Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PECTEN

Gramatyka
  • Formypecten
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -inis
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajmęski
Znaczenia
  • I. propr. instrumentum dentibus instructum
    • 1. ad comendos capillos aptum.
    • 2. ad lanam carminandam aptum.
    • 3. quo textores subtemen telae densant (saec. XVI).
    • 4. + CARTHO quo fullones utuntur
    • 5. + ferreus ad corpus torquendum aptum
    • 6. ad herbas sim. colligendas aptum, rastrum, furca (saec. XVI).
  • II.
    • 1. os pubis, ima pars ventris.
    • 2. inguina pilosa.
    • 3. plectrum.
    • 4.
      • a. explicat
      • b. lanugo, pubes
      • c. ordo hominum

Pełne hasło

PECTEN, -inis m.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • A.
[abl. sg. pecten:
StPPP II p. 201 (a. 1415) : pro pecten trium grossorum.]
I. propr. o różnych narzędziach zębatych; instrumentum dentibus instructum
1. grzebień do czesania; ad comendos capillos aptum.
Definitur materia, v.gr.
eburneus ( RachJag p. 213, a. 1394) , elphebenonis alias de ebore ( AKapSąd II p. 638, a. 1481) , de cornu ( CracArt II p. 387, a. 1540).
2. przyrząd do gręplowania wełny, grępel; ad lanam carminandam aptum.
3. grzebień tkacki; quo textores subtemen telae densant (saec. XVI).
4. grzebień foluszniczy; quo fullones utuntur
ArHist V p. 249 (a. 1332) : pectinauerunt Beginae carnem suam p-bus fullonum, qui wlgariter «cartyn» ([Germ.) ]dicuntur.
Cf. supra CARTHO II 215,33 sqq. Glossae Pol.
GLb p. 74 : p-n est instrumentum ... texendi, «plocha».
Biecz p. 123 (a. 1585) : p-es tenuissimos, alias «barda».
5. ferreus żelazny grzebień, narzędzie tortur; ad corpus torquendum aptum
PEREGR. fol. q IIIb : carnifices p-es ferreos usque ad costas fixerunt.
CantMAe I nr. 31, v. 5a (saec. XIV) : caro munda laceratur ferreis p-bus.
6. grabie; ad herbas sim. colligendas aptum, rastrum, furca (saec. XVI).
II.
1. wzgórek łonowy, kość łonowa; os pubis, ima pars ventris.
Inde:
2. owłosienie niższej części brzucha, pachwiny; inguina pilosa. Glossa Pol.
GLb p. 74 : p-n etiam dicitur barba inferior, «spodnya broda» viri aut mulieris circa pudenda, ubi pili nascuntur in cute et carne.
3. piórko do szarpania strun lutni, plektron; plectrum.
4. sensu insolito ap. GŁOG.
a. gatunek ryby, z ości której wyrabiane są grzebienie; explicat
GŁOG. Alex. I fol. L VIIIb : p-n ... tertio est piscis marinus, de cuius osse sunt p-es.
b. młody zarost; lanugo, pubes
GŁOG. Alex. I fol. L VIIIb : p-n ... sexto est prima barba sub ore.
c. orszak ludzi; ordo hominum
GŁOG. Alex. I L VIIIb: p-n ... septimo est chorea siue ordo multorum hominum.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)