- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- N.
I.
1.
opieka,pomoc,wsparcie,obrona, ochrona, osłona; auxilium,
custodia, defensio, tutela.
Glossae
Pol.
GLcerv p. 689 : p-um id est auxilium principale «pomoc, posiłek».Per abundantiam dicitur v. gr. auxilii ( *Dogiel I p. 1, a. 1255) , defensionis ( *Lites I p. 102, a. 1339) , protectionis ( ArPrawn I p. 212, a. 1443 et saepius), subventionis ( IurMas II p. 38, a. 1482) , tuitionis ( ArPrawn V p. 78, a. 1433).
Iuncturae verbales selectae
α. fugae praesidio aufugere (
AKapSąd III
p. 64, a.
1494
; se committere:
CodEp III
p. 505, a.
1431)
; (alicuius)
praesidio se recipere (
KodMaz (K)
p. 280,
a. 1228)
; fugae praesidium inire (
MPH III
p. 46,
a. 1295
; sumere:
MPH IV
p. 431,
saec. XV)
; in fugae praesidio
salutem ponere (
DŁUG. Hist. III p.
179 = V
p. 198
ed.nov.).
β. alicui praesidio (ad)esse; item favoris
praesidium accommodare (
DŁUG. Hist. I p. 285 = II
p. 45
ed. nov.)
; favoris praesidio
assistere (
*KodMp II
p. 218, a.
1309)
,
cett.
Praec.
α.
obowiązek pomocy przy pracach rolnych, ciążący na chłopach;
servitus colonis imposita, qua dominorum operas in arando
etc.
adiuvare
cogebantur
KodMp II p. 256 (a. 1324) : excepta decima meorum agrorum siue aratrorum per kmethones ibidem mihi in p-um arancium.Cf. supra AUXILIUM II et Słownik Staropolski s. v. pomoc.
β.
locut.
praesidium facere de se
bronić się; se
defendere
ZabDziej III p. 548 (a. 1498) : rethe avium ... cadens super ipsum Vincentium involvit eum et ita involutus nullum de se potuit facere p-um quod cernens ... Hryczko ... vulnus per rethe sibi in brachio intulit.
2.
schronienie, oparcie;
confugium, perfugium, refugium.
Constr.
ad 1 - 2:
a.
abs.
b.
sq.
gen.
personae, item rei
,v.
gr.
litterarum (
KodWp II
p. 4, a.
1288
et saepius;
scriptorum :
AKapSąd II
p. 235, a.
1463
; scripturae (
PrzywPozn
p. 20,
a. 1299 )
; porro
iuris (
Dogiel I
p. 195, a.
1543)
,
potestatis (
KodWp I
p. 119, a.
1231),
cett.
c.
sq.
dat.
d.
sq.
contra :
DŁUG. Hist. IV p. 686 : ut contra Turcos p-um ferret.
II.
milit.
(saepe pl. ) straż,
załoga, garnizon;
milites castri,
praesidiarii, castellani.
Constr.
a.
abs. b. sq.
gen. c. sq. in c.
abl.
III.
med. środek
zaradczy, lekarstwo;
medicamentum.