Ogólne
Pełne hasło
Więcej

MATERIALITER

Gramatyka
  • Formymaterialiter
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana
  • Część mowyprzysłówek
Znaczenia
  • I.
    • 1. materiali modo
    • 2. + 1—2: corporaliter
  • II. phil.
    • 1. quantum ad materiam (cf. s. v. III 1) spectat
    • 2. phil. meras voces vel enuntiata considerando

Pełne hasło

MATERIALITER adv.
  • F.
  • Th. (rec.),
  • Bl.
  • B.
I.
1. w sposób materialny; materiali modo
KsgHenr p. 3 : Nicolaum in hac provincia ... exaltauit Deus ... ut fidelium animabus in hoc claustro Deo seruiencium uiam salutis et gaudia eterna m-r augmentaret.
KomPolit p. 186 (a. 1410) : debet capi civitas ... m-r pro lapidibus et lignis.
KomEkon p. 133 (a. 1416) : domificatoris est constituere domum m-r.
2. cieleśnie, w sposób cielesny; corporaliter
JusPol p. 420 (a. 1386) : postquam idem violator eandem feminam ... m-r cognoverit, dotem ... cum illa nullam habebit.
Glossa Pol. ad 1—2:
GLb p. 126 : m-r «cyelyesnye».
II. phil. t. t.
1. (sensu metaphysico) materialnie, w odniesieniu do materii (jako przeciwieństwa formy); quantum ad materiam (cf. s. v. III 1) spectat
MATTH. Prax. p. 74 : malum formaliter est privatio, quamvis multa positiva m-r et subiective mala sint.
NIC. BŁ. Serm. I p. 168 : si ... scire volumus, vnde sit malum culpae, m-r dicimus, quod ex nihilo, si vero formaliter, dicimus, quod ab absentia boni debiti.
WROCŁ. EpitConcl fol. C IIb : Sacramentum Eucharistiae est vnum sacramentum, non vnum m-r, sed vnum formaliter et perfectiue.
ExPhys fol. 1 IIa : actio et passio pro materia habent motum et sic m-r sunt idem.
2. (sensu log. et gramm.) w supozycji materialnej, tj. traktując wyrazy i zdania jako jednostki językowe; meras voces vel enuntiata considerando SŁUP. in
MedPhil XXIV p. 148 : m-r capiendo, non significative.
GŁOG. ExLog fol. L VIIa : cum ... nomen equiuocum sub vna voce plura significat, ergo dicetur vnum nomen m-r, non tamen formaliter.
WROCŁ. Dial. fol. E VIa : propositio consideratur ... vt est pars propinqua silogismi ipsum m-r componens.
Ita saepius in textibus phil. , v. gr. capere (accipere vocem vel terminum: WROCŁ. Dial. fol. A IVa ; ib. fol. A VIIIb ;et saepius), convertere (propositiones ib. fol. C Ia) , ponere ( GŁOG. Alex. I fol. Qq IIIa et saepius ib. ), item aequipollere (in veritate et falsitate de propositionibus WROCŁ. Dial. fol. D IIa) , coincidere (de membris divisionis BYSTRZ. Top. fol. o Ib) , consequi ( id. Log. fol. z VIIa ).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)