- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- NGl.
- A.
- H. (orriri),
- O.
KodPol III p. 138 (a. 1506) : ambigua contencio ... origebatur.3. sg. con. impf. oriretur:
KodWp I p. 327 (a. 1258) : si ... aliqua causa difficilis oriretur.
KodMp III p. 133 (a. 1359) : si per aliquem ... ecclesie Gneznensi ... aliquod oriretur et fieret impedimentum,item 3. pl. con. ]impf. orirent:
TPaw III p. 355 (a. 1396) : ne gwerre ... inter ipsos orirent.Cf. etiam
KsgŁawKr p. 87 (a. 1372). 3. pl. con. impf. orirentur:
KodWp I p. 200 (a. 1342): cum ... dissensionum procelle...orirentur.
DŁUG. Hist. V p. 549 : ut frequenter a vulgo seditiones in consules orirentur.Cf. Th. IX 2,991,71 sq. part. praes. origens:
JAC. PAR. RefEccl p. 268 : temptationibus humanis de radice fomitis peccati origentibus.Cf. Th. IX 2,991,49 sqq. gerundivum origendus:
ZabDziej III p. 610 (a. 1493) : in omnibus suis causis ortis et origendis.oriundus:
Dogiel I p. 385 (a. 1472) : nos invicem non contendemus ... neque ... rem iniuriosam ... inter nos ... quomodolibet oriundam ad animum provocabimus.]
I.
1.
podnosić się, (po)wstawać;
surgere.
2.
wypływać,
wytryskać; scaturire,
effluere.
3.
wschodzić (o
ciałach niebieskich); exoriri, emergere (de
corporibus
caelestibus).
Additur
dat.
conspectui
exorientem conspici
COPERN. Rv . p. 294 : Mercurius non o-itur conspectui nostro nec rursus occidit in Virgine et Libra.
4.
wschodzić, wyrastać (o roślinach); enasci,
emergere super terram (de plantis).
N. in imagine
de
segete contritionis (
DŁUG. Op.
p. 26
).
5.
rodzić się; nasci,
generari (saec. XV-XVI).
II.
1.
rozpoczynać się,brać początek, powstawać;
originem sumere,
incipere, exsistere.
Dicitur praec.
de
differentia,
lite, suspicione.
N.
de
fine:
PommUrk V p. 436 (a. 1319): ut...finis o-atur inter nos, ordinavimus in hunc modum.
Simili sensu
ortum exsistere :
LibDisp p. 96 (a. fere 1424): h-ta ... coram nobis judicialiter ... questionis materia extitit.
CorpJP III p. 347 (a. 1518) : o-ta existente differentia ... statuimusetc.
2.
pojawiać się; (in lucem)
prodire
KsgGrWp I p. 297 (a. 1398) : si que littere per quempiam sint o-te, eis inponimus ... silentium.
DŁUG. Op. p. 609 (epistula a. 1450) : laetari ... debet quod illum post se videt o-ntem et sperare, quod persona sua ... in ... ornamentum domus ... succedet.Indicatur unde ad I-II:
a.
sq.
ab.
b.
sq.
de.
c.
sq.
ex.
d.
sq.
adv.
,
v.
gr. divinitus (
HUSSOW.
p. 91, v. 706
).
N. sensu
quasi pass.
ab aliquo:
KodMp II p. 69 (a. 1243) : ne ... a posteris meis super pretaxata libertate aliqua ambiguitas o-atur.
DokSul p. 328 (a. 1258) : ut ... in praemissis nulla dubietas a posteris o-atur.Simili sensu per aliquem, cf. et 37.