Ogólne
Pełne hasło
Więcej

NUTRIO

Gramatyka
  • Formynutrio
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ire, -ivi, -itum
Znaczenia
  • I. propr. concr.
    • 1. + animantia (animalia) alere, fovere, cibum praebendo sustentare, servare, educare. Item pascere, saginare
    • 2. victum sibi quaerere, parare
    • 3.
      • a. + capillos promittere (saepissime).
      • b. + lampadem continuo ardere facere (saec. XV).
  • II. transl. abstr.+ amicitiam, memoriam, odium augere, incitare, fovere, v. gr.

Pełne hasło

NUTRIO, -ire, -ivi, -itum
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • S.
  • A.
  • L.
[part. praes. pro part. perf. *PommUrk V p. 527 (a. 1320) : populum in fide nutrientem Christiana.]
I. propr. concr.
1. animantia żywić, karmić, utrzymywać, wychowywać; alere, fovere, cibum praebendo sustentare, servare, educare. Item (animalia) paść, hodować, tuczyć; pascere, saginare
KodMp I p. 77 (a. 1262) : eciam ad pascua cuiuslibet generis animalia n-ndi.
NIC. POL. p. 144, v. 26 : pulli sic n-ti ... cooperiunt omnem lepram.
RachJag p. 100 (a. 1389) : 1/2 lapidem sepi pro ... canibus n-ndis.
Ita saepissime usque ad saec. XVI in.
2. pass. (de hominibus)żyć z czegoś, czerpać środki utrzymania; victum sibi quaerere, parare
KodMp III p. 338 (a. 1381) : rectores ecclesiae certis prouentibus ... contentari valeant et n-ri.
CALLIM. Hist. p. 106,17 : sub anni finem aegerrime ... n-bantur.
TArch p. 114 (a. 1489) : kmethones ... qui ... piscatura tantum n-untur.
Ita saepius. Eodem sensu refl.
KsgŁawKr p. 100 (a. 1373) : eum Niczonem se n-re non speraret.
Item
vitam :
CodVit p. 1020 (a. 1416) : sub Cruciferorum oppressione ... verius mendicare, furari ... nos oportuisset ... vitam miserabilem cum consortibus et liberulis ... n-ndo.
3.
a. capillos zapuszczać; promittere (saepissime).
b. in imagine lampadem sprawić, by nieustannie płonęła; continuo ardere facere (saec. XV).
Constr. ad
1—3: a. sq. dat.
DŁUG. LibBen II p. 195 : de quo molendino plebano ... duo porci n-untur.
b. sq. acc.
N. sq. acc. Gr.
GŁOG. Alex. I fol. Hh Va : pascor siluas, n-or panem.
c. sq. abl. d. sq. ad:
AKapSąd III p. 259 (a. 1497) : eosdem familiares ... causa nephandi sceleris ... n-vit ad finem, quod ipsum interemissent.
e. sq. apud :
StPPP II p. 150 (a. 1403) : Morzcam ... infra dictos annos apud se n-ndo obseruare ... habebit.
f. sq. de:
RachJag p. 18 (a. 1389) : pro ... canibus n-ndis de sepo.
Cf. g. sq. ex :
JAC. PAR. Serm. fol. 85a : ovis ex floribus et graminibus ...n-itur.
h. sq. in c. abl. , cf. et
PAUL. CR. p. 4 : homunculo ... in ... barbaria progenito n-toque.
II. transl. abstr. wspierać, podsycać, pielęgnować; augere, incitare, fovere, v. gr. amicitiam, memoriam, odium sim. Glossa Pol.
RFil XXII p. 40 (a. 1447) : impudicitiam n-it «nyesromyeslivoscz kąble».
Constr.
a. sq. abl.
DŁUG. Hist. II p. 460 (= IV p. 216 ed.nov.) : duos episcopos, qui regis opera foeda mulcebant et aut dissi mulatione aut consensu n-bant.
b. sq. in c. abl.
id. Op. p. 344 : malitiam gentis Bohemicae in variis vitiis n-ri ... considerans.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)