Ogólne
Pełne hasło
Więcej

MUCRO

Gramatyka
  • Formymucro
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -onis
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajmęski
Znaczenia
  • I. propr.
    • 1. cuspis, spiculum (praec. gladii, sed etiam sagittae, hastae sim.). gladius ipse.
    • 2. astr. cacumen, angulus rectus
  • II. transl.
    • 1. eccl.+ anathematis, ecclesiasticus, spiritualis a communione Christianorum sollemnis separatio
    • 2. caedes.
      • a. + profundioris sanguinis
      • b. + vacuus proprius de bello civili

Pełne hasło

MUCRO, -onis m.
  • F.
  • Th.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • A.
[abl. sg. mucro? *KodPol II p. 468 (a. 1432) : mucro non perficiente ecclesiastico.]
I. propr.
1. ostry koniec,ostrze (zwł. miecza,ale także strzały, włóczni itp.); cuspis, spiculum (praec. gladii, sed etiam sagittae, hastae sim.). Glossa Pol.
RFil XXIII p. 303 (a. 1444) : vulneratus insuper m-e diro (aspera acie) «nade wschitko albo nadtho wkrutna a przikrą ostrosczą
».Meton. sam miecz; gladius ipse. Glossa Pol.
GLb p. 65 : m-o «swaycza» dicitur ensis, gladius.
In imagine mucro doloris ( CRIC. p.13, v. 15, alluditur ad Vlg. Luc. 2,35).
2. astr. wierzchołek,kąt ostry; cacumen, angulus rectus
COPERN. Rv p. 254 (= p. 178 ed. nov.): noctem non aliud esse constat, quam terrae vmbram, quae in conicam figuram nititur desinitque in m-em.
Ib. p. 301(= p. 212 ed. nov.): lineae rectae vtrumque contingentes ... concurrunt in vmbrae m-em.
II. transl.
1. eccl. anathematis, ecclesiasticus, spiritualis sim.: miecz klątwy, klątwa; a communione Christianorum sollemnis separatio
KodPol II p. 49 (a. 1253) : ipsius episcopim-em spiritualem nostro materiali (ed. -e) adiuturi sumus.
MARTIN. OP. Marg. fol. f Ia : excommunicatio ... ferri debet ab episcopo specialiter, vnde et m-o episcopi dicitur.
UrkBBr p. 112 (a. 1284) : statutum fuerit ... sub anathematis m-e preceptum, ut etc.
Ita passim. Cf. GLADIUS sq.
2. zabójstwo, rzeź; caedes.
Dicitur
crudelis ( KodMp II p. 107, a. 1258) , horrendus ( DŁUG. Hist. V p. 628 ) ; item insperatus ( ib. I p. 133 = I p. 195 ed. nov.).
N.
a. profundioris sanguinis i. cruentior:
ib. IV p. 251 : profundioris sanguinis m-em, qui hactenus condebatur in vaginis, evaginavit.
b. vacuus i. ratione carens
*PP II p. 194 (a. 1450) : ligam et vnionem ... non que illis Cruciferis iustam potestatem adimeret, sed ... in nos absque iure et demerito vacuo vti m-e ... prohiberet (cf. DŁUG. Hist. V p. 169).
Occ. proprius (alluditur ad Lucanum I 1—4) wojna domowa; de bello civili
CodEp II p. 434 (a. 1442) : dum tamen in defensionem regnorum arma contra exteros paramus, nescimus, quo vicio proprio nos m-e confundimus (cf. ib. paulo supra guerre ... intrinsece).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)