Ogólne
Pełne hasło
Więcej

NOMINO

Gramatyka
  • Formynomino
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -are, -avi, -atum
Znaczenia
  • I.
    • A.
      • 1. appellare, nomen imponere.
        • α. honoris nomine appellare
        • β. conviciis afficere
      • 2. extollere, celebrare (saec. XVI).
    • B.
      • 1. nominatim enumerare, commemorare.
      • 2. + mienić) asserere, profiteri, dicere
  • II.
    • A.
      • 1. + a. b. ad c. in d. pro e. f. eligere, designare (ad munus gerendum).
      • 2. accusare.
    • B.
      • 1. + ius (in villa: labores designare, definire, assignare
      • 2. + alicui legare
      • 3. + a. b. contra c. super ad iudicem deferre
      • 4. gram. log. designare, significare

Pełne hasło

NOMINO, -are, -avi, -atum
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • S.
  • NGl.
  • L.
  • A.
  • N.
[inter verba deponentia enumeratur Gramm. p. 217 (saec. XIV) : nominari.]
I.
A.
1. nazywać, nadawać imię lub nazwę; appellare, nomen imponere.
N. phil.
per abnegationem (i. negationem)
BYSTRZ. Log. fol. r VIIIa : contraria mediata ... quedam ... n-antur per abnegationem cuiusmodi sunt bonum et malum, quorum medium dicitur illud, quod neque est bonum neque malum.
Praec. sensu praegnanti
α. tytułować; honoris nomine appellare
PP II p. 117 (a. 1450) : regnicole ... Sbigneum cardinalatus titulo scribent, intitulabunt et n-bunt.
Tom. II p. 136 (a. 1512) : Achmat Soltan ... n-ndus est filius regie maiestatis.
β. obrzucać wyzwiskami, ubliżać; conviciis afficere
ArPrawn X p. 216 (a. 1407) : non appellavit ... Iohannem ... unum calumpniatorem nec ipsum n-vit coram hominibus.
KsgMaz II p. 63 (a. 1424) : tu ... malo homine me n-sti.
AKapSąd III p. 368 (a. 1472) : negative respondit se eam unquam in specie n-sse alias verbis iniuriosis defamasse.
Constr.
a. sq. dupl. acc. b. sq. abl. nomine, titulo
sim. Occ. abl. loco alterius acc. (cf. Pol.
nazywać kogoś kimś) cf. supra 45 —46. Mediopass. nazywać się, nosić nazwę; nomen habere.
N. de
altari nosić tytuł; appellari
KodKrak p. 592 (a. 1460) : duo altaria ... sub titulo et vocabulo Sancte Crucis vnuin et aliud sanctorum Simonis et lude Apostolorum sic n-ta et vocata.
2. sławić, głosić (czyjeś imię); extollere, celebrare (saec. XVI).
B.
1. (imiennie) wyliczać, wymieniać, wyszczególniać; nominatim enumerare, commemorare.
Additur
expresse ( KodWp III p. 657, a. 1393 et saepius), specialiter ( JAC. PAR. Tract. fol. c IIa). Glossae Pol.
AGZ XI p. 465 (a. 1461) : debet Iohannes ... n-re alias «okrsczicz» in iure proventus, pro quibus statuit fideiussores (cf. ib. III p. 227, a. 1462).
N. iur.
testes (contra, erga aliquem: StPPP VIII p. 245, a. 1388 ; KodWp III p. 713, a. 1398 ; RotPozn p. 418, a. 1424).
Praec. part. perf.
(prius, supra) nominatus wyżej wymieniony; iam dictus ( KodMp I p. 21, a. 1234 ; StPPP VIII p. 230, a. 1387).
2. (e Pol. mienić) twierdzić, oświadczać, wypowiadać, mówić; asserere, profiteri, dicere
StPPP VIII p. 783 (a. 1399) : Jacussiumcontumacem contra se male obtinuisse dixit et n-vit.
KsgGrWp II p. 328 (a. 1400) : subiudex ei n-vit, quod etc.
ArPrawn X p. 329 (a. 1411) : Stanislaus noluit respondere n-ns et dicens se habere ... intercessorem.
Dogiel IV p. 252 (a. 1526) : debent partes utraeque probationes suas n-re.
Constr. sq. acc. (c. inf.) vel enunt. obi. c.
quod (ut supra).
II.
A. homines
