Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PERTRANSITUS

Gramatyka
  • Formypertransitus
  • Etymologia pertranseo, pertransitus
  • Odmiana -us
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajmęski
Znaczenia
  • I.
    • 1. transvectio, traiectus (fluvii)
    • 2. transitus militum
  • II.
    • 1. omissio legis, qua mercatores advenae merces suas in emporio urbano venundare obli gabantur
    • 2. portorii omissi culpa portorii non soluti multa
  • III. geom. geom. actus figuram geom. circa certam quandam lineam circumagendi

Pełne hasło

PERTRANSITUS, -us m. (pertranseo, pertransitus)
  • B.
  • L.
I.
1. przeprawa, przewóz (przez rzekę); transvectio, traiectus (fluvii)
AGZ XVI p. 361 (a. 1505) : dum in equis adducitur sal, per decem quadrantes solvatur ... propter difficilem p-um per aquam.
N. meton.
miejsce przeprawy, przewóz (przez rzekę); locus quo flumen superari potest
ArSang V p. 134 (a. 1519) : ivimus a praefato p-u fluvii.
CorpJP III p. 634 (a. 1521) : si ... fluvius violentus ... suo impetu ripas et p-us destrueret.
2. przemarsz (wojska); transitus militum
KodWp V p. 201 (a. 1412) : ne ... ecclesia per ... exercitus nostri p-um ad terras huiusmodi dampnificaretur.
Ztschr. XI p. 228 (a. 1432) : ipsorum exercituum p-us ... huic intercepcioni minime debeat esse nocivus. Ib. infra p. 229: possent convenientem ... alimentorum ... recipere necessitatem p-um humanum faciendo.
II.
1. ominięcie prawa składu, tj. wystawiania przez przejezdnych kupców towarów w mieście; omissio legis, qua mercatores advenae merces suas in emporio urbano venundare obli gabantur
AGZ VI p. 70 (a. 1462) : consules Leopolienses rogavimus, ut ... civibus Cameneczensibus per depositum Leopoliense ad certum tempus liberum p-um indulgerent. Ib. infra si ... cives Cameneczenses aliis mercatoribus intraneis sive extraneis merces sub nomine civium Cameneczensium perduxerint ... cives Leopolienses ... tales merces recipiant in p-u depositi Leopoliensis.
2. ominięcie cła, przemyt; portorii omissi culpa
ZabDziej III p. 187 (a. 1493) : iniuriam dicti p-us thelonei ... extimat ... procurator ad quinquaginta marcas.
Meton. opłata za ominięcie cła; portorii non soluti multa
AGZ XII p. 313 (a. 1466) : Muzilo ... theloneum suum ... arendavit ... Samsoni pro ducentis mercis cum p-u thelonei.
Cf. PERTRANSITIO I.
III. geom. obrót (figury geometrycznej) dookoła osi; actus figuram geom. circa certam quandam lineam circumagendi
VITELO Persp. (U) I p. 269 : trigonum orthogonium BAD est illud, ex cuius p-u describitur pyramis ABC (cf. figuram p. 111).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)