Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PRINCIPOR

Gramatyka
  • Formyprincipor, principo, principans
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ari, -atus sum -are -ntis
Znaczenia
  • I. dominari, regere, gubernare, principem esse
    • 1. princeps, dominus
    • 2. eccl. nomen cuiusdam chori angelorum
  • II. + principiandi

Pełne hasło

PRINCIPOR, -ari, -atus sum et rarius PRINCIPO, -are
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • B. (-ndo),
  • L.
  • A.
  • Ha.
  • N.
  • K.
  • H.
I. (de hominibus) panować, władać, rządzić; dominari, regere, gubernare, principem esse
KodPol I p. 6 (a. 1153) : anno MCLIII Bolezlao, Mesikone, Henrico, fratribus germanis in Polonia p-ntibus.
KADŁUB. (Pl) p. 47 : quam [Mazoviam] quidam ... nomine Maslaus p-ndi ambitione occupauerat. Ita vulgo.
Constr.
a. abs. , supra 8 et saepissime. b. sq. dat.
KADŁUB. (Pl) p. 178 : infantem principem creant, ut eo pretextu ipsi ipsis principibus p-entur.
KomEkon p. 131 (a. 1416) : uxor p-atur filijs et ancillis.
Ita saepius. c. sq. apud : DŁUG. in
CatEpCr p. 162 : principes ... qui apud Cracouiam p-bantur.
d. sq. cum :
MATTH. Prax. p. 163 : p-bunt ... cum principibus.
e. sq. in c. abl. , cf. supra 6 et
KodMaz(K) p. 514 (a. 1242) : in ducatibus ... in quibus p-amur.
Ita saepius. f. sq. per :
Lites II p. 343 (a. 1399) : famulatum, per quem ... principes p-antur.
KodWp III p. 319 (a. 1368) : Eum, per quem regimus et p-amus in terris.
Ita saepius. g. sq. post :
KomEkon p. 138 (a. 1416) : uxor ... est ... statim p-ns post virum in domo.
h. sq. super c. acc.
MATTH. Serm. II p. 83 : dives est princeps et p-atur super omnes filios superbiae.
Inde part. praes.
principans,, -ntis
loco subst.
1. panujący, władca; princeps, dominus
WŁODK. ScrSel I p. 44 : encia nolunt male disponi, multitudo p-ncium mala, unus ergo princeps.
KomEkon p. 131 (a. 1414-1416) : politica est ex multis p-ntibus, yconomica uero est monarchia ... in yconomica ... solus est unus p-ns.
Ita saepius.
2. eccl. t.t. pl. nazwa jednego z chórów anielskich; nomen cuiusdam chori angelorum
AH IX p. 228, v. 31, nr. 30 (saec. XV) : p-ntes, principatus mundum salvant et praelatus Archos mira nuntiant (cf. GŁOG. Alex. I fol. L IIIb : ordo angelorum, quibus Deus precipue p-atur vel quia illi angeli p-antur inferioribus angelis sibi subditis).
Cf. PRINCIPALITAS II 1, PRINCIPATUS II 3.
II. confunditur c. voce principiandi :
GŁOG. Alex. II fol. L IIIb : datiuus constructus a parte post significat rem, a qua passio verbi denotatur oriri vel p-ari.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)