- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- A.
[3.
sg.
ind.
perf. decursit
infra 35.]
I.
propr.
1.
de animantibus
a.
zbiegać, pędzić z góry na dół; deorsum currere, currendo descendere.
b.
biec, udawać się dokądś pośpiesznie;
aliquo currere, velociter se conferre
c.
poruszać
się tam i z powrotem, kursować (o czółenku); cursare,
cursitare (de textorum radio)
VITELO Opt.
p. 394
:
in medio regulae
ligneae...
planetur foramen et ordinetur taliter, ut intra ipsam d-re possit nauicula ad modum
artificij tornatorum.
Constr. ad a—c: abs. vel sq.
ad, in
c.
acc.
, in c.
abl.
, intra (
VITELO Opt.
cf.
).
d.
singulare (fortasse e
Pol.
z-biec)
uciec; fugere,
aufugere
KsgGrWp I
p. 159 (a.
1393)
:
Lubiczszki astitit termino
... super kmethone ...prout ipsum inculpavit et qui ab ipso decursit.
2,de liquoribus,
praec.
de aqua
a.
intrans.
spływać, płynąć z góry,
także: wpadać, wpływać;
manare, defluere, delabi,
item: influere.
Syn.
et iuxta
posita
defluere (
CodSil X
p. 46, a.
1295
:
aque pluviales et
nivales ... de moncium verticibus ... defluendo vel eciam d-ndo etc.), emitti
(
PP II
p. 120,
a. 1451
:
aque, que ex ... lacu nostro emittitur et d-it;
cf.
MatPis I
p. 3
)
,
fluere (
KodTyn
p. 469,
a. 1464
:
fluviolus fluit et d-it trans agros).
Constr.
α.
abs.
β.
quaeritur quo?
sq. ad, in c.
acc.
γ.
quaeritur unde? ab, de, ex
δ.
quaeritur ubi? per, inter, trans
(supra
45), secus (
DŁUG. Hist. I
p. 18
:
Klodnicza,
cuius fons secus oppidum Glywycze d-it, ostia posita sunt circa oppidum
Koszlye;
ita saepius).
b.
trans,opływać dookoła; circumfluere
DŁUG. LibBen I
p. 2
:
fluuius ... Wyeprz ... oram dioecesis Cracoviensis usque prope
oppidum Rzeschow et
usque ad villam Trzczyana... inclusive d-it.
II.
transl.
A.
de tempore vel de eis, quae in tempore fiunt.
1.
intrans.
przebiegać, odbywać się, dziać
się, zdarzać, być; currere, evenire, agi, fieri,
esse.
Syn.
defluere (
KodMp I
p. 272, a.
1350)
.
Constr.
a.
abs.
b.
sq.
abl.
AGZ III p. 22 (a. 1359) : tempora momentaneo d-unt cursu et transitu.
Tom. VII p. 166 (a. 1525) : humane actiones ... perpetua serie d-ntes.
2.
a.
trans. (tantummodo
part.
perf. )
przebiegać, przebywać, upływać, mijać; transire,
praeterire, percurrere, complere; dicitur v.
gr. de aetate, annis puerilibus (
VAdAnt
p.
32,6)
, anno (
StPPP III
p. 55, a.
1532
et saepius), biennio (
PommUrk V
p. 96, a.
1313)
, eventibus (
KsgHenr
p. 100
)
, infantia (
ArPrawn I
p. 224,
saec. XV)
, libertate (
KodMp III
p. 85,
a. 1352)
, monitionibus (
DŁUG. Hist. I
p. 366
)
, septimanis (
AAlex
p. 402, a.
1504)
, spatio unius anni (
PP III
p. 57, a.
1437).
Syn.
complere (
PommUrk V
p. 96, a.
1313
et saepius).
N.
aetas decursa
podeszły wiek;
provecta
Tom. VII p. 18 (a. 1524) : videns languidam et d-sam etatem suam.
b.
intrans.
słabnąć; languere
DokMp I p. 389 (a. 1414) : ea, que aguntur in tempore, ab hominum memoria d-nte evanescunt.
B.
de rebus et animantibus
1.
zmierzać, podążać, biec, dochodzić; procedere, tendere, properare.
Constr.
a.
sq.
abl.
CodEp III p. 47 (a. 1450) : oracio ... verborum affluencium ubertate d-ns.
b.
sq.
ad.
c.
sq.
per:
KodUJ II p. 156 (a. 1454) : humanae fragilitatis conditio ... per temporum momenta ad horam extremam continue properat et d-it.
d.
sq.
ut.
Syn.
defluere (
PommUrk II
p. 242,
a. 1270)
, properare (
).
2.
przechodzić
coś (w mowie), dokonywać przeglądu;
(sermone) percurrere, persequi
(interdum
trans. ).
Constr.
sq.
per.
3.
przypadać; obvenire,
obtingere
KodWp I p. 522 (a. 1285) : nosque dux Premisl altari nostro ... damus ... araturam nostram ... ad octo aratra magna, que ad nostram d-unt maiestatem.
Concl. p. 72 (a. 1492) : quod ... decanatus facultatis medicine deinceps per vices inter doctores alios medicine ex ordine incorporationis eorum Universitati d-ret et ... gereretur.
C.
de rebus
1.
o gruntach, terenie, rzeczach w terenie: ciągnąć się, sięgać, prowadzić;
de terris, regione: extendi, protendi,
patere.
Constr.
a.
sq.
ad.
b.
sq.
iuxta:
DŁUG. LibBen II p. 317 : campis d-ntibus iuxta limites ville Obraszow usque ad fossatum.
2.
znajdować się w obiegu, być używanym, przyjętym; valere, in usu communi esse (praec.
part.
praes.
loco
adi. : znajdujący
się w użyciu, przyjęty, obiegowy;qui in usu est)
KodMp III p. 324 (a. 1379) : pro C quadraginta marcis grossorum in ... Polonia d-ncium numeri Polonicalis.
DokMp I p. 212 (a. 1381) : quatuor grossos monete in regno Polonie communiter d-ntis.Ita saepissime saec. XIV-XV medio.
Dicitur de
grossis (
et passim
), numero (
DokMp I
p. 249, a.
1390
et saepius), pagamento (
StPPP VIII
p. 811,
a. 1400)
, pecunia (
ib.
p. 366, a.
1394
et saepius).
N. item
de
consuetudine terrae (
ArHist III
p. 336, a.
1427)
, iure (
ArPrawn X
p. 9, a.
1392)
.