Ogólne
Pełne hasło
Więcej

OBRUO

Gramatyka
  • Formyobruo
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ere, -rui, -rutum
Znaczenia
  • I. obiciendo vel superiaciendo tegere, operire, contegere, obtegere, superiacere. Occ. refl. zawalić się, runąć; corruere, collabi
    • a. + terra (humo, solo) sepeliri.
    • b. + muro i. q. obstruere, claudere
  • II. transl. opprimere, deprimere, diruere, evertere, debellare, superare; inde pass. fere i. q. zginąć, przepaść; occidere, perire.

Pełne hasło

OBRUO, -ere, -rui, -rutum
  • F.
  • Th.
  • S.
  • NGl.
  • A.
I. (propr. et in imagine) obrzucać, zasypywać, przywalać, zakrywać, pogrążać; obiciendo vel superiaciendo tegere, operire, contegere, obtegere, superiacere. Occ. refl. zawalić się, runąć; corruere, collabi
ROYZ. I p. 9, v. 174 : timuisse ... ne sese ... lacunar o-at.
Praec.
a. terra (humo, solo) et abs. : być pogrzebanym; sepeliri. Cf. Th. IX 2,152,55 sqq.
b. muro zamurować; i. q. obstruere, claudere
RachWaw p. 384 (a. 1548) : ianuam, qua itur ad balneum, muro o-ntibus, ne per eam eatur.
II. transl. powalać, pogrążać, przytłaczać, niszczyć, pokonywać; opprimere, deprimere, diruere, evertere, debellare, superare; inde pass. fere i. q. zginąć, przepaść; occidere, perire. Glossa Pol.
RFil XXIII p. 306 (a. 1444) : dracone ... surgens o-to «zlego ducha wstawschy zrzuciwschi».
Constr.
a. abs. b. sq. abl. instr. c. sq. in c. abl. Praec.
1. act.
a. (de memoria sim.) oblivione, vetustate sim.: pogrążać w zapomnieniu; oblitterare.
b. verbis zarzucać słowami; verba in aliquem iacere. Saepe in malam partem aliquem verbis (contumeliosis, increpatoriis, malis, turpibus sim.) obrzucać obelgami; maledicere, conviciari, opprobriis afficere
ArPrawn X p. 180 (a. 1406) : penam incurrit, quod ... mulierem o-bat malis verbis.
APozn I p. 75 (a. 1441) : Petrus o-ns ipsum nuntium verbis dixit etc.
Ita saepissime.
c. confusione et displicentia okryć wstydem; i. q. operire
AGZ XIV p. 358 (a. 1453) : miramur de tanta sua protervitate, quam erga nos exhybet, nostras vilipendendo literas et in eo confusione et displicentia nos o-it.
2. pass.
a. sopore spać; dormire.
b. (affectibus animi) być ogarniętym, opanowanym; commoveri, affici, occupari.
c. vino, potu upijać się; inebriari.
Eodem sensu refl.
d. morbo, infirmitate być nawiedzonym chorobą, cierpieć chorobę; morbo opprimi, laborare
DŁUG. Hist. I p. 302 (= II p. 62 ed.nov.) : gravi infirmitate o-tus.
Ib. III p. 319 (= V p. 344 ed.nov.) : insperato morbo et valitudine adversa vehementer o-tus.
Ita saepius.
e. morte, fato ginąć, umierać; perire, mori
DŁUG. Hist. IV p. 584 : quod tamen illi contingere non poterat celeri morte o-to.
Ib. p. 93 : dum ... capitaneus ... advenisset, tristi fato o-itur.
Ita saepius.
Locut.
α. aliquem asperius potraktować kogoś szorstko, ostro; i. q. tractare
DŁUG. Hist. II p. 475 (= IV p. 231 ed.nov.) : episcopus ... a duce ... quamvis blande et mansuete preces suas ingeminasset, asperius o-tus est.
β. quod omen Deus obruat co nie daj Boże; quod Deus prohibeat (cf.Th. IX 2,154,28)
Tom. VII p. 203 (a. 1525) : ut non illa salus nostra quoque, quod Deus omen o-at, eodem labefacta motu concidat.
Dogiel I p. 194 (a. 1543) : prole ex ea, quod omen Deus o-at, non suscepta.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)