- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- L.
- H.
- Ha.
- O.
[
inf.
perf.
pro
inf.
praes.
KodWp VI
p. 424 (a.
1398)
:
hereditatem ... quam ad
tempora vite nostre debebamus possedisse ... fratribus ... resignamus.
]
I.
propr.
1.
mieć, posiadać (na własność); habere, in
possessione esse.
Additur
α. iure (feudali:
*KodWp II
p. 354, a.
1319
; hereditario:
DokMp IV
p. 10, a.
1243
;
KodMp II p. 73, a.
1244
et saepius; pleno:
ArPrawn I
p. 30,
a. 1342
; perpetuo:
DokMp IV
p. 9, a.
1235
;
ib.
p. 11,
a. 1262
et saepius).
β. titulo hereditario (
DokMp VIII
p. 4, a.
1435
; additur iusto emptionis:
AKapSąd III
p. 55, a.
1486)
; item proprietate libera (
PommUrk VI
p. 74, a.
1321).
γ.
ante et retro, subtus et supra (
KodWp VI
p. 374, a.
1391)
, bene et in aeternum (
KsgSądWar
p. 45, a.
1481)
, debite;
opp.
non debite (
MPH IV
p. 780,
circa a. 1300)
,
heredimonialiter (
KsgŁawKr
p. 3, a.
1365)
, hereditarie (
KodKrak
p. 29, a.
1342)
; item
pro herede
(opp.
pro possessore :
GLcerv p. 694 : pro haerede p-et qui putat se esse haeredem, pro possessore vero p-et praedo), inconcusse ( DokKKr I p. 86, a. 1362) , improprie; opp. proprie ( HESSE Matth. IV p. 179 ) , iuste et canonice ( *KodKKr I p. 6, a. 1186 ; opp. minus iuste: CodVit p. 389, a. 1417) , legitime ( DokMp IV p. 11, a. 1262) , libere et pacifice ( AKapSąd III p. 345, a. 1525) , obligatorie ( ArPrawn VIII p. 79, a. 1398) , pacifice ( DokMp IV p. 11, a. 1262 ; ib. VI p. 305, a. 1409 et saepius et quiete: Lites I p. 23, a. 1320 ; TArch p. 21, a. 1409) , perpetualiter ( StPPP VIII p. 329, a. 1389) , perpetue (et in aevum: TArch p. 29, a. 1409 ; StPPP VIII p. 259, a. 1388 et saepius), perpetuo ( KodMp II p. 73, a. 1244 ; AKapSąd III p. 1, a. 1448 et saepius); item in perpetuo(-um: KodMp I p. 1, saec. XIII ; ArPrawn VIII p. 64, a. 1396 et saepius), perpetuis temporibus et in aevum ( CIOŁ. Lib. I p. 173, a. 1426).
Opp.
non aeviterne (
AKapSąd III
p. 138, a.
1497).
2.
zajmować, obejmować (w posiadanie, często bezprawnie); occupare, possidendum sumere (saepe contra legem)
,
v.
gr.
dolose
(
RachJag
p. 99, a.
1389)
, violenter (
KodWp X p. 355, a. 1444).
Occ.
refertur ad homines
AkapSąd III p. 140 (a. 1509) : asserens ipsum vi et violenter kmethones sibi in XII sexagenis invadiatos p-isse et ab ipso abstulisse.Occ. bene possidens posiadający dobra ziemskie; qui praedia possidet
StPPP VIII p. 586 (a. 1398) : si non conparuerit personaliter ipsa ... tunc fideiussorem bene p-ntem ad colloquium ... debet mittere.Cf. POSSESSIONATUS I A 1.
3.
otrzymać;
accipere
,
v.
gr. poenas (i. multas:
DokMp I
p. 316, a.
1404)
.
II.
transl.
A.
1.
osiągnąć, uzyskać;
accipere
, v.gr.
culmina Olympi (i. beatitudinem aeternam,
de
s.
Casimiro
IO. VISL.
p. 212, v. 218
), mores
bonos (
KrMU
p. 60, 42,
saec. XV in.)
, simplicitatem (
HESSE Matth. III
p. 15
)
, vota prospera (
CodVit
p. 42, a.
1418)
, impetrata vota (
CantMAe I nr. 10, v.
8a, saec. XIV)
.
2.
piastować, pełnić (urząd); fungi (munere, officio).
N.
locut.
locum sapientis (e
Vlg.
Matth. 7,24)
RHist IV p. 158 (a. 1324) : secundum sententiam Salvatoris locum p-et sapientis, qui suam aedem locat supra petrae soliditatem.
3.
iur.
praescriptionem
przetrzymać, przetrwać okres przedawnienia, uzyskać uprawnienia wynikające
z przedawnienia;
praescriptionem perferre, iura quaedam per praescriptionem acquirere
AGZ XVIII p. 235 (a. 1482) : eadem libertate ... gaudebat et similiter omnem prescriptionem terrestrem p-it alias «vitrzymal».
Ib. p. 265 (a. 1483) : fuit in pacifica possessione usque ad mortem et ... prescriptionem terrestrem p-it alias «wydzyerszal».Cf. supra III 1569,38 sqq.
B.
1.
ogarnąć, opanować (o uczuciach); occupare, invadere
(de affectibus).
2.
opętać, nawiedzać (o szatanie);
occupare, vexare (de diabolo).
3.
zajmować (miejsce);
occupare, tenere (spatium loci)
BIEM p. 34 : centrum solare aequatorem sic p-et, ut nullam ab eo obliquationem habeat.
LIBAN Acc. fol. A Vb : accentus ... acutus ... vltimam ... syllabam p-et.
Constr.
Ad I-II:
a.
abs.
b.
sq.
dat.
commodi
AGZ XVIII p. 295 (a. 1491) : debent dare intromissionem in curiam et ... campos cum omni iure prout sibi p-erunt.Cf. Th. X 2, 116,38 sqq. c. sq. ab. d. sq. ad :
DokMp IV p. 9 (a. 1235) : ad perpetuam eleemozynam ... p-ndas villas.
StPPP VIII p. 620 (a. 1398) : partem hereditatis Nicolai ... ad manus ... prepositi ... tenet et p-et.Ita saepius. e. sq. cum :
StPPP VIII p. 329 (a. 1389) : hereditatem ... p-bit cum suis pueris.
AKapSąd III p. 1 (a. 1448) : quas villas ... p-it cum ... successoribus.Ita saepius. f. sq. de. g. sq. ex. h. sq. in c. acc.
GALL p. 83, 13 : quatenus Bolezlaus ... sedes regni ... in dominium p-ret.
KodMp I p. 1 (saec. XIII) : contuli Deo et capellanis ... in elemosinam in perpetuo p-ndam ... villam.i. sq. in c. abl. k. sq. per. l. sq. pro. m. sq. sine. n. sq. sub c. abl.