- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- A.
KodKrak I p. 260 (a. 1475) : hoc conuentui interessencium (cf. Th. VI 2698, 63 sqq. ); acc. hunc; abl. hoc; nom. pl. hi, item hii (hij, hy):
CantMAe I nr 20, v. 2b (saec. XIV) : hii ... transierunt equora(ita vulgo); gen. horum; dat. his; acc. hos(ce); abl. his, item hiis (hijs):
StPPP VIII p. 22 (a. 1377) : hiis testibus(ita passim), genus f. : nom. sg. haec (hec); gen. huius(ce); dat. huic; acc. hanc; abl. hac, item ha:
AGZ XII p. 182 (a. 1448) : pro ha divisione (cf. Th. VI 2699, 53 ), etiam ac:
KodKKr I p. 103 (a. 1274) : in ac parte.
AGZ XII p. 102 (a. 1442) : de ac luce (cf. Th. VI 2699,52 ); nom. pl. haec (hec), hae (he), item hecce:
KodMp II p. 135 (a. 1275) : sunt autem hecce libertates, hee:
KodKKr I p. 42 (a. 1252) : hee ville sunt tradite(ita passim); gen. harum; dat. his; acc. has(ce); abl. his, item hiis (hijs):
KsgŁawKr p. 8 (a. 1366) : de hiis marcis(ita passim). genus n. : nom. sg. hoc(ine, hoccine); gen. huius(ce); dat. huic; acc. hoc, item (per errorem) hunc:
StPPP VIII p. 898 (a. 1400) : ad iudicium hunc terrestre.
ZabDziej I p. 198 (a. 1526) : super hunc quartale;abl. hoc(ine, hoccine); nom. pl. haec(cine), hec; gen. horum; dat. his;acc. haec (hec), item hac:
KodKKr II p. 17 (a. 1351) : hac omnia alia et singula... facient;abl. his(ce), item hiis (hijs, hys):
NIC. POL. p. 46, v. 16 : ex hijs elementis(ita vulgo).]
I.
propr. ten, ten tu,
ten oto, ten właśnie, niniejszy; is qui hic est, qui ante oculos
positus est.
II.
transl. ten
tutaj, tzn. teraźniejszy, obecny;
praesens, qui nunc
est.
N.
syn.
modernus :
ŹrWaw I p. 24 (a. 1465) : calices ... operis admodum grossi et non huius sive moderni cursus.Praec.
α.
doczesny; qui ad mundum caducamque
hominumque vitam
spectat.
Dicitur de
exilio (
CantMAe I nr. 15, v. 6, saec. XIV)
, luce (
StPPP VIII
p. 258,
a. 1388
et saepius), mundo (
CantMAe I nr. 5, v.
10a, saec. XIV)
, saeculo (
ib. nr. 31, v. 7a, saec. XIV)
, vita (
ib. nr. 20, v. 5b, saec. XIV
et saepius).
β.
phil.
t. t.
hoc aliquid
konkretny byt jednostkowy; de individuo quod re
vera existit (Aristoteli
τόδε τί)
MatFil IV p. 18 (saec. XIV) : per quod individuum est hoc aliquid, illud est principium individuationis.
GŁOG. Anim. fol. 147a : anima non est hoc aliquid, capiendo hoc aliquid proprie, prout dicit ens completum in specie.
WROCŁ. Epit. fol. d VIIIa : Plato ... definiebat ita: uacuum est, in quo non est hoc aliquid, id est substantia composita ex materia et forma, et quia materia de se non est hoc aliquid, ergo dicit materiam esse vacuum.Ita saepius.
III.
iuncturae et
locut.
potiores
A.
augetur per abundantiam aliis
pron.
,
v.
gr.
hic idem i. q. idem, hic ille i. q.
ille, hic ipse
i. q. ipse.
B.
locut.
modales
1. huiusmodi, huiuscemodi
a.
tego rodzaju, taki;
eius generis, talis.
N. per
abundantiam
talis huiusmodi
*CodVit p. 992 (a. 1409) : ordinavimus, quod nemini tale huiusmodi fieri permittetur.
b.
prawie tyle co: wyżej wymieniony;
fere i. q. de quo supra dictum est
StPPP VIII p. 460 (a. 1398) : Johannes ... caput ... patris sui interfecti ... in Miczcone ... obtinuit et ... Miczco ad LX marcas pro capite huiusmodi ipsi Johanni condempnatur.
KodPol III p. 384 (a. 1423) : quatenus bona et villas huiusmodi ... dimittatis.Ita passim.
2.
hoc modo (in
hunc modum)
tak;
ita.
Eodem sensu
per hunc modum :
ArPrawn V p. 435 (a. 1397) : brasiatorium dimiserunt per hunc modum, quod ... Petir ... pro sua parte media brasatorium et ... sartor recepit ortum.
C.
locut.
causales
1.
hoc est
to jest, to znaczy;
id est,
scilicet.
2.
ex hoc, quia
dlatego, że; ea de
causa, quod
NIC. POL. p. 50, v. 76 : res ... fiunt ... ex hoc contempte, quia non sunt carius empte.
3.
ob (propter) hoc
dlatego;
ideo
AKapSąd III p. 271 (a. 1499) : illud organum in particulas minimas dissolvit propter hoc, ut facilius posset transferri.
Ib. p. 122 (a. 1508) : dicens causam, quod propter hoc, quia in suam hereditatem.
Ib. p. 147 (a. 1510) : ob hoc ... Johannem ... ab impeticione ... absolvendum fore.
4.
ratione huius, quia
z tego powodu że; ideo
quod
RachJag p. 529 (a. 1419) : ligna de decima sufficere non potuerunt racione huius, quia ... per aquam sunt diffusa.
5.
hoc, quod
dlatego że?
ideo, quia?
StPPP VIII p. 244 (a. 1388) : terminum habent ... pro omnibus iniuriis in Prossouicz hoc, quod super visionem receperunt.
D.
locut.
temporales
1.
ab hac (i.
hora)
od tej pory; ex eo tempore
KodWp III p. 671 (a. 1394) : penam ... vallavimus parti servanti solvendam, quod amodo et ab hac nullus contra alium super premissis ... debet terminum tentare.
2.
ante hoc
przedtem;
antea
CodEp III p. 75 (a. 1455) : novo genere vexacionis et ante hoc inaudito ... usi.
AKapSąd III p. 238 (a. 1480) : aliquot septimanis ante hoc quando captus est.
3.
circa hoc
przy tym, wtedy, równocześnie; eodem tempore, tunc, dum haec aguntur
StPPP VIII p. 12 (a. 1376) : circa hoc ministerialis percussus est.
Ib. p. 88 (a. 1383) : iumenta in uia ... receperunt et poleder circa hoc mortuus est.
Ib. p. 321 (a. 1389) : circa hoc LXXXX capecia auene recepit ... circa hoc XXX marcas dampni fecit.
4.
in hoc
wtedy; tunc
AGZ XVI p. 409 (a. 1490) : dum veni ... turris ... fuit clausa; clamavi ter, ut quis michi revocaretur (i. responderet ) et in hoc famulus michi se revocavit.
5.
post hoc
potem;
postea
StPPP VIII p. 345 (a. 1389) : in ... totam partem sue hereditatis ipsum intromittere debent exceptis, que post hoc conpararent.
Ib. p. 380 (a. 1397) : tunc post hoc dedit ... pecunias.Ita saepius.
E.
locut.
ceterae
1.
si ... hoc
jeśli ... to; si
...
quidem
TPaw III p. 238 (a. 1392) : rota: sicut noctis tempore venit ad meam domum et si vulnera habuit, hoc ex isto.
StPPP VIII p. 701 (a. 1399) : si quid ultra sederit, hoc cum consensu ipsius Borconis.Ita saepius.
2.
hoc ... hoc
już to, już to; modo
... modo
JAC. PAR. II p. 301 : huius mandati transgressio hoc in vecturis, hoc in mercandis, hoc in mechanicis artibus etc.
3. et hoc
a.
a to, a mianowicie;
nimirum
StPPP VIII p. 12 (a. 1376) : Stogneus ... terminum habet peremptorium, et hoc in Prossouicz.
DokMp I p. 389 (a. 1414) : damus ... silvam ... et hoc providis viris Stanislao ... Clementi etc.Ita passim.
b.
i to, w dodatku;
etiam, et quidem
AKapSąd III p. 24 (a. 1466) : sub custodia ipsius ... cereum magnum de eclesia est deperditum ... et hoc non fractis seris.
4.
ultra haec
ponadto; insuper,
praeterea
AKapSąd III p. 87 (a. 1502) : habet quosdam agros prediales pure ex antiquo et ultra hec ... colit agros kmethonales, quos in predium adiecit.
F.
locut.
e Polonorum lingua ad verbum translatae, quae intelligi nequeunt nisi Polone
loquentibus
1.
sicut haec ambulat, ita ambulat
jak ta chodzi, tak chodzi
KsgCzer p. 156 (a. 1416) : Bonko sicut hec ambulat, ita ambulat (i. lentissime ambulat ), quod ... non potuimus ipsum expectare et de judicio surreximus.
2.
si non, hoc
non
jak nie, to nie
StPPP IX p. 174 (a. 1500) : si possunt concordiam intrare, intrent; si autem non, hoc non (i. sin minus, ipsi videant ).
3.
quid tibi
ad haec?
co ci do tego?
AKapSąd III p. 77 (a. 1501) : dicens: quid hic tibi ad hec ([i. quid tibi cum illa re)?]
IV.
composita quaedam
ad haec cf.
supra I 194, 44 sqq.
;
;
ad hoccf.
supra I 204, 34 sqq.
;
;
ante hac cf.
supra I 569, 18
sq.
;
;
post hac cf.
POSTHAC.