- Dc.
- B.
- (s.
- v.
- grationalis)
I.
1.
de rebus (praec.
abstr. )
łaskawy, wspaniałomyślny,
hojny; benignus, benevolus, liberalis
KodWp I p. 517 (a. 1285) : g-is nostra (i. regis ) in ipsum ac eius posteros donatio perpetua ... et inviolabilis perseverat.
AGZ II p. 42 (a. 1399) : ea, quae veneranda pontificum g-is fieri decreverit auctoritas, firma... perseverent.Cf. GRATIALITER.
2.
de hominibus
a.
miły, przyjemny, pełen wdzięku, uroku;
gratus, iucundus, amabilis, gratiosus
StPPP VII p. 540 (a. 1494) : uir prudencie singularis et doctrine, g-is, mollis et candidus,
b.
będący na czyimś utrzymaniu, łasce; qui ab aliquo alitur, sustinetur
ZabDziej III p. 99 (a. 1491) : laboriosus Petrus ... fuit pro illo tempore domesticus hospes passivus ipsius adversarii domini plebani, item comensalis et panis sui comestor, item ex gracia g-is reservator (nisi leg. servitor), qui suum patronum convenire non potest, tanquam subditus et in necessitate favendus.
II.
eccl.
t. t.
1.
praebenda (canonicatus)
tymczasowy, który w każdym czasie mógł być obdarzonemu
odebrany i przydzielony innemu; ad tempus
concessus, qui quolibet tempore praebendario recipi
et ad alium conferri poterat
KodWp II p. 262 (a. 1308) : quibus asserentibus ... ipsam ad omnes tam corporales quam g-es prebendas generaliter extendendam ... declaramus dictam constitutionem non ad corporales et perpetuas prebendas, sed aa g-es... extendi
*MPVat I p. 179 (a. 1327) : Nicolaus, custos Wisliciensis, canonicus g-is, de proventibus prebende sue g-is, quam nuper adeptus est, ad V marcas extimatis ... solvit VI scotos (cf. ib. p. 181, a. 1327 : Iaroslaus, novus canonicus g-is, de proventibus gratie sue, quam habet ab episcopo dimissam per Petrum ... ad XII marcas extimatis, solvit pro medietate decime presentis anni XIV scotos).
ArHist X p. 263 (a. 1576) : singuli dominorum, canonicatus g-es possidentium, per I florenum Polonicum iuxta tenorem statutorum huius ecclesie conferant.
2.
canonicus, capellanus, plebanus, presbyter
kapłan posiadający taką prebendę; qui eius modi praebendam possidet
StCrac p. 5 (a. 1328) : ad maius altare nostrae ecclesiae ... nullus alius inferior nisi canonicus corporalis nostrae ... ecclesiae, imo et g-is dummodo provisionem capituli sit adeptus, audeat celebrare.
StPPP VIII p. 580 (a. 1398) : Nicolao capellano g-i de Mocrsko.
Ib. p. 678 (a. 1399) : confessus est Petro g-i de Mocrsko.
KodWp V p. 561 (a. 1436) : cuius rei testes erant Wenceslaus plebanus ... Georgius presbiter g-is de Poznania.
StSyn I p. 53 (a. 1446) : statuimus, ut ... nullus ... audeat preter vicarium ... solitum circa ecclesiam huiusmodi retinere presbiteros, quos g-es appellamus, quatinus per huiusmodi cautele provisionem effrenata dictorum presbiterorum g-ium multitudo restringatur.Ita vulgo usque ad saec. XVI.
Syn.
vagus
(
AKapSąd I
p. 422, a.
1456
:
statuimus, ut rectores ecclesiarum ... huiusmodi presbiteros vagos sive g-es sine nostra ... licentia ... divina
celebrare non permittant.).
Opp.
corporalis
et II 1348,24 sqq.
Dicitur item
reservatarius
(i. clericus, cui Romanus
pontifex indulsit reservationis
litteras in re beneficiali)
SSrSil I p. 200 (a. 1482) : hic abbas primus ... a sede apostolica ... provisionem optinuit, alias enim et ipse et successores ejus per reservatarios g-es amoti verisimiliter de sua dignitate fuissent.
N. eodem sensu
abs.
loco
subst.
gratialis,,
-is
m.
ConcPol VI p. 246 (a. 1398) : decanus ... ecclesie sive ipsius vicesgerens in una cartha ... omnes prelatos ... demum canonicos ... et deinde g-es nominaliter et specifice ... describere sint astricti.
ArHist V p. 31 (circa a. 1420) : inquiratur ... si plebanus uel vicarius uel aliquis ex g-bus, ubi habentur tales, inducit aliquas nouitates.Ita saepius saec. XIV—XV.
N.
constr.
a.
sq.
gen.
AKap Sąd III p. 245 (a. 1480) : presentibus ... discretis viris ... Francisco g-i et sacrista ecclesie in Nowa Nyesschewa.Ita saepius. b. sq. ad :
MPH VI p. 513 (saec. XV) : vicario et Iohanni de Cracovia g-i ad ecclesiam eandem.
APozn I p. 71 (a. 1440) : discreto domino Alberto g-i ad sanctam Mariam Magdalenam.c. sq. in c. abl.
AKapSąd III p. 7 (a. 1450) : in causa discreti Stanislai Wyszna g-is in Lomsza.
APozn II p. 140 (a. 1484) : honorabili domino Johanni ... g-i in prefata ecclesia sancte Marie Magdalene.