Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PRIMAEVUS

Gramatyka
  • Formyprimaevus, primevus
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -a, -um
  • Część mowyprzymiotnik
Znaczenia
  • I. propr.iuvenilis, tener, primo aevo fruens.
  • II. transl.
    • 1.
      • a. pristinus, priscus, primordialis.
      • b. priscus,antiquus
    • 2.
      • a. prior, primus
      • b. primus, i. gravior, maioris momenti

Pełne hasło

PRIMAEVUS s. PRIMEVUS, -a, -um
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • L.
  • A.
  • N.
  • K.
  • O.
I. propr. młodzieńczy, młodziutki, najmłodszy; iuvenilis, tener, primo aevo fruens.
II. transl.
1.
a. pierwotny, najwcześniejszy; pristinus, priscus, primordialis.
Dicitur v.gr. de
tempore, item de erectione ( ArHist X p. 340, a. 1519) , fundatione ( KodMp I p. 123, a. 1284) , inchoatione ( KsgKaz p. 525, a. 1400 et saepius), institutione ( KodKKr II p. 306, a. 1405 et saepius), intentione ( MATTH. Prax. p. 95 ) , ordine ( PP II p. 110, a. 1450) , origine ( HESSE Matth. IV p. 19 ) , plantatione ( KodMp IV p. 68, a. 1399), cett.; etiam de concr. , v. gr. de alveo ( ArPrawn IV p. 12, saec. XIV med.med et saepius), corpore ( PP II p. 192, a. 1450) , loco ( DŁUG. Hist. II p. 415 = IV p. 168 ed.nov.), villa ( AKapSąd III p. 203, a. 1520). N. gram. rdzenny, podstawowy; principalis, primitivus
FRANC. Orth. p. 158, v. 118: in -tia finita quedam sunt nomina ... quorum p-e voces in fine tenent -t.
Cf. Th. X 2, 1234, 27 sqq. et PRIMITIVUS I 2 b.
b. stary,starodawny,starożytny; priscus,antiquus
RFil XXII p. 58 (a. 1457) : sancti p-i prohibent sacerdotem solitarium visitare domicilia feminarum.
CorpJP III p. 324 (a. 1515) : convenit aequitati et itidem dictat ratio ac ius p-um disponit.
2.
a. pierwszy; prior, primus
FRANC. Orth. p. 156, v. 93 : sillaba p-a caret ‘s’ in nomine ‘migma’.
KsgCzer p. 32 (a. 1410) : cum pueris suis uxoris p-e ... divisionem bonorum ... fecit.
AGZ XIII p. 129 (a. 1442) : consors ... Iohannis ... fecit divisionem cum suis pueris primogenitis, quos habuit cum Ramschone, suo p-o viro bone memorie.
Ita saepius.
N.
pecunia zadatek; i.q. in antecessum data
PP III p. 125 (a. 1445) : si solvere ... XV sexagenas non curauerit, extunc hic ortus debet deuenire Petro ... et p-am peccuniam, videlicet V sexagenas, wlgariter «zadatek», debet prolabi.
Cf. 1. PRIMATUS I et PRIMUS I B 2 l.
b. pierwszy, tj. ważniejszy; primus, i. gravior, maioris momenti
TPaw IV p. 142 (a. 1407) : procrastinavit terminum domino suo per duas septimanas asserens, quod haberet terminum p-um et pro maiori causa.
MIECH. Chr. p. 85 : Wladislaum ... eo quod natu maior esset, monarcham et p-um ducem, cui caeteri omnes subessent, decreuerunt.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)