Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PARTICIPO

Gramatyka
  • Formyparticipo, participatus
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -are, -avi, -atum -a, -um
  • Część mowy
Znaczenia
  • I.
    • 1. eccl. concr.+ consilium sacramenta opus meritorium communicare participem facere, communicare, impertiri.
    • 2. praebere, conferre
  • II.
    • 1. + participantem esse participem esse.
      • α. eccl.
      • β. iur.+ iudicio coram iudice comparere
      • γ. + colorem lucem diaphanitate
      • δ. phil.
    • 2. + a. b. c. d. de percipere, tollere
  • III.
    • 1. cum aliquo commercium habere, versari
    • 2. assimilari, aequari

Pełne hasło

PARTICIPO, -are, -avi, -atum
  • F.
  • Th.
  • Bl. (-or),
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • H.
I.
1. dopuścić do uczestnictwa, udzielić, użyczyć; participem facere, communicare, impertiri. Praeter res concr. dicitur etiam consilium ( KodWp III p. 709, a. 1398), item eccl. sacramenta ( MARTIN. OP. Marg. fol. d Va) ,opus meritorium (syn. communicare : JAC. PAR. Var. I p. 101 ) . Glossa Pol.
RFil XXIII p. 277 (saec. XV med.med) : p-re «vsiczic».
N. locut.
amorem (cum aliquo:
COPERN. OpM p. 56 : tu ... Dexicrates, cum altera amorem p-as; Gr. μετοχετεύεις ἐφ’ ἕτερα τὸν ἔρωτα).
2. trans. dać, przekazać; praebere, conferre
SSrSil VII p. 168 (a. 1463) : dignetur episcopus ... hujusmodi responsa nobis ad intelligendum p-re.
Tom. XII p. 138 (a. 1530) : quae scripta, rogo, p-et rex ... domino meo castellano Cracoviensi.
II.
1. uczestniczyć, mieć udział; participem esse. Simili sensu participantem esse :
NIC. POL. p. 54, v. 155 : non immunda polum sunt p-ntia solum.
Iuncturae notabiliores
casus felices et adversos (ex aequo: DŁUG. Hist. II p. 416 = IV p. 169 ed.nov.) , libertatem ( ArPrawn VII p. 43, a. 1566).
N. locut.
nobilitatem mieć prawa szlacheckie; viri nobilis condicione uti
ArHist III p. 335 (a. 1426) : fecit ipsum ... subcamerarius ... dignum nobilitati, prout alii p-ant nobilitatem
; simili sensu honore nobilium (ib. infra), item (clenodio) cum aliquo: ArPrawn V in p. 122, a. 1413).
Praec.
α. eccl. divinis (syn. interesse: AKapSąd II p. 70, a. 1426) ; simili sensu sollemnitati Sacrosancti Corporis et Sanguinis Domini ( PommUrk II p. 502, a. 1283).
β. iur. iudicio stanąć przed sądem; coram iudice comparere
KodMp II p. 102 (a. 1255) : Falco... obtinuit iudicio p-ndo per eiusdem iudicij sentenciam ... adiudicatum.
γ. opt. colorem (i. q. habere VITELO Opt. p. 466 ) , lucem ( id. Persp. p. 142 ), item diaphanitate (
id. Opt. p. 82 : corpus ... quod est p-ns diaphanitate plus uel minus
).
δ. phil.
MatFil IV p. 67 (saec. XIV) : per quod est intelligitur illud, quod formaliter p-at esse.
HESSE Matth. I p. 130 : Deus ... et creatura nullum genus commune p-ant.
GOST. in
MatFil XI p. 34 : ea, quae sunt minus communia, p-ant ea, quae sunt magis communia.
Definitur
BYSTRZ. Top. fol. y Ia : p-re est rationem p-ti suscipere.
Part. perf. participatus,, -a, -um taki, w którym coś ma udział; quo quid participat
MatFil VII p. 75 (saec. XV ex.ex) : universale ... in re est ... forma multis p-ta actu vel potencia.
GOST. Th. fol. d ΙIIa : intellegentie, que habent esse et bonitatem p-tam, oportet, vt dependeant a bonitate prima.
GŁOG. Hisp. fol. b IVa : est... effectus p-ta similitudo sue cause.
Additur constr.
a. sq. dat. , cf. b. sq. ab :
GŁOG. Anim. fol. D VIIb : vniuersale in re est forma ... a singularibus p-ta vt natura.
BYSTRZ. AnalPost fol. cVIb : hec propositio non tenet nisi in his, in quibus est aliquid vniuocum similiter p-tum a causa et effectu.
c. sq. ex:
GŁOG. Anal. fol. GG VIa : notitia ... conclusionis est notitia p-ta ex principiis.
2. sensu latiore: pobierać; percipere, tollere
LiegnUB p.337 (a. 1424) : Georgius ... quatuor marcas et Veronica sex marcas ... annui census debent p-re, tollere et leuare et in vsus ipsorum beneplacitos conuertere.
KodPol II p. 550 (a. 1474) : declaramus jus p-ndi et levandi decimas manipulares ... ad predecessores ... plebani ... pertinuisse.
Indicatur obi. ad I-II: a. sq. gen. b. sq. acc. c. sq. abl. d. sq. de :
KodWp I p. 318 (a. 1257) : credentes de bonis Deo dicatis una cum ipso fratre p-ri.
PommUrk V p. 241 (a. 1315) : sacerdotes p-ntes se invicem de dictis stypendiis.
III.
1. obcować z kimś, utrzymywać stosunki; cum aliquo commercium habere, versari
UrkBBr p. 201 (a. 1281) : duces ... duci excommunicato indifferenter ... p-ant.
ArHist XII 2, p. 382 (a. 1343) : ecclesiarum rectores ... tales apostatas non teneant nec defensent nec eisdem p-ent.
AKapSąd II p. 873 (a. 1448) : testis ... non ... p-at cum Iudeis aut paganis.
Additur constr. sq.
(in c. ) abl.
PommUrk VII p. 206 (a. 1328) : nullus ... cum excommunicatis in cibo, potu, emendo, vendendo, loquendo ... p-re presumat.
2. zrównać się, upodobnić; assimilari, aequari
JAC. PAR. Serm. fol. 70a : Christus semper cum pauperibus conversationem suam voluit p-re, vt hic ad duitatem regiam non nisi in contemptibili ... iumento intrare voluit.
indicatur cui (quocum) ad I-III: a. sq. dat. b. sq. acc.
N.
se invicem (cf. supra 17-18). c. sq. cum.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)