- F.
- G.
- S.
- Dc.
- NGl.
- B.
- L.
- N.
- K.
I.
adi.
(sq.
de)
urodzony, pochodzący, (będący)rodem skądś; natus,
oriundus
DokMp I p. 182 (a. 1373) : fidelia servitia nobilis Goly, n-i de Slesia, ex Denkow de Strzegow.
AKapSąd I p. 443 (a. 1462) : nullus de exteris partibus, qui non esset n-us origine de regno et qui non esset regnicola ... suscipiatur.
ZabDziej II p. 458 (a. 1488) : Anne de Rohaczyn ... n-e de Culykow.Ita passim.
Item sq.
unde :
RHer III p.54 (a. 1518) : se nescire, unde pater eius esset n-us et si esset nobilis genere ex linea generationis paternae.
2.
subst.
a.
nativus,,
-i
m.
człowiek;
homo
FormJ p. 2 : o, n-orum omnium originale principium, o, rerum omnium speciale presidium.
b.
nativum,,
-i
n.
przychówek (potomstwo) zwierząt;
suboles animalium
StPPP II p. 359 (a. 1431) : n-um alias «przyplod» per medium habebunt.
Ib. infra n-um (ed. -am) tamen per medium dividendo.
II.
1.
wrodzony, przyrodzony, dany przez naturę, naturalny;
innatus,insitus, ingenitus, a natura datus, genuinus, naturalis.
2.
rodzony,własny;
natus, germanus, proprius
ZabDziej III p. 324 (a. 1494) : Stanislaus scolaris de Wassziczyn, n-us filius olim providi Martini sartoris de ibidem.
ADAM p. 305 : animae nostrae ... in corporibus his quasi vagabundae, ad n-um redeant patrem et opificem.
Tom. XIII p. 232 (a. 1531) : filium suum ... quem in loco genuini filii habeo, cui ut pater n-us filio quam optime consultum cuperem.
III.
1.
adi.
rodzinny, ojczysty; natalis, patrius
KodKKr II p. 188 (a. 1394) : nationem Polonicam ... que in suo n-o solo, prout alie gentes in suis terris, merito habere debet primatum.
KodPol II p. 850 (a. 1433) : principum ... quos n-i nobis concedit solij amenitas.
DokMp VIII p. 260 (a. 1443) : regni nostri n-i Polonie.Ita saepius.
N.
conventus
klasztor macierzysty;
coenobium quo quis religiosam
vitam primum egit
ACapOP p. 329 (a. 1556) : fratres ... eorum, quae ex labore acquirunt, medietatem aut n-o conventui, aut in quo sunt assignati, donent.
2.
subst.
a.
rodak, ziomek;
conterraneus, eadem regione
natus
AGZ IV p. 3 (a. 1357) : monialium ... supplicationibus nobis per ... dominum Foelicem in eadem Antiqua Sandecz ... plebantim et n-um oblatis.
MPH III p. 237 (saec. XV ex.ex) : tota Italia contra eum regem conspiravit demtis Venetis et Ianuensibus, quorum n-us fuit.
b.
(saec.
XVI de colonis)
tzw. rodzic, tj.kmieć miejscowy,
tubylczy, urodzony na miejscu
(nie mający prawa oddalania się
z rodzinnej wsi); vernaculus,
originarius (cui a loco
natali abire non licebat)
AKapSąd I p. 227 (a. 1523) : homines profugos cum filiis iam etatem habentibus tanquam n-is aliisque liberis ... in agris, de quibus fugerant, relocet.
Visit. p. 476 (a. 1534) : in eadem villa apud kmethones sunt multi adolescentes n-i, quibus agri deserti locari possint.
ArPrawn I p. 263 (a. 1553) : sibi nobili Ioanni laboriosum Leonardum, n-um ipsius de villa Ianowo profugum ... non restituit nobilis Mathias.
Ib. p. 270 : nobilis Johannes ... reconvenit ... nobilem Mathiam ... pro cmethone ipsius n-o et profugo de villa.Nescio an huc quoque pertineat
AKapSąd II p. 753 (a. 1510) : Iohannes Pyotrkowski allegavit, quod ipse lucratus est dictum Martinum tanquam n-um suum et adiudicatus est sibi in iure seculari.