- F.
- Th.
- S.
- Dc.
- B.
- BJ.
BYSTRZ. Elench. fol. r VIIIa : partes eius orationis ordinantur secundum situm magis debitum.superl. debitissimus:
Tom. IV p. 237 (a. 1517) : pro nostra in eam maiestatem regiam debitissima servitute et fide.]
I.
de rebus
1.
propr. należący
się, należny;
qui alicui
debetur.
N.
constr. sq.
ab :
CracArt II p. 396 (a. 1541) : de 18 grossis a labore d-is.
N.
pl.
dies
dni, w których chłopi zobowiązani byli do pracy na rzecz pana;
quibus coloni ad certos quosdam labores in agro domini
perficiendos
obligabantur
DŁUG. LibBen I p. 7 : dies in ductura absumpti computari eis colonis debent ad rationem dierum in septimana d-orum.
2.
transl.
wystarczający, należyty, właściwy;
congruus, sufficiens,
iustus.
Praec.
de
abstr. ,
v. gr.
effectus (
AKapSąd II
p. 729, a.
1507
et saepius),
exsecutio (
ib. III
p. 281, a.
1502)
, finis (
Lites I
p. 47, a.
1321
;
AKapSąd II
p. 581,
a. 1459)
, firmitas (litterarum
KodMp III
p. 125,
a. 1359)
, forma (baptizandi
StSyn III
p. 5
;
;iurandi
AKapSąd II
p. 554, a.
1446)
, modus (
KodWp I
p. 27, saec.
XIII—XIV
et passim saec.
XIV—XVI), ratio (
AKapSąd II
p. 613,
a. 1473
;
ib. III
p. 193, a.
1518),
item caerimoniae (
AKapSąd III
p. 125, a.
1508)
, servitus et fides,
cf.
,
locus (
RachJag
p. 157,
a. 1393
;
StPPP VI
p. 107, a.
1518)
, tempus (
TArch
p. 23, a.
1409
et saepius).
N. glossas
Pol.
KsgLub p. 19 (a. 1447) : parochia est d-a alias «dostateczna»(sic ).
RFil XXIII p. 276 (saec. XV) : hora d-a «podobnego czasu».
Praec.
a.
iur.
t. t. zgodny z prawem, legalny;
legitimus
v. gr. cautio (ArPrawn V p. 97, saec. XV) , emptio ( AGZ XVIII p. 139, a. 1476 : emptio sufficiens et d-a alias «obyczayny»). Imprimis tamen aetas (anni aetatis) wiek sprawny, tj. taki, po którego osiągnięciu nabywało się zdolność do działań prawnych; aetas pubes, qua quem iure agere licet
DokMp I p. 238 (a. 1387) : promissum nostrum ad annos d-e discrecionis puerorum durat.
StPPP VIII p. 245 (a. 1388) : quousque deueniet ad d-am etatem (cf. PrPol p. 104).Ita saepius saec. XV.
N.
glossam
Pol.
RFil XXIV p. 361 (saec. XV) : d-a etate ... «w podobliwych leczech».Cf. Simili sensu discretio ( DokMp I p. 238, a. 1387 : ad annos d-e discrecionis puerorum),
ratio (
StPPP VI p. 428, a. 1531 : cum ipse adultus et d-am rationem consecutus fuerit).
b.
phil.
prawidłowy, poprawny; rectus, iustus,
v.
gr. dispositio praemissarum (
BYSTRZ. Elench. fol.
r VIIa)
, finis (
WROCŁ. EpitConcl fol. r Ib)
, forma, materia,
intentio (
ib. fol. D IIa
), obiectum (
BYSTRZ. Log. fol. b VIIa)
, ordinatio terminorum
(
id. Elench. fol. r VIb
), situs (partium
orationis
cf.
),
qualitas (quantitas)
praemissarum et conclusionis:
WROCŁ. Dial. fol. F
Ia),
item
gram.
collatio casus (
GŁOG. Alex. II fol.
a VIa)
.
II.
de hominibus
1.
alicui
winien, dłużny; qui
alicui aliquid (praec. pecuniam)
debet;
praec.
in locut.
debitum esse, exsistere, (re)manere:
PomnLw I p. 79 (a. 1387) : in quibus pecuniis ipsa domina d-a sibi remansit.
KsgGrWp II p. 68 (a. 1397) : se subdidit statuere in duabus septimanis et 20 marcas d-um fuisse.Ita vulgo saec. XIV—XVI.Cf. Th. V 1, 105,24 sqq.
Syn.
obligatum esse (
APozn II
p. 208, a.
1489)
, teneri
(
ib. III
p. 80, a.
1504).
N.
glossam
Pol.
AGZ XIV p. 454 (a. 1470) : Mikythe existens d-us, alias «badacz mv dluzen» sexaginta marcas.
Constr. a. sq. acc. , cf. et 39. Ita passim saec. XIV—XVI. N. locut. debitum debitus:
KsgGrWp I p. 107 (a. 1391) : vir suus sibi Iudaeo fuit debita d-us.
b.
sq.
in
c.
abl.
,
cf.
APozn II p. 208 (a. 1489) : in quibus pecuniis ipsi... remanserant obligati et d-i ad solvendum.
ARect I p. 774 (a. 1533) : existens sibi in certa summa pecunie d-us.
c.
sq.
pro :
ArPrawn X p. 119 (a. 1402) : si dominus Pasco sibi aliquid pro feno aut pro aliqua re seu rebus d-us extiterat.
AGZ XVI p. 235 (a. 1492) : quibus familiaribus d-i essent pro ipsorum serviciis heredes.
2.
zobowiązany wobec kogoś do czegoś; obligatus
*CodVit p. 977 (a. 1409) : Ordo Cruciferorum ... Semogitas cum ducis Withoudi adiutorio, ad quem (sic ) d-us erat, coegit, quod eqs.
CorpJP III p. 111 (a. 1510) : de scultetis spiritualium bellum servire d-orum.