- B.
- L.
- O.
I.
1.
pierwotnie,
początkowo, (tak jak) na początku; originaliter, in principio,
(ut) in origine (erat)
LhnUrk I p. 156 (a. 1339) : tunc dicta civitas ... ad nos p-e revertetur.
DŁUG. LibBen I p. 357 : monasterium ... quod p-e in eodem oppido situm fuit.
Id. Hist. V p. 535 : feudum terrarum Stolpensium ... regno Poloniae, a quo p-e manarunt, convenire.
2.
po raz pierwszy; primo,
prima vice
KsgŁawKr p. 41 (a. 1368) : Johannes ... bona mobilia ... p-e arrestavit et debet in arrestacione fore primus.
Ib. p. 74 (a. 1371) : arcufex ... vice altera hastille; ... Johannes ... p-e hastille; ... Marussza ... p-e hastille, Nicolaus pistor prima vice unum lintheamen, p-e hastille.
AGZ XIX p. 406 (a. 1492) : sibi ... ministerialem ... addidimus de iure ad pignorandum p-e in bonis ipsius ... in predictis lucris.Ita saepius.
3.
przedtem, początkowo;
antea, primo
StPPP IX p. 31 (a. 1424) : si ... X marcas non compleret, extunc quodquod p-e et primitus soluisset hoc amittere habebit.
ArHist V p. 127 (a. 1455) : impedit matrimonium ex eo, quod p-e mecum per verba ... desponsata est.
II.
głównie, na pierwszym miejscu, przede wszystkim; in primis,
praecipue
AGZ IV p. 128 (a. 1424) : auctoritate domini pape, cuius p-e curam gerimus ... concedimus, quatenus liceat tibi ... confessorem eligere.
Praec.
phil. (opp.
secundarie)
GŁOG. Hisp. fol. 23a : terminus communis ‘homo’ p-e et primo significat hominem in communi.
Id. Anim. fol. 179a : intelligibile est illud, quod intelligitur directe et p-e, species autem secundarie.
Id. Alex. II fol. A IIIIa: noticia secunde partis Alexandri est de vitiis et incongruitatibus, non quidem principaliter et p-e, sed potius secundario et minus principaliter.
N.
locut.
inhabitare
stale mieszkać; habitare
solere
KsgŁawKr p. 136 (a. 1375) : quam pecuniam debet habere super domo eorum in Circulo, quam inhabitant p-e, aliis omnibus exclusis (cf. supra II 145, 20 sqq. ).