- NGl.
- B.
- N.
- K.
I.
A.
ruda, zwł.
żelazna, kopalina;
(metallum) fossile, praec. ferrum
KodKKr I p. 147 (a. 1306) : supparum salis, plumbi et cuiuslibet alterius m-e.
KodWp III p. 383 (a. 1372) : concedentes ... forum liberum pannorum ... salis ... ac cuiuslibet m-e, formate vel non formate.
DokMp I p. 185 (a. 1374) : ubicumque m-am ... invenire poterit, ad ferrificium ... convertet.Ita vulgo. Glossae Pol.
TPaw III p. 67 (a. 1388) : potest suus faber «rudnic» recipere m-am «rudo».
DokMp V p. 103 (a. 1409) : construere molendinum pro conflando seu fabricando m-am ferri, vulgariter «ruda» nuncupatam (ed. -a).Ita saepius.
DokKKr II p. 603 (a. 1449) : de ... colectione m-e, alias «szypanya kruschcza».
DŁUG. LibBen III p. 356 : ibi invenies m-am alias «krusczyecz zlothy».Ita saepius.
Syn.
metallum (
AGZ IX
p. 141, a.
1493
et saepius),thesarus (
ib.
).
Distinguitur addito
α.
gen.
,
v.
gr.
argenti (
DokKujMaz
p. 338, a.
1382
et saepius),
auri (
ib.
et saepius), colorum (
CodEp III
p. 428,
a. 1496
;
CorpJP III
p. 340, a.
1517
bis), cupri (
ŹrWaw III
p. 7, a.
1516
et saepius), ferri (
DŁUGLibBen I
p. 292
et saepius), lapidum (
CorpJP III
p. 340, a.
1517)
, metalli (
DokKujMaz
p. 338,
a. 1382
et saepius), plumbi (
IusMet
p. 137,
a. 1415
et saepius), salis (
DokKujMaz
p. 338,
a. 1382).
β.
adi.
,
v.
gr. argentea (
Tom. III
p. 237,
a. 1514)
, aurea (
DŁUG. Hist. III
p. 264
)
, plumbea (
MatGórn
p. 295, a.
1595)
, spissa (
IusMet
p. 202,
a. 1505)
, sulphurea (
MatGórn
p. 282, a.
1564)
.
N.
locut.
α.
molendinum minerarum
tzw. młyn rudny, w którym kruszono rudę; in quo
metallum molebatur
PP V p. 137 (a. 1428) : molendina m-arum alias «rudne».Cf. MINERALIS I β MINERARIUS II 2.
β.
cudina minerarum
kuźnica; officina
ferraria
cf.
supra II1458,9 sqq.
Eodem sensu
officina minerae ferri :
CorpJP III p. 144 (a. 1511) : ab officina m-ae ferri.Cf. ib. p. 318 et p. 343 et MINERALIS II.
B.
(singulare) piękny kawałek jakiegoś minerału;
metalli cuiusdam frustum
pulchrum
Tom. XIV p. 247 (a. 1532) : m-a in tripode de argento consistens, habens crucem desuper.
I.
(ferri
et
abs. ) ruda czyli kuźnica, tj.
prymitywna mała huta, w której
wytapiano i obrabiano żelazo (lub inny
metal), często położona przy odkrywkowej kopalni rudy; officina ferraria
parva simplexque, saepe ad ferri (vel
alterius metalli) fodinam
sita
KodWp II p. 426 (a. 1328) : villam ... una cum ... molendino ... et m-a ferri.
DokMp IV p. 123 (a. 1364) : via transit in m-am de Gosczięczino usque ad limitem dictae m-ae, quae ipsis pratis adiacet.Ita vulgo. Eodem sensu ferrea:
IusMet p. 215 (a. 1511) : m-am ferream alias «ruda» ... de nova radice locare et extruere.Glossae Pol.
KodMp III p. 184 (a. 1365) : pro condenda m-a, que «ruda» wlgariter dicitur.
AGZ XIII p. 174 (a. 1445) : Turowicze cum m-a alias «ruda» (ita saepe ).
StPPP II p. 775 (a. 1471) : m-am alias «huta».
LibBenP p. 79 (a. 1510) : de m-a alias «hamer» solvunt ... sex aratra ferri (ita saepius ).
RachBon II p. 103 : in m-is, alias «na kuzniczach».
N.
α.
może już imię własne (Ruda): fortasse iam nomen proprium (Pol. Ruda)
KodMp IV p. 502 (a. 1450) : Wola Przosznowska ... est translata de antiquo loco ad alium locum prope m-am Radiów.
KsgJan p. 657 (a. 1484) : dedit ... 10 florenos pro ferro de m-a Radzilowo.
ŁASKI LibBen I p. 463 : m-a Lubyeczska, in eadem mineratores habent paucos agros.Ita saepius.
β.
distinguitur
perpetua
et
annualis :
IurMas II p. 214 (a. 1526) : duodecim grossos ... de molendino et m-a perpetua, de molendino vero et m-a annuali sex grossos solvendum.Cf. MINERE MINERIFICIUM MINERALIUS MINERARIUS I.