Prax. p. 119 : sunt illi abbati propinquissimi et coniunctissimi.Cf. infra 1268,38 et
GOST. Th. fol. d Ia : intelligentia ... propinquissima est primae cause.]
I.
propr.
1.
(de loco) bliski, pobliski, blisko położony, sąsiedni (o ludziach: blisko
mieszkający, sąsiadujący); prope situs, vicinus,
confinis, non remotus (de
hominibus: vicinus, proxime habitans).
Inde
subst.
propinquum,,
-i
n.
, nonnisi in
locut.
α.
ad propinquum
blisko;
prope
DŁUG. Hist. III p. 313(= V p. 338 ed.nov.) : lignorum pinaticorum struibus, moenibus ad p-um appositis.
Ib. V p. 293 : cum ad p-um constitissent.
β.
de propinquo
z bliska, z małej odległości; de loco vicino, non remoto
NIC. BŁ. Serm. I p. 26 : rugitum maris, quem ... de p-o audire erit horribile.
DŁUG. Hist. I p. 547 (= II p. 320 ed.nov.) : sentiens ... hostem de p-o ad se offendendum succedere.Ita saepius.
γ.
e propinquo
z bliska;
de vicino.
δ.
in propinquo
w pobliżu, blisko;
prope, non procul
ε.
a propinquiori
z bliższej odległości; a loco minus remoto
VITELO Opt. p. 120 : quod a p-iori videtur, sub maiori angulo videtur, quod vero a remotiori, sub minori.
Constr.
a.
sq.
gen.
b.
sq.
dat.
c.
sq.
abl.
StMed XIX 2, p. 161 (a. 1444) : calidum interius ... trahitur ... ad aures, cum sint p-iores facie (nisi leg. faciei).d. sq. ad :
VITELO Opt. p. 138 : in puncto I p-ori ad punctum A.
AKapSąd III p. 75 (a. 1500) : villam ... p-iorem esse ad Lachowo quam ad Colno.e. sq. circa :
KodLit p. 197 (a. 1416) : quod nos in p-o circa Troky deberet invenire.
AKapSąd III p. 139 (a. 1509) : in aliquo loco circa villam p-o.
2.
(de tempore et eis, quae in tempore fiunt) bliski w czasie;
proximus.
Constr.
sq. dat.
Occ. in locut.
in propinquo w
najbliższym czasie;
mox, proxime
CodVit p. 875 (a. 1429) : ita quod dicte convencioni baronum fieri non posset in p-o.
3.
phil.
bliski; vicinus,
proximus.
Dicitur v. gr.
causa (
BYSTRZ. AnalPost fol g Ia
; opp.
remota:
Gramm.
p. 170, saec.
XV)
, conclusio (syn.
immediata;
opp.
remota et mediata :
BYSTRZ. AnalPr fol. l IVb : licet vnius syllogismi sit tantum vna conclusio p-a et immediata, tamen possunt esse plures remote et mediate), effectus (syn. immediatus: ib. ), genus ( BYSTRZ. Log. fol. b Ib) , intelligentia (cf. et GOST. in MatFil XI p. 60 ) , materia (syn. secunda, opp. prima et remota:
MatFil IV p. 24 (saec. XIV) : secundum Philosophum ... duplex est materia: prima et remota, secunda et p-a), item materia (syllogismi:
BYSTRZ. Top. fol. o Ib : duplex est materia syllogismi, scilicet remota et p-a), medium (opp. distans: id. AnalPost fol g VIIa ), obiectum (opp. remotum:
STOB. Aret. fol. d IIa : prior diffinicio data est per obiectum p-ius; hec vero per obiectum remocius), pars orationis (
BYSTRZ. Log. fol. y IIa : partes p-e orationis sunt ... dictiones et non littere vel syllabe), potentia (opp. remota: BYSTRZ. Anal Post fol. e VIb ; ib. fol. g VIb et saepius), scibile ( MatFil II p. 27, saec. XV in.in et saepius; vel opinabile; syn. totale: BYSTRZ. AnalPost fol. i Va ; ;opp. remotum: ib. fol. i IIIa) .
II.
transl.
A.
spokrewniony, krewny, bliski; consanguineus, cognatus.
Constr.
abs. vel sq. dat. Praec.
eodem sensu
subst.
propinquus,,
-i
m.
(praec.
pl.
) et
compar.
propinquior,,
-oris
m.
Constr.
abs. vel sq. gen. Definitur addito v. gr.
α. carnaliter (
HESSE
Matth. IV
p. 166
).
β. parentelae alicuius (
PETR.
WYSZ Spec.
p. 137
).
γ. consanguineitate (
KodWp VIII
p. 33, a.
1417)
, sanguine (
ZabDziej I
p. 176,
a. 1519).
δ. ex parte gladii (
KsgŁawKr
p. 264, a.
1394)
, ex stirpe et radice (
DecrICC I
p. 93, a.
1460)
.
ε. in progenie alicuius (
KodKKr I
p. 105, a.
1278)
, in linea
consanguinitatis (
KodMp IV
p. 14, a.
1387
et saepius), in quarto gradu (
CorpJP III
p. 459, a.
1519)
, in sanguine (
DokMp VIII
p. 273, a.
fere 1443).
ζ. post fusum (
DecrICC I
p. 115, a.
1460)
, post gladium (
KsgŁawKaz
p. 428, a.
1427
et saepius), post radicem (
DecrICC II
p. 196, a.
1497)
.
Huc spectare videtur manus defuncti propinquissima
najbliższe pokrewieństwo po zmarłym;
cognatio proxima
NieznPrChełm p. 309 : manus defuncti p—issima monstratur, quod si sit eius pater aut frater, qui est mortuus, possunt bona eius recipere.
B.
iur.
1.
ius
tzw. lepsze prawo, pierwszeństwo;
praerogativa, privilegium loci
prioris
IurMas I p. 73 (a. 1398) : Semovithus eandem conferendi prebendam ius habere debet p-ius quam ... frater suus.
StPPP VIII p. 527 (a. 1398) : terminum ... habent ... pro iure p-iori.
DecrICC I p. 405 (a. 1473) : Magdalena ... p-iori iure omnia bona possidere debet.Ita saepius. Simili sensu propinquum,, -i n.
StPPP IX p. 112 (a. 1479) : ipse dicit, quod ibi habet ex p-o.Cf. ius potius
2.
compar.
(de hominibus) bliższy do czegoś,
tj. ten któremu
według prawa (zwłaszcza pokrewieństwa) należy się pierwszeństwo, bardziej uprawniony; iure
(praec. propinquitatis quod vocaba
tur) primus
KodWp III p. 94 (a. 1357) : p-ior erit Iudeus ad expurgandum se de tali infamia.
DokSZKr p. 7 (a. 1368) : quicumque fuerit p-ior ad easdem ... hereditates.
KsgŁawKr p. 61 (a. 1370) : si ... Petrus eosdem ortus vendere vellet, tunc ... Pesco esset p-ior ad emendum.Ita vulgo. Cf. Pol. bliski et PROPIOR B 4.
Syn.
principalior (
APozn II
p. 276, a.
1495)
, vicinior (
OrtWp
p. 61,
saec. XV).
Eodem sensu posit.
propinquus (
AGZ XII
p. 336, a.
1470
;
DecrICC I
p. 401, a.
1473)
.
Constr.
a.
sq.
gen.
OrtWp p. 7 (a. 1443) : extunc dicti fratres patruales sunt p-iores bonorum predictorum post mortuam manum.
DecrICC I p. 401 (a. 1473) : perduxit testimonio, quod ipsa est p-a hereditatis.b. sq. dat.
OrtWp p. 53 (saec. XV) : quis p-ior est illis hereditariis bonis.
Ib. p. 61 (saec. XV) : actori adiudicatum fuit, quod merito et licite esset sue cause vicinior et p-ior.Ita saepius. c. sq. acc.
OrtWp p. 61 (saec. XV) : si ego cause mee aliquid eo p-ior sim.
Praec.
acc. gerundii
DecrICC II p. 220 (a. 1498) : soror ... p-ior est post fratrem suum has pecunias recipiendum, quam frater patruelis.
Ib. p. 365 (a. 1510) : dicit se esse p-iorem ista bona possidendum.d. sq. abl.
DokListPł II p. 16 (a. 1501) : nemo alter iure successorio et linea propinquitatis super bona ... esset p-ior nisi eadem Czarna.
DecrICC II p. 268 (a. 1501) : nomine propinquitatis post ... awnculum suum ... esse p-iorem.e. sq. inf.
KsgŁawKaz p. 276 (a. 1420) : lucratus est, quod est p-ior iurare ... pro censu.
OrtWp p. 4 (a. 1425) : est p-ior suum porcellum obtinere juxta formam iuris.Ita saepe. f. sq. ad, cf. et 4 et vulgo. g. sq. ex :
KsgŁawKr p. 193 (a. 1392) : si ... se ad eandem domum p-iorem ex ipsa devolucione fore demonstraverit.h. sq. iuxta, cf. et
RotGniezn p. 239 (a. 1429) : erit p-ior ad propinquitatem iuxta tenorem citacionis.Ita saepius. i. sq. post:
KsgZKal p. 154 (a. 1407) : asserens se fore p-iorem post amitam suam.
KodMp IV p. 151 (a. 1415) : ad quam villam ... Iacobus asserebat se esse p-iorem post fratres suos amitales.Ita vulgo; etiam post manum mortuam :
KodWp IX p. 318 (a. 1432) : ad quam pecuniam ipse ... post manum mortuam dicte sue amite est p-ior.Ita saepius. k. sq. super:
KsgŁawKaz p. 285 (a. 1421) : Katherina est p-ior super domo Nicolai.
PP III p. 4 (a. 1427) : si non exsoluet Mathias, extunc idem Nicolaus est p-ior super domum suam.