Ogólne
Pełne hasło
Więcej

NOTABILIS

Gramatyka
  • Formynotabilis, notabilis, notabiliores, notabile
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -e -is -um -is
  • Część mowyprzymiotnikrzeczownikrzeczownikrzeczownik
  • Rodzajmęskimęskinijaki
Znaczenia
  • I.
    • 1. manifestus, conspicuus.
      • α. + signum
      • β.
    • 2.
      • a. concr. amplus, magnus, spatiosus
    • 3. + opus pulchrum pulcher, lautus, magnificus
  • III.
    • 1. praestans, egregius, insignis.
    • 2. animadvertendus, notatu dignus.
  • III.
    • 1. infamis, famosus
    • 2. vituperandus, reprehendendus

Pełne hasło

NOTABILIS, -e
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • Dc.
  • NGl.
  • L.
  • K.
[comp. magis notabilis : KodWp III p. 697 (a. 1397) : quod ... magis notabile fiat.]
I.
1. zwracający uwagę, widoczny; manifestus, conspicuus.
Praec.
α. signum terminale ( KodMp I p. 133, a. 1286—89 et saepissime). Glossae Pol.
DŁUG. LibBen I p. 108 : signa n-ia vulgariter «kopcze» distinguentia easdem villas.
AGZ XVIII p. 87 (a. 1474) : sunt destructa signa n-ia alias «są znaky skazane znamenythe».
Ib. XIX p. 563 (a. 1508) : signa ... n-iora dicta «wyazdy».
β. vulnus (syn. cruentum, apertum: AGZ XVII p. 251, a. 1488 et saepius).
2.
a. concr. znaczny, wielki, rozległy; amplus, magnus, spatiosus
DokMp VII p. 115 (a. 1423) : ad monticulum n-em alias «wielga mogiła».
DŁUG. LibBen I p. 7 : curia n-is ... habens agros praediales n-es.
b. abstr. wielki, (po)ważny; gravis, v. gr. bellum (
AGZ XII p. 198, a. 1449 ; item expeditio bellica: KodMp IV p. 127, a. 1410) , damnum ( KodPol I p. 242, a. 1375) , impedimentum ( ArPrawn V p. 462, saec. XIV ex.ex) , impensae ( KodMp IV p. 376, a. 1441) , infirmitas (syn. gravis: CodVit p. 229, a. 1412 et saepius), inopia ( StSyn III p. 52 ), cett.
N.
tempus i. longum DokKKr II p. 250 (a. 1437).
3. okazały, piękny; pulcher, lautus, magnificus , v. gr. opus (sim. pulchrum : KodUJ II p. 158, a. 1454). N. de scribendi modo
PEREGR. fol. b Ib : sermones n-es et compendiosi de tempore et de sanctis.
JAC. PAR. Var. II p. 213 : sermones dominicales et feriales (ed. formales) n-es per circulum anni.
ChrClar p. 449 : stilo ... pulchro et n-i.
III.
1. (de hominibus) wyróżniający się, znakomity, wybitny; praestans, egregius, insignis.
Constr.
a. abs. b. sq. gen. ?
ArHist VI p. 164 (a. 1424) : probum virum et bone fame n-em.
c.
sq. abl. N. loco appellationis honorificae nobilium
ArPrawn I p. 156 (a. 1444) : n-em Slinisky non impediat ... in suis hereditatibus.
Abs. loco subst. notabilis,, -is m. osoba znacząca, dygnitarz; unus e proceribus
AAlex p. 90 (a. 1502) : imperator suum ad nos venturum n-em deputavit.
Tom. VII p. 267 (a. 1525) : structor regius ... unum n-em dominum Niemierowicz ... occidit.
N. lusum verborum
CodVit p. 1022 (a. 1416) : tres n-es multum n-iores.
Item
comp. loco subst. notabiliores,, -um m. znakomitsi obywatele, notable; principes civitatis
IurMas II p. 76 (a. 1497) : barones, milites, proceres et ciuitatum n-iores.
2. (de rebus) zasługujący na uwagę, znaczący, ważny; animadvertendus, notatu dignus.
N.
abs. loco subst. notabile,, -is n. zasługujący na uwagę temat (jako wyodrębniona część traktatu filozoficznego); tractatus philosophici pars distincta, qua quaestio quaedam notatu digna explicatur
Gramm. p. 195 (saec. XV) : hic auctor subdit alias regulas per modum n-is sibi valentes ad cognitionem supradictorum.
MatFil VI (XVII) p. 231 (saec. XV in.in) : primo ponam aliqua n-ia vel aliquas distinctiones in titulo quaestionis positas (cf. ib. infra primo noto, quod etc. ... secundo noto, quod etc. )
. Ita passim in textibus phil.
III.
1. (de hominibus) powszechnie znany (ze złej strony), osławiony; infamis, famosus
StPPP II p. 590 (a. 1450) : emisit de cippo ... furem n-em.
AKapSąd III p. 63 (a. 1494) : meretrix pessima et n-is.
2. (de rebus) naganny, zasługujący na potępienie; vituperandus, reprehendendus
MARTIN. OP. Chr. p. 404 : quam plurima n-ia ... euenerunt sub hoc titulo ... vacationis imperii.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)