1. mianować, wyznaczać (na jakieś stanowisko, do pełnienia jakiejś funkcji); eligere, designare (ad munus gerendum). Indicatur munus a. sq. acc. b. sq. ad : PP II p. 82 (a. 1450) : ad suscipiendum ... coronam Regni Hungarie ... sumus Christo duce solempniter n-ti et electi. KodKrak p. 593 (a. 1460) : ad ... altare Sancte Crucis ... Bernhardum notarium ... presento, n-o et represento. c. sq. in c. acc. ArHist XII 2, p. 389 (saec. XIV) : vos nominative et expresse n-verunt omnes ... in priorem. Lites I p. 232 (a. 1332) : ducem Cuyavie receperunt, elegerunt et n-verunt in regem Polonie et ducem Pomoranie. d. sq. pro : KodWp III p. 687 (a. 1396) : fratres archiepiscopum ... pro intercessore n-verunt. e. sq. inf. SSrSil XIV p. 195 (a. 1489) : ad quam diaetam nos interesse sumus n-ti. f. sq. part. fut. act. MIECH. Chr. p. 224 : rex Kazimirus ... LudovicumKaroli regis Hungariae filium ... regnaturum post se n-uit.
Additur adv. , v.gr.
nominative et expresse (cf. supra 35 ), laicaliter ( CatEpCr p. 234, a. 1525).
2. oskarżać; accusare.
Additur constr. sq.
de : Ztschr. LXXI p. 191 (a. 1325) : isti n-ti fuerunt de insolentia ... circa macellam facta. Ib. infra: de offensione n-ti.
N. locut.
de suspicione podejrzewać; suspectum habere CodVit p. 490 (a. 1420) : si ... Swydrigal aliquos familiares... duci ... suspectos ... habuerit, quos ... Withawdus de suspicione n-bit vel notabit.
B. res
1. wyznaczać,określać, ustanawiać; designare, definire, assignare, v. gr. ius (in villa: PommUrk II p. 282, a. 1273) , labores ( AGZ V p. 19, a. 1379) cett. Indicatur cui? DokMp I p. 333 (a. 1405) : laborabunt ... cmetones una die speciali in anno pro monasterio, dum et quando ipsis fuerit n-tum. AKapSąd I p. 425 (a. 1457) : canonici dominum Iohannem ad synodum deputaverunt, cui IV marcas pro expensis n-verunt et decreverunt.
2. alicui zapisać; legare ArPrawn X p. 249 (a. 1408) : quas 14 marcas ... Iacussius ... Przibconi ... super molendino ... n-vit et assignavit. KodMaz(L) p. 295 (a. 1483) : census omnes ... Ratiborius ... consulibus predictis ... pro commodo ... ciuitatis ... per eosdem conuertendos ... dedit, n-uit et donauit in perpetuum.
Additur
testamentaliter (syn. legare : AGZ VII p. 191, a. 1495). N. constr. ad 1—2: a. sq. de : ArPrawn X p. 425 (a. 1414) : quod dotalicium n-vit de 100 marcis. b. sq. in c. abl. ArPrawn X p. 61 (a. 1398) : quas marcas n-vit in eadem advocacia. c. sq. per: TPaw III p. 455 (a. 1399) : n-ndo ab equo per unum grossum. d. sq. pro : DŁUG. Hist. IV p. 641 : barones Hungariae ... diem dominicam sancti Alexii pro coronatione n-ant. Ib. V p. 36 : dies ... instituitur et n-atur pro futuri pontificis electione. e. sq. super, cf. supra 12.
3. wnosić przed sąd, przedstawiać jako przedmiot oskarżenia; ad iudicem deferre KsgGrWp I p. 134 (a. 1392) : Mathias ... acquisivit vero judicio dampnum ... prout in terminis proximis dampnum n-vit. ArPrawn X p. 22 (a. 1393) : Iohannes ... n-vit cum sua littera asserendo 108 marcas per ipsum Ianussium sibi retentum ([sic)]. Indicatur contra quem a. sq. dat. StPPP VIII p. 813 (a. 1400) : nec huiusmodi indebitacio dictis fratribus ... amodo debet n-ri uel nocere. b. sq. contra : TPaw IV p. 353 (a. 1418) : Petrus ... n-vit decem marcas vadij contra Msczygneum. c. sq. super : TPaw III p. 458 (a. 1399) : Petrus non fuit circa hoc litigium, sicut Stanislaus super ipsum n-vit.
4. gram. et log. określać, oznaczać; designare, significare JAC. PAR. Opln p. 165 : intendere verbum proprie n-at motum tendendi ab uno ad alterum tamquam in finem. ALBERT. p. 100 : Aux in prima significatione punctum ecentrici n-at maxime distantem. WROCŁ. Epit. fol. c IVa : motus non n-at nisi formam continue fluentem realiter a mouente in ipsum mobile.
N. locut.
absolute in se : WROCŁ. Epit. fol. c IVb : est quedam via ... sine illis terminis et sic n-at viam absolute in se (cf. ib. supra: primo n-at viam ad Thebas, secundo ... n-at viam ad Athenas).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)