Ogólne
Pełne hasło
Więcej

NOTA

Gramatyka
  • Formynota, notha
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ae
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I.
    • A.
      • 1. indicium, signum
        • a. log.
          • α. + passionum
          • β. explicatur
        • b. rhet. signum
      • 2. vestigium in corpore impressum, stigma.
      • 3. gestus, quo affectiones animi significantur,
    • B.
      • 1. id, quod alicui proprium est, proprietas,
      • 2. + eius notae optimae notae primae notae de meliore nota qualitas, species (saec. XV—XVI) eiusmodi meliore ex parte
      • 3. opprobrium, macula.
        • α.
        • β.
        • γ.
        • δ.
  • II.
    • 1. minima pars verborum scripta, littera.
    • 2. ciffra (saec. XVI)
  • III. mus.
    • A. propr.
      • 1. definitur
      • 2. soni musici perscripti
    • B.
      • 1. soni musici pars distincta
      • 2. melos, cantus
  • IV.
    • 1. scriptum.
      • α. litterarum publicarum exemplar primitivum
      • β. exemplar descriptum
      • γ. annotatio marginatis, scholion.
    • 2. documentum scriptum (saec. XV—XVI)
    • 3. litterae, epistula (saec. XV).
  • V. iur.
    • A. propr.
      • 1. annotatio in commentariis iudicii facta
      • 2. apocha
    • B.
      • 1. pecunia, quae pro re in commentarios iudicii relata solvi solebat
      • 2. pecunia, quae iudicibus solvi solebat, ut causae a se diiudicatae testimonium darent
      • 3. pecunia, quae pro apocha conscripta exactori vectigalium solvi solebat

Pełne hasło

NOTA s. NOTHA, -ae f.
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • B.
  • L.
  • A.
  • Ha.
  • N.
  • K.
[vocis significationes varias enumerat
GŁOG. Alex. I fol. P Va : nota est equivocum: est nota notitia (IV A 1), nota littera (II A 1) et nota culpa (I B 3) et cantilenas dicimus esse notas (III B 2]).
I.
A.
1. znak, oznaka; indicium, signum, v. gr. fossae (syn. signum: KodKrak p. 186, a. 1428 ; in arbore factum: KodMp IV p. 455, a. 1446) .
N.
chalcetypa czcionka drukarska; typus quo libri imprimuntur
PAUL. CR. p. 77, v. 77 : eos panegyricos ... officinatoribus n-is chalcetypis ... transcribendos tradidi.
Praec.
a. log.
α. passionum :
STOB. Sign. fol. A Ib : ea, quae sunt in voce, sunt n-e id est signa earum passionum, que sunt in anima, id est conceptuum seu actuum intelligendi.
β. (sq. gen. ) wyraz określający charakter związku łączącego wyrazy lub zdania; explicatur
WROCŁ. CongLog fol. C IIa : n-a illationis est coniunctio vel adverbium denotans sequelam vnius propositionis ex alia (cf. id. Dial. fol. C Ib).
Id. Dial. fol. C IVa: propositio ... affirmatiua, cuius n-a conditionis, copulationis vel disiunctionis affirmatur, vt: homo currit et Deus est.
Id. EpitConcl fol. d IIIa: per n-am similitudinis datur nobis intelligi, quod Spiritus Sanctus ... apparuit in similitudine columbe (cf. ib. supra : vidi Spiritum Sanctum descendentem sicut columba).
Id. Dial. fol. L IIb: interrogatio est propositio probabilis accepta cum signo et n-a interrogationis.
b. rhet. znamię; signum
CALLIM. Rhet. p. 42 : propria n-a dicitur, cum id affertur, quod numquam aliter fit propriumque declarat, ut fumus ignem, cicatrix vulnus, partus concubitum.
2. znamię, piętno, ślad (na ciele); vestigium in corpore impressum, stigma.
Definitur gen. , v. gr.
cicatricum ( DŁUG. Op. p. 70 ; ;cf. id. Hist. I p. 374 = II p. 138 ed. nov. ), morpheae ( id. Op. p. 436 ), vel adi. cruenta ( ArLit I p. 19, a. 1558) , violenta ( AGZ XIII p. 572, a. 1468) , turpis ( Tom. XIV p. 281, a. 1532).
