- Bl.
- S.
- Dc.
- A.
- L.
- A.
- H.
- Ha.
- N.
- K.
I.
moc, możność, możliwość;
potentia, potestas, vis, facultas
KsgHenr p. 69 (a. 1227) : super hunc primarium lapidem totum suum p-e et nosse fundauerunt nostri patres.
MARTIN. OP. Marg. fol. n la : lex non statuit aliquid contra p-e humanum.Ita vulgo.
Syn. et
iuxta posita
dominium (
THOM. Med.
p. 292
)
, facultas (
CodEp III
p. 64, a.
1453)
, natura (
THOM. Med.
p. 344
).
Praec.
a.
phil. moc,
możność (czynna);
vis, potestas activa
(opp.
esse)
GŁOG. ExLog fol. 41a : bene sequitur: omne currens est asinus, ergo omne currens potest esse asinus, ab esse ad p-e.
GOST. Th. fol. b Ib : in rebus eternis idem est esse et p-e.Ita saepius.
b.
cum negatione
non posse
(cf.
Pol.
nie-moc)
niemoc,
słabość; infirmitas, debilitas
RachJag p. 559 (a. 1420) : duo equi fuerunt de expeditione, quia prius alicubi destinari non valuerunt propter eorum non p-e.
II.
moc, władza, prawo;
potestas, auctoritas, licentia, ius
KodMp II p. 171 (a. 1288) : quicunque exorti fuerint pacti prehabiti destructores, illos Crezlaus amouere debet suo p-e.
DokMp I p. 20 (a. 1301) : si quando p-e suum haberet.
KodWp II p.80 (a. 1302) : ut ipse scultetus p-e habeat in tercio denario recipiendi vel procedendi.Ita vulgo.
III.
varia ad I-II:
1.
constr.
a.
abs.
cf.
supra794, 40 et vulgo.
b.
sq.
gen.
,
cf.
et
KodWp I p. 85 (a. 1304) : super domum praedictam p-e habent querulandi et repetendi.Ita saepius.
2.
locut.
α.
pro (toto, totali) posse (alicuius)
(scr.
etiam iunctim
proposse
wedle możliwości, w miarę możności; pro alicuius
viribus, quantum in potestate alicuius situm est
KodWp I p. 14 (a. 1143) : dignam pro p-e vicissitudinem Deo nos convenit reddere.
CodSil(M) II p. 214 (a. 1217-1218) : promisi ei, quod pro p-e meo assistam eidem.
IurMas I p. 43 (a. 1384) : promittimus ... contravenientem turbare et inpedire pro toto p-e nostro.Ita saepissime. Eodem sensu omni (toto) alicuius posse ( IurMas I p. 16, a. 1355 : promittimus ... fratrem ... omni nostro p-e unaliter defensare.
KsgŁawKr p. 209, a. 1393 : promisit ... amicos ... honorare, promovere et eisdem toto p-e servire.Ita saepius); (usque) ad (ultimum, extremum) posse ( KodMp IV p. 261, a. 1431 : promittimus ... quod ... castrum ... seruabimus ... in omni casu necessitatis vsque ad extremum p-e nostrum.
CracArt suppl. III p. 136, a. 1444 : obligauit se eosdem ad p-e intercedere ab omni impedimento.
IurMas II p. 48, a. 1482 : nec ipsum dominum ... quoquomdo ad ultimum p-e nostrum ... deseremus); cum omni posse nostro (
KodKKr I p. 148, a. 1306 : promittimus ... bona ... defensare ... cum omni p-e nostro et nostrorum); iuxta alicuius posse (
KsgŁawKr p. 14, a. 1367 : Nicolaum usque ad mortem, dando sibi omnia necessaria victualium et amictualium iuxta suum p-e ... servare.
KrMU p.89,66, saec. XV in. : nollet progredi nisi magistros suos iuxta p-e eius expediret.Ita saepius); secundum alicuius posse ( DokKKr II p. 47, a. 1420 : candelae ... curam adhibeant secundum cuiusvis p-e.
ArHist VIII p. 355, a. 1499 : ea faciemus, que fient secundum nostrum p-e.Ita saepius). β. aliquid circa suum posse (in suo posse) habere rozporządzać czymś, mieć coś w posiadaniu; inpossessione alicuius rei esse
KodWp VI p. 208 (a. 1359) : scultetus equum debet habere circa suum p-e et heredi in predicto equo servire.
CodSil XV p. 206 (a. 1442) : pecuniam ... praepositus in p-e suo ... habuit.