Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PRODO

Gramatyka
  • Formyprodo
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ere, -didi, -ditum
Znaczenia
  • I. edere, emittere, proferre.
    • 1. gignere, parere, procreare.
    • 2. edere, in lucem deducere, publici iuris facere.
      • α. + in lucem prodere in publicum deferre
      • β. apparere
    • 3. propalare, detegere, divulgare, patefacere (aliquid, aliquem), etiam aliquem hosti tradere.
    • 4. + se periculo i.q. committere, exponere
  • II. tradere, committere.
  • III.
    • 1. + exceptioni subici
    • 2.

Pełne hasło

PRODO, -ere, -didi, -ditum
  • F.
  • Th.
  • S.
  • Dc.
[inf. pass. proderi:
KodWp V p. 107 (a. 1407) : secreta non proderi.
ind. perf. act.
proderunt:
ConcPol VI p. 200 (a. 1398) : secreta proderunt.
con. perf. act. : proderit:
ConcPol VI p. 199 (a. 1398) : secreta ... revelaverit sive proderit.
AKapSąd II p. 291 (a. 1482) : qui nutu ... vel verbo proderit confessionem.]
I. wydawać; edere, emittere, proferre.
Praec.
1. rodzić, płodzić, wydawać na świat; gignere, parere, procreare.
2. wydawać, ogłaszać, publikować; edere, in lucem deducere, publici iuris facere.
N.
α. locut. in lucem prodere wydobyć na światło dzienne, pokazać światu; in publicum deferre
DŁUG. Hist. IV p. 416 : qui Withaudus patriam suam … tenuem et ignobilem fama rerum gestarum ... primus in lucem p-erit et extulerit.
ADAM p. 330 : nemini hanc meam ingenii feturam in lucem p-sse audebam.
β. refl. pojawić się; apparere DANT. in
Tom. VIII p. 366 (a. 1526) : procuratorem ... effeci, qui ... pro me omnia subibit, modo se negotium offerat, quod duce dominatione vestra ... aliquando se p-bit.
3. wydawać, wyjawiać, ujawniać (coś, kogoś), takie wydawać kogoś wrogom; propalare, detegere, divulgare, patefacere (aliquid, aliquem), etiam aliquem hosti tradere.
Constr. ad 1 - 3:
a. sq. dat. b. sq. abl. c. sq. ad. d. sq. contra:
ConcPol V p. 259 (a. 1407) : penas contra manifestos usurarios p-tas.
Ita saepius. e. sq. in c. acc.
KodUJ II p. 105 (a. 1449) : natura mali occultati ... aliquando in publicum se p-at.
f. sq. propter:
ArPrawn IV p. 309 (saec. XIV) : propter hoc p-itur constitucio.
g. sq. quod :
DŁUG. Op. p. 250 : manifestis ... indiciis p-tum est, quod nihil illi ... nocere poterat dignitas principatus.
Id. LibBen I p. 39: memoria hominum p-tum est, quod tempore Casimiri secundi regis ... abstracti fuerunt agri a villa.
4. singulare se periculo narażać się na niebezpieczeństwo; i.q. committere, exponere
Tom. II p. 64 (a. 1512) : est... vigilandum, ut felicitatem a Deo datam non repudiemus et ut nos extremo periculo non p-amus.
II. przekazywać; tradere, committere.
Praec.
memoria, memoriae przekazywać komuś pamięćo czymś; memoriam alicui tradere.
Eodem sensu
ad memoriam ( Dogiel IV p. 225, a. 1525) ; item recordationi ( KodPol III p. 477, a. 1502).
III. singularia
1. exceptioni podlegać; subici
ARect I p. 30 (a. 1470) : magistro Mathia ex aduerso allegante et dicente, quod obmisso termino essencialj ea omnia excepcioni p-untur.
2. confunditur c. verbo prodesse:
MATTH. Op. Theol. p. 109: ut sanctorum honor, qui in epistola sancta per epistolas ... enuntiatur etiam aliis ad eruditio
nem p-re valeat ex pietate, que ad omnia utilis est ([nisi leg.] prodesse).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)