- F.
- Th.
- Dc.
- NGl.
- B.
- K.
- A.
- O.
I.
propr. miara,
jednostka miary; modus, mensura
SchlUrk p. 533 (a. 1333) : habeant sua iura ... super modis ([i. modiis)], mensuris, ulnis necnon m-is.
PrzywWar p. 9 (a. 1413) : in omnibus ... causis tam magnis quam paruis, videlicet furti, homicidij ... false m-e, ponderis et mensure.
Praec.
miara objętości
ciał sypkich i płynnych; capacitatis modus
vel liquorum vel rerum granis
minutis constantium
DokMp I p. 41 (a. 1334) : ipse Wolfgangus et sui successores habebit terciam m-am omnis grani et braseorum.
KodMp I p. 238 (a. 1335) : de nostris annonis terciam m-am habeat ipse Benesius et sui succedani.Ita saepius, v. gr. avenae ( KodMp II p. 293, a. 1313 et saepius), brazei ( DokMp I p. 41, a. 1334) , cervisiae ( Visit. p. 345, a. 1511), grani ( DokMp I p. 41, a. 1334) , mellis ( Visit. p. 96, a. 1511), salis ( AGZ XI p. 159, a. 1439) , siliginis ( StPPP XI p. 189, a. 1438), tritici ( TPaw III p. 114, a. 1389). Occ. allecis ( PommUB p. 607, a. 1310). Glossae Pol.
TPaw III p. 114 (a. 1389) : tres choros siliginis et octo m-as tritici dictorum in vulgari «mery».
RFil XXIV p. 366 (saec. XV in.in) : m-e «roszmyary».
StPPP XI p. 189 (a. 1438) : unam m-am siliginis alias «cztwyernya» (cf. ŁASKI LibBen II p. 8).
AGZ XI p. 159 (a. 1439) : XLVI m-as alias «myary» salis (cf. ŁASKI LibBen II p. 97).
RFil XXXIII p. 181 (a. 1456) : nostro idiomate m-a dicitur vulgariter «korzecz».
Visit. p. 345 (a. 1511) : mediam m-am cervisiae alias «szanek».
Ib. p. 96 (a. 1511) : unam m-am mellis, quae «ranczka» vulgariter nuncupatur.
GLb p. 64 : m-a dicitur quaedam mensura liquidorum Polonice «garncza».
Visit. p. 543 (a. 1539) : 4 m-as avenae alias «vyertele».
Simili sensu
metreta maldratae (
DokMp I
p. 161, a.
1368).
Indicatur
capacitas
KodWp III p. 102 (a. 1358) : continebunt ... due m-e integrum coretum.
NIC. BŁ. Serm. I p. 117 : m-a ... est mensura continens decem sextarios.
DokMp VIII p. 167 (a. 1441) : unam m-am alias tres coretos siliginis.
ArPrawn VII p. 62 (a. 1566) : vas quo vulgo id frumentum metitur ... contineat m-as seu coretos quattuor nostrates.
Distinguitur
cumulata (
DokMp I
p. 161,
a. 1368)
, integra (
KodWp III
p. 102, a.
1358)
, tota (
KodMp IV
p. 80, a.
1402)
.
II.
meton.
1.
danina płacona w zbożu lub ziarnie;
tributum quod frumento vel grano
solvebatur
PP II p. 30 (a. 1448) : liberamus a solutione m-arum, quas occasione ducture braseorum venalium exiguntur.
2.
tzw. miara, opłata w zbożu lub mące
a.
pobierana w młynie za zmielenie zboża;
pretium frumenti molendi, quod farina vel granis solvebatur
*Ztschr. LX p. 137 (a. 1305) : molendina tria praedicta tenentur molere sine m-a.
DokMp I p. 38 (a. 1333) : molendinum cum duabus rotis de tercia m-a, que wlgariter dicitur «myari», edificare.
Ib. p. 45 (a. 1334) : frumenta ... nostra sint molenda ... absque m-e recepcione seu requisitione.Ita passim saec. XIV-XV. Glossae Pol.
KsgGrWp II p. 44 (a. 1394) : Adam et Clemens ... «pozbili» Wlostonem ... pro m-a, videlicet «o maro» in molendino.Cf. Additur molendi ( KodWp III p. 158, a. 1360 et saepius), (emolumentorum) de molendino (( KodPol II p. 692, a. 1345 ; KodWp III p. 606, a. 1388 ; DokMp VII p. 202, a. 1426 ;et saepius), in molendino ( StPPP VIII p. 461, a. 1398 ; ib. p. 543, a. 1398 ;et saepius).
Dicitur etiam
metretae exactio (
StPPP II
p. 118, a.
1401)
, receptio sive requisitio (
—17),
solutio (
RHist IX
p. 249,
a. 1396
;
PP II
p. 30, a.
1448).
Syn.
emolumentum (
AKapSąd II
p. 922, a.
1504)
, mensura (
KodPol II
p. 692, a.
1345
et saepius; additur molaris
DokMp I
p. 319, a.
1404).
b.
censualis
et
abs.
:
składana panu feudalnemu za
użytkowanie młyna;
a molitore domino feodali solvi
solita
KodWp II p. 498 (a. 1337) : dedimus predictis civibus m-am censualem annuatim in festo sancti Martini de inferiori molendino.
DŁUG. LibBen I p. 199 : habens molendinum optimum, de quo solvuntur m-ae more proprio de universo grano.
Ib. p. 418 : molendinum ... solvit pro censu tres marcas aut m-as.