- F.
- Th. (rec.),
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- B.
- L.
- A.
- H.
- Ha.
- N.
- K.
- O.
DokMp I p. 97 (a. 1353) : pro pascuis ... liberum mansum, quod «scothnicza» vulgariter dicitur.
KsgMaz II p. 163 (a. 1426) : quod mansum iacet a rivulo ... ad comunem stratam ... eundo.Cf. etiam infra 20. formae decl. III: acc. sg. mansem (mansim) infra 98,39 et
KsgMaz II p. 177 (a. 1426) : mansim quodlibet sibi debet solvere per quinque sexagenas.nom. pl. manses infra 98,44 gen. pl. mansium:
KsgMaz I p. 130 (a. 1412) : duorum mansium.formae decl. IV: gen. sg.
PommQu p. 84 (a. 1384) : hereditatem unius mansus in villa Seytyn.
KsgRWar p. 544 (a. 1527) : quartam partem mansus.abl. sg. mansu:
KodPol III p. 198 (a. 1339) : de quolicet mansu et laneo.
KodMp III p. 174 (a. 1364) : de quolibet ... mansu.Ita saepius (cf. PP III p. 231, a. 1453 ; KsgRWar p. 65, a. 1493). nom. pl. mansus:
KodMp III p. 174 (a. 1364) : mansus ville ... more Franconico esse debeant limitati.
AKapSąd III p. 70 (a. 1499) : fuerunt mansus ... locati.gen. pl. mansuum:
KodWp I p. 307 (a. 1258) : in fine eorundem mansuum.
KodMp III p. 351 (a. 1383) : compositionem laneorum seu mansuum ville.Ita vulgo. acc. pl. mansus:
KodWp I p. 354 (a. 1262) : mansus ... dedimus ... octuaginta.
KodPol III p. 198 (a. 1339) : mansus vel laneos (cf. KsgŁawWar p. 69, a. 1454; ŁASKI LibBen I p. 137).abl. pl. mansibus (potest decl. III velI annumerari)
PreussUB I 2, p. 543 (a. 1306) : de suis mansibus.
TPaw III p. 611 (a. 1399) : duobus mansibus ... exceptis.
KodMaz(L) p. 164 (a. 1418) : emolumentis in ... mansibus existentibus.]
miara powierzchni ziemi (wielkości zmiennej) lub obszar pola
tej wielkości, łan; agri mensura (variae magnitudinis) vel modus quidam agri culti
VPriefl p. 17 : cum prius nonnisi LXII m-os habuerit, ipse numerum illum m-is totidem amplificavit.
CodSil(M) II p. 272 (a. 1206) : ecclesie ... superaddidi de agris meis ... tantum, quantum sufficeret ad duos magnos m-os.
Ib. p. 154 (a. 1217) : dedimus ... eisdem monachis CXX m-os de terra inculta iure Theutonico locandos.
KodWp I p. 106 (a. 1225) : m-os, quos ... dux Zlesie contulit domui Lubensi ... perpetuo confirmo.Ita vulgo.
Occ.
ecclesiasticus
et
abs. : grunt wydzielony w obrębie wsi na uposażenie kościoła, grunt
kościelny; ager ecclesiae assignatus, ecclesiae
praedium
KsgMaz II p. 45 (a. 1424) : plebanus ... citans Borzim ... pro duobus mansibus «poswanthnego» (cf. ib. p. 44 et 93, a. 1425).
TArch p. 165 (a. 1489) : m-us ecclesiasticus possessus.
Syn.
laneus (
DokMp I
p. 9, a.
1270
;
KodKKr I
p. 102, a.
1274
et vulgo), margula (
TPaw IV
p. 332, a.
1417)
, sors (
DokListPł
p. 85, a.
1384
;
CatLub
p. 328
),
item cinetho (
StPPP VIII
p. 833,
a. 1400
;
PrPol
p. 36, a.
1400
et saepius),
cf.
supraI 510,10
sqq.,
praec.
15.
Additur
agri (-orum:
CodSil I
p. 23, a.
1309
;
DokMp I
p. 145, a.
1364
et saepius; de agro
ib.
p. 72, a.
1349
et saepius), sed etiam
silvae (
PP V
p. 34, a.
1425).
Simili sensu
mansi ager, area (
APozn I
p. 100, a.
1443
;
StPPP VIII
p. 836, a.
1400).
N.
ad pascua porcorum (
CodPol II
p. 54, a.
1255)
, pro «scotnicza» (
DokMp I
p. 47, a.
1335)
, pro pascuis
(
).Glossae Pol.
DokMp I p. 63 (a. 1347) : de duobus m-is, qui dicuntur in Polonico «srzeby» (cf. DokPaul p. 11, a. 1371; StPPP VIII p. 542, a. 1398; TPaw IV p. 231, a. 1398; StPPP II p. 393, a. 1434; ib. p. 397, a. 1434).
TPaw III p. 471 (a. 1400) : m-os dictos «wloky» (cf. DokMp VII p. 28, a. 1419; ib. p. 141, a. 1424; ib. p. 142, a. 1424et vulgo).
Ib. IV p. 332 (a. 1417) : duas margulas vel m-os wulgariter «niwy» (cf. ŁASKI LibBen II p. 332).
PP V p. 33 (a. 1425) : m-um unum «morg» (cf. KsgŁawWar p. 69, a. 1454).
KodPol II p. 412 (a. 1425) : aduocato ... unam mansem, que dicitur ulgariter «przeczos» ... addicimus.
KsgMaz III p. 182 (a. 1436) : unum m-um, qui vocatur «plossa dzeszanthna» ... obligavit.
KodWp V p. 662 (a. 1442) : m-os alias «slady».
Zaranie Śląskie XIV p. 50 (a. 1454) : duo manses liberi alias «lany» (cf. GLt p. 22; GLcerv p. 628).
Visit. p. 134 (a. 1511) : de quolibet m-o sive «dzal» (cf. ŁASKI LibBen I p. 387).Distinctiones, quae vulgo occurrunt
a.
respicitur mensura
SchlUrk p. 372 (a. 1270) : quilibet m-us debet apud eos habere triginta sex iugera.
PommUrk V p. 483 (a. 1320) : duos m-os sexaginta iugera continentes.
DŁUG. LibBen I p. 647 : duodecem virgae faciunt unum m-um.
RegPerc p. 300 : m-i longitudo stadiorum 24.
Visit. p. 272 (a. 1511) : in m-um octo sulcos computando.
Ib. p. 87 (a. 1511) : in m-um X virgae computan tur.
IurMas III p. 32 (a. 1528) : m-i ... terrae Masoviae «wloki» ... dicantur minores esse quam m-i terrarum Poloniae, qui lanei dicuntur.
b.
respicitur magnitudo Culmensis (mensurae:
KodPol II
p. 309, a.
1362
;
KodMaz(L)
p. 80,
a. 1369
;et saepius), Flamicus (Flammingicus,
Flamingus, Flamminginus:
KodPol II
p. 54,
a. 1255
;
CodSil I
p. 23, a.
1309
;
ib.
p. 27, a.
1319
;
KodPol II
p. 660, a.
1330
et passim; item Flandrensis:
KodPol II
p. 71, a.
1266
et saepius;
Hollandricus:
KodMaz(K)