3. gest, przejaw uczuć; gestus, quo affectiones animi significantur, v. gr. gratitudinis ( DŁUG. LibBen I p. 270 ), item veneris (i. amoris ArHist V p. 417, saec. XV med.) .
B.
1. cecha charakterystyczna, właściwość; id, quod alicui proprium est, proprietas, v. gr. perpetuitatis ( DokMp V p. 55, a. 1406).
2. gatunek, jakość; qualitas, species (saec. XV—XVI) , praec. in locut. α. eius notae tego rodzaju; eiusmodi ( Tom. XIII p. 93, a. 1531), item optimae notae ( KodKrak p. 215, a. 1451 ; simili sensu primae notae *Tom. XIV p. 379, a. 1532). β. de meliore nota z lepszej strony; meliore ex parte
Tom. XIV p. 578 (a. 1532) : me ... de meliori n-a commendatum esse cupio.
3. piętno, hańba, zarzut; opprobrium, macula.
Additur gen. obi., v. gr.
nominis (nostri : CodEp III p. 446, a. 1497) , habilitatis (fabri : APozn II p. 154, a. 1485) , vel explic. , v. gr. criminum (enormium : ZabDziej III p. 20, a. 1490) , erroris ( PommUrk II p. 135, a. 1265) , falsitatis ( CIOŁ. Lib. II p. 55), infamiae (KsgSądWp I p. 203, a. 1410 et passim), cett. Glossa Pol.
GLcerv p. 650 : n-a ... infamia, ignominia «hańba».
Iuncturae verbales notabiliores
α. nota alicui imminet ( PommUrk II p. 87, a. 1261) , in aliquem redundat ( Tom. VI p. 274, a. 1523).
β. notam contrahere ( KodUJ II p. 102, a. 1449 et saepius), incurrere ( PommUrk II p. 135, a. 1265 et saepius), inire ( HUSSOW. p. 9, v. 24 ; subire: Tom. VIII p. 71, a. 1462 et saepius), intrare ( *SSrSil VIII p. 71, a. 1462) , ex se praebere ( StPPP III p. 106 ) , item nota laborare ( ArPrawn VII p. 172, a. 1566).
γ. notam alicui exhibere ( RHer III p. 75, a. 1535) , facere ( PrzywKr p. 17, a. 1425) , imponere ( DŁUG. Hist. IV p. 349 ) , inicere ( Tom. IV p. 96, a. 1516) , inurere ( CodEp I 2, p. 57, a. 1448 et saepius), irrogare ( CracArt II p. 459, a. 1547) ; simili sensu notam deducere (contra aliquem: LibDisp p. 16, a. 1424), item aliquem in notam ponere (de aliqua re: CodVit p. 1031, a. 1416).
Opp.
notam (absolvere et) abolere ( *SSrSil VIII p. 71, a. 1462 ; AKapSąd II p. 630, a. 1480).
δ. nota aliquem aspergere ( PP IV p. 105, a. 1450) , contaminare ( CALLIM Hist. p. 46, 23 ), inquinare ( Tom. VIII p. 133, a. 1526) , insignire ( ZabDziej III p. 280, a. 1493), item in nota inculpare ( CIOŁ. Lib. II p. 55 ).
Locut. adv.
cum nota w sposób haniebny; turpiter ( Tom. IV p. 383, a. 1518).
Opp.
sine (absque) nota ( *ib. V p. 52, a. 1519 ; Dogiel IV p. 211, a. 1520) , citra (extra) notam ( DŁUG. Hist. IV p. 477 ; Tom. III p. 195, a. 1514 ;et saepius).
II.
1. znak graficzny, littera; minima pars verborum scripta, littera.
N.
aspirativa znak przydechu; aspirationis signum
MARC. p. 46, v. 24 : litera non est H ... aspiratiua dicitur esse n-a.
2. szyfr; ciffra (saec. XVI).
III. mus.
A. propr.
1. znak graficzny dźwięku, nuta; definitur
FELSZT. OpCong fol. A IIb : n-a ... est figura, qua cantus intensio vel remissio designatur.
MONET. fol. A IVa : n-a est character linee vel spacio infixus, per quam omnis cantus representatur, n-arum alia soluta vel simplex, alia composita; simplex est que nulli coheret, composita que alij (sic ) coheret.
2. zapis melodii, notacja muzyczna; soni musici perscripti
SEVER. p. 41 : Sertum B. Virginis Marie ... cum textu, n-a et exemplo quomodo et quando innotuit.
CracImpr p. 15 (a. 1486) : antifonare ... textu et n-a ... scribere et notare.
B. meton.
1. nuta jako dźwięk; soni musici pars distincta
NIC. BŁ Tract. fol. h Ia : significat ... diutina protractio n-arum ipsius Alleluia gaudium caelestis patriae.
StVic p. 398 (a. 1438) : cantus ... psalmorum ... continue et cum verborum debita expressione et n-arum prolacione ... peragatur.
SZYDL. p. 26 : examen clavium ... inter voces seu n-as.
2. melodia, śpiew; melos, cantus
PrPrz p. 32 (a. 1392) : et vox et vocum tonus, sonus et n-a ... ab alto iudice scitur.
ConcPol IV p. 159 (a. 1495) : cantetur simbolum fidei sub n-a antiqua apostolica et nullo modo sub alia.
N. locut.
missa (officium) cum (in, sub) nota msza (lub oficjum) śpiewana (-ne); quae (quod) cantu celebratur
VHedv p. 538 : b. Hedvigis in ecclesia ... cum n-a matutinum, missas, vesperas et alias laudes Dei coram se faciebat sollempniter decantari.
StSyn III p. 30 : missa conventualis ... in cantu seu n-a ... nec non matutinalia et vespertina officia ... conventualiter celebrentur.
KodKKr II p. 312 (a. 1407) : in die ... anniuersaria, psalmi ... vigilie ... et vna tantum missa sub n-a, sine commendacione celebrari tenebuntur. Opp.sine nota:
PommUrk III p. 393 (a.1299): sacerdos ... matutinas ... vesperas, vigilias dicet simpliciter sine n-a.
SSrSil I p. 240 (saec. XII ex.) : in quibus altaribus cum n-a et sine n-a et hore canonice et missarum peragebantur officia sacrosancta.
IV.
1. notatka, zapis; scriptum.
Praec.
α. brulion dokumentu, minuta; litterarum publicarum exemplar primitivum
KodWp V p. 142 (a. 1408) : ego Johannes ... publicus imperiali auctoritate notarius ... ea ... sic fieri vidi et audiui et simul cum ... magistro Benedicto in n-am conscripsi ac ... in hanc publicam formam redegi.
AGZ VIII p. 134 (a. 1460) : iura, privilegia ac alia munimenta ... ex eorum formis originalibus ac eorum n-is sive manualibus ... in publicam formam ... redacta.
Syn.
manuale (cf. supra 12 et saepius), materia ( HKap p. 422, a. 1490) .
Praec. in locut.
in notam (con-, sub-) scribere ( KodWp V p. 142, a. 1408 et passim), (ex-, re-) cipere ( CodVit p. 649, a. 1424 ; KodUJ I p. 201, a. 1440) , sumere ( PamLit VI p. 512, a. 1540 ; item notam sumere: KodUJ III p. 173, a. 1491).
β. odpis, kopia; exemplar descriptum
*KodWp III p. 477 (a. 1378) : omnes ... privilegia ... et munimenta ... que penes se ... detinent aut in n-am receperunt.
DokLub p. 198 (a. 1414) : prout in instrumentis publicis desuper ... in n-am receptis plenius continetur.
Additur gen. explic.,v. gr.
actus (coram eo notario fiendi: AKapSąd II p. 752, a. 1510) , contractus (emptionis et venditionis census: KodUJ IV p. 12, a. 1508) , decreti ( ŹrWaw I p. 91, a. 1489) , libertationis ( Visit. p. 172, a. 1511) , litterarum et munimentorum ( Tom. III p. 125, a. 1514).
γ. dopisek, uwaga na piśmie; annotatio marginatis, scholion.
2. pl. dokument; documentum scriptum (saec. XV—XVI).
3. list; litterae, epistula (saec. XV).
V. iur.
A. propr.
1. wpis w księdze sądowej; annotatio in commentariis iudicii facta
StPPP VIII p. 65 (a. 1382) : terminus continuatur ad terminos sub prima n-a.
Ib. p. 256 (a. 1388) : permisit notarius hanc n-am delere.
Ib. p. 434 (a. 1397) : non valet n-a, quia alia melior infra scripta est.
Ita vulgo.
Syn.
inscriptio ( StPPP II p. 413, a. 1436 et saepius), protocollum( AKapSąd III p. 28, a. 1466).
Simili sensu
nota inscriptionis ( KodPol III p. 455, a. 1485). Indicatur obi. a. sq. gen.
StPPP VIII p. 372 (a. 1394) : n-a terminorum feria secunda in die sancti Mathei apostoli (cf.
ib. II p. 41, a. 1394). ArPrawn VIII p. 96 (a. 1406) : n-am testium ... ad librum inposuit.
Ib. X p. 396 (a. 1413) : n-am ... sue (ed. siue) comparicionis sibi petivit ad registrum inscribi.
StPPP VI p. 75 (a. 1512) : n-a iuramenti.
b. adi. regalis (i. iudicii regalis)
StPPP VIII p. 558 (a. 1398) : termini et n-e regales in curia domini regis continuantur.
c. sq. enunt. obi .
StPPP VII p. 20 (a. 1377) : n-a, quod Ianconi ... testes habuit ducere contra ... Derzconem.
Ib. p. 375 (a. 1394) : n-a sicut Paulus ... citauit Bronkam.
2. pokwitowanie na piśmie; apocha
ŁASKI LibBen I p. 73 : ecclesia solvit contributionem denarii sancti Petri quatuor grossos cum n-a.
StPPP VI p. 210 (a. 1523) : quam pecuniam consuetudo terrae admittit ad credendum absque ulla n-a et cautione fideiussoria.
B. meton.
1. opłata za wpis do księgi sądowej; pecunia, quae pro re in commentarios iudicii relata solvi solebat
KodWp II p. 585 (saec. XIV med.) : scriptores iudiciorum ... de n-a et signatura in grosso medio contententur.
KsgKaz p. 255 (a. 1391) : recepit ius civile et tenetur VI grossos et n-am.
AGZ XI p. 76 (a. 1433) : Thomco de inscriptione debet n-am solvere.
Glossae Pol.
IusPol p. 267 (a. 1454) : notarii ... pecunias ratione n-ae alias «spyszne» ... nullatenus recipiant.
Visit. p. 600 (a. 1559) : cmethones ... a n-a ... alias «spisznego» per solidum unum solvunt.
Cf. etiam RevVlad p. 148 (a. 1598) .
Syn.
inscriptionale ( IurMas I p. 105, a. 1421) .
2. tzw. pamiętne, opłata uiszczana sędziom, aby w razie potrzeby składali świadectwo odnośnie wydanego przez siebie orzeczenia; pecunia, quae iudicibus solvi solebat, ut causae a se diiudicatae testimonium darent
KsgPrzem I p. 78 (a. 1417) : veniens ad bannitum iudicium super recognicione premissa posuit n-am alias sollidum scabinorum sive donum recognitionis.
StPPP IX p. 46 (a. 1453) : reformauit sue ... consorti ... centum marcas communis monethe ... et super hoc posuit n-am dominis solus.
AGZ XV p. 59 (a. 1466) : Nicolaus ... reponebat terminum Andree simplici infirmitate ... super que n-am posuit.
VL p. 268 (a. 1496) : succamerarij ... non plus quam trium marcarum arram seu n-am pro graniciebus limitatis accipiant.
3. opłata za wystawienie przez poborcę pokwitowania na piśmie; pecunia, quae pro apocha conscripta exactori vectigalium solvi solebat
KodWp III p. 600 (a. 1388) : exactor ... pecuniarum pretextu n-e, quod «napisne» dicitur, nihil exigat (cf. PP II p. 25, a. 1448).
Ad 1—2 cf. INSCRIPTIONALE
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)