- F.
- G.
- Bl.
- S.
- A.
- N.
- O.
[part.
fut.
act.
sensu gerundivi
AGZ XIX p. 315 (a. 1487)
:
dando ... intromissionem ... quousque ad totalem solucionem dictarum pecuniarum iure
perducturam.]
I.
A.
propr.
1.
animantes: sprowadzić, przyprowadzić, doprowadzić;
adducere.
Praec.
testes coram
iudice, cf.
infra II 1.
N.
locut.
mentes hominum ad rectum iter (
HUSSOW.
p. 85, v. 520
).
2.
res
(praec.
merces)
sprowadzić, dostarczyć;
adducere,
afferre.
N.
locut.
ad auditum (audientiam) alicuius
(sq.
quod)
donieść; notum
facere(
WiadPol
p. 41, a.
1327
;
*KodWp III
p. 388, a.
1372
et passim); simili
sensu ad cognitionem (
Tom. ΙII p. 170, a.
1514)
vel in notitiam alicuius (
*Theiner II
p. 14, a.
1414)
.
B.
transl.
1.
doprowadzić (do jakiegoś stanu);
adducere (in aliquem statum).
Iuncturae notabiliores
aliquid ad consummationem (perfectam:
CodEp III
p. 27, a.
1448
; votivam:
DŁUG. Hist. III p. 515
= VI 1,
p. 213
ed.nov.), ad (debitum vel
salubrem) effectum (
KodMp II
p. 25, a.
1211
et passim in bullis
papalibus), ad incrementa (
DŁUG. Hist. II p. 364
= IV
p. 114
ed. nov.)
, ad liquidum
(
ib. I p. 361 = II
p. 125
ed. nov.),
ad suos usus (
StPPP XI
p. 90, a.
1515)
cett., item aliquem ad (in) damnum(-a) et impensas:
Tom. III
p. 209,
a. 1514
;
AKapSąd II
p. 843, a.
1525)
, in fugam (
SSrSil I
p. 256, a.
1482)
, in oppressionem (
DŁUG.
Hist V
p. 137
), in vitam (vel lucem) aeternam
(
AKapSąd II
p. 282, a.
1482
;
ib. III
p. 137, a.
1509)
.
N.
locut.
aliquid ad unguem
i. q. optime perficere (saec. XVI)
; simili sensu
ad umbilicum (
Tom. X
p. 372, a.
1528).
Mediopass.
zbliżyć się, dojść (do jakiegoś stanu)
DŁUG. Op. p. 323 : femina ... ad tempus pariendi p-ta.
MIECH. Chr. p. 221 : segetes in debitam maturitatem ante festum sancti Iohannis Baptiste p-te erant.
2.
wynieść, podnieść do jakiejś godności; evehere,
provehere (in altiorem locum),
v.
gr. in regimine Ecclesiae (
StCrac
p. 20, a.
1453)
.
3.
rozciągać (w czasie);
trahere (in tempore)
v.
gr.
vitam (aliquanto tempore:
StPPP VII
p. 541,
a. 1494
; in longos annos:
KodPol IV
p. 232,
a. 1523).
4.
ściągać, powodować;
contrahere, causare
*PreussUrk I p. 195 (a. 1252) : quo negotio ... tibi... gratie divine premium ac favoris apostolici p-atur augmentum.
DŁUG. Hist. IV p. 89 : multa ... bella ... recessus regis p-xit.
5.
przeprowadzić, ustanowić; instituere
SchlUrk p. 490 (a. 1310) : volumus et ab antiquo est p-tum, quod ... filius alicuius magistri ... jura civilia faciat sicut alter.
II.
iur.
1.
przyprowadzić do sądu (zwł. świadków); adducere in
iudicium
(praec.
testes).
Glossae Pol.
StPPP IX p. 90 (a. 1470) : ut homines in iure ... p-ret ministerialis, alias «przyvedl».
NieznHer p. 38 (a. 1471) : Nicolaus ... p-xit alias «przewyoth» «swathky» (i. testes ) iuxta terrestrem consuetudinem super nobilitate ipsius.
2.
iure
et
abs.
:
doprowadzić do
skutku, przeprowadzić zgodnie z prawem;
iure peragere, acquirere
ZabDziej II p. 555 (a. 1489) : ut sibi loannidivisionem p-ret et exdivideret frater eius.
StPPP II p. 923 (a. 1498) : Andreas perlucra prefata ... Petro super se p-re et adquircre permisit.Cf. supra 328,17 sqq. Ita saepius, praec. perlucra (cf. supra 22 et saepius), solutionem (cf. supra 328,19 ) , item poenam (contra aliquem: IurMas III p. 150, a. 1540 et saepius ib. ). Occ. sensu latius transl. extra textus iur. , v. gr. rem conubialem ( Tom IV p. 179, a. 1517) , privata vota ( ib. VI p. 78, a. 1522).
3.
causam
(vel rem) załatwić sprawę (w sądzie); iure
peragere (e Pol.
przewieść)
StPPP IX p. 68 (a. 1468) : si ... homo rem suam nesciret reformare seu p-re, extunc ... potest alium hominem invenire pro pecunia.
Ib. p. 94 (a. 1479) : actor debet silere nec nocere parti adverse donec suam rem p-et seu conducet.
Ib. p. 147 (a. 1494) : quia ius ... decrevit sibj propter ... ignoranciam ad p-ndum suam causam.
4.
dowieść, udowodnić;
demonstrare, probare (Pol.
dowieść
ad litteram expressum)
AGZ XIV p. 171 (a. 1445) : actor p-xit vulnera sua iuramento super Ianysz.
Ib. p. 279 (a. 1449) : p-tum est super eis vulnera et violentiam.Occ. intrans.
ArPrawn VIII p. 54 (a. 1463) : non p-xit.
5.
iuramentum
złożyć przysięgę;
i.q. praestare
AGZ XIV p. 218 (a. 1446) : Bydlowsky iuravit et p-xit iuramentum.
Ib. p. 317 (a. 1451) : Oleschko ... p-xit iuramentum pro tribus vulneribus lividis ... contra Rogalem.Ita saepius.
N. constr.
ad 1-4:
a.
sq.
contra (aliquem) :
KsgGrWp II p. 47 (a. 1394) : Vincensius ... p-xit sex testes pro tribus ... captivis contra Nicolaum.
RotKość p. 170 (a. 1407) : cives ... circa crucem iuramento testes ... p-xerunt contra ... conventum de Trzemeszno.
IurMas III p. 150 (a. 1540) : homo condemnatus ... non curat poenas contra se p-tas.Cf. ib. p. 159 (a. 1540) . b. sq. in c. abl.
StPPP II p. 949 (a. 1504) : si que perlucra in eisdem bonis essent p-ta.c. sq. pro, cf. supra 329,49 et 46. d. sq. super :
StPPP II p. 955 (a. 1505) : super quo laneo perlucra sua ... p-ret.Cf. supra 329,17 et saepius.