Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PENETRO

Gramatyka
  • Formypenetro
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -are, -avi, -atum
Znaczenia
  • I. propr. invadere, pervadere, permanare.
    • α. devenire, perduci
    • β. percurrere
  • II. trans.
    • 1. intrare, ingredi, pervadere, permeare, perfundere.
    • 2. transfigere, perforare occidere, mactare
    • 3.
      • a. iur. sententia iudicum aliquid amittere
      • b. + viam rozbić drogę) alicui obviam ire et spoliare
      • c. + fluvium transgredi, superare

Pełne hasło

PENETRO, -are, -avi, -atum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • L.
  • A.
I. intrans. propr. et in imagine: przenikać, przechodzić dokądś, docierać, dostawać się; invadere, pervadere, permanare. Occ.
α. dochodzić (do czegoś); devenire, perduci
DŁUG. Hist. V p. 251 : casus usque ad amissionem castri Oswanczim p-ns ... ex levi accidit momento.
β. przechodzić (przez stopnie kariery); percurrere
DECIUS p. 94 : paruis initijs per omnes dignitates p-ns, ad cardineum ordinem ... adscriptus ... est.
Constr.
a. abs. b. sq. ad. c. sq. ex :
CALLIM. Rhet. p. 73 : prudentia ... ad veritatem solet ex signis et coniecturis p-re.
d. sq. in c. acc. e. sq. per. f. sq. sub c. acc.
II. trans.
1. (propr. et in imagine) przenikać, dochodzić, dostawać się dokądś; intrare, ingredi, pervadere, permeare, perfundere. Glossa Pol.
RFil XXV p. 128 (a. 1475) : amor animam p-at «przerasza».
2. przebijać, przeszywać; transfigere, perforare
GALL p. 136,11 : lorice p-antur, galee conquassantur.
MARTIN. OP. Serm. p. 358 nlb. : acutissimus gladius viscera tua p-uit.
Ita saepe. Indei. fere q. zabić; occidere, mactare
TPaw IV p. 707 (a. 1398): ut sibi Nemsta non p-vit unam scropham pro octo grossis.
LibLub p. 64 (saec. XV) : comemoracio Viti, qui est p-tus cum sagitta.
3. singularia
a. iur. stracić na mocy wyroku sądowego, przegrać; sententia iudicum aliquid amittere
KsgŁawWar p. 29 (a. 1429) : p-vit alias «przepatl» suam advocaciam.
AGZ XII p. 121 (a. 1444) : sin ... intromissionem denegaret et citare se permitteret... extunc post citacionem terciam p-bit sibi alias quadraginta marcas.
b. viam (e Pol. rozbić drogę) napaść kogoś na drodze, obrabować; alicui obviam ire et spoliare
KsgGrWp II p. 30 (a. 1392) : Jacussius obtinuit ... super Piscam ... pro eo, quod sibi viam p-vit, in wlgo «rozbil».
c. fluvium przechodzić, przekraczać; transgredi, superare
IurMas III p. 79 (a. 1532) : viatores ... dificulter ... transire fluviumque illum p-re soleant.
Constr. ad 1-2:
a. abs. b. sq. abl. c. sq. cum :
GALL p. 101,12 : cum sua parva acie tantam hostium congeriem p-vit.
Cf. etiam d. sq. in c. abl.
ZABOR. Tract. p. 26 : in timore domini Abraam p-bat Egiptum.
e. sq. inter: KsgRachKr II p. 39 .
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)