Ogólne
Pełne hasło
Więcej

GRADIOR

Gramatyka
  • Formygradior, gredior, gradio
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ere
  • Część mowyprzymiotnik
Znaczenia
  • I. propr.
    • 1. pedibus uti, ambulare, incedere.
    • 2. + simplici ac recta via in conspectu Dei frenis laxatis licentiae per devia et abrupta cleri vestigiis in caelos 12 vadere, pergere, ire.
  • II. transl.
    • 1. tendere, ire
    • 2. agere, se gerere

Pełne hasło

GRADIOR s. GREDIOR, gradi s. gredi, gressus sum et GRADIO, -ere
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc. (s.
  • v.
  • grado),
  • L.
  • A.
[ inf. praes, gradire : AKap Sąd II p. 691 (a. 1498) : per curiam ... gradire iussus. Cf. Th. VI 2137,61 sq. part. fut. act graditurus : AAlex p. 463 (a. 1505) : nullatenus priores gressus suos se graditurum. Cf. Th. VI 2137,50.]
I. propr.
1. stawiać kroki, stąpać, chodzić; pedibus uti, ambulare, incedere.
Additur
pedibus ( MPH IV p. 455, saec. XV med.med et saepius; cf. Th. VI 2138,12 sq. ).
N.
in equo jechać konno; equitare
DŁUG. Hist. III p. 443 : episcopum debilius in equo g-ntem.
2. iść, udawać się dokądś; vadere, pergere, ire. Saepius in imagine, v. gr. simplici ac recta via in conspectu Dei ( DŁUG. Hist. I p. 314 = II p. 75 ed.nov. alluditur ad Vlg. Gen. 24,40 et passim), frenis laxatis licentiae per devia et abrupta ( PP II p. 190, a. 1450) , cleri vestigiis in caelos ( ArPrawn I p. 382, a. 1530 alluditur ad Vlg. 2 Cor. 12 , 18), cett. Occ. meton. de rebus inanimatis
KodKKr I p. 242 (a. 1304) : aquam, sicut ... super molendinum ... ipsorum g-itur.
AGZ XV p. 568 (a. 1484) : viam g-ntem de Broky ad Parwa Lubyenye.
II. transl.
1. dążyć, zmierzać do czegoś; tendere, ire, v. gr. ad suum interitum ( CodEp III p. 49, a. 1450) , ad maturos annos ( PAUL. CR. p. 84, v. 101 ), ad electionem archiepiscopi (per vota: AKap p. 280, a. 1540).
2. postępować, zachowywać się (w jakiś sposób); agere, se gerere , v. gr. turpiter ( FormJ p. 43 ) , contra iura et statuta Romanorum pontificum ( KodWp III p. 677, a. 1394) , melius per exempla quam per verba ( ConcPol IV p. 149, a. 1435).
Constr. ad
I—II: a. abs. b. sq. acc. , praec. viam, iter sim.
N. locut.
gressus suos (cf. ). c. sq. abl. d. sq. ad. e. sq. de, cf. f. sq. in c. acc. vel c. abl. g. sq. per. h. sq. super :
CodEp II p. 101 (a. 1418) : terram ... g-ntibus super ter ram replete (alluditur ad Vlg. Gen. 1,28 ).
Cf. Th. VI 2138,19 sq. Cf. i. sq. versus:
DŁUG. Hist. IV p. 105 : rex ... equo conscenso ... versus Lapiszin g-batur.
j. sq. adv. loci, v. gr. hinc atque hinc ( IO. VISL. p. 202, v. 476 ).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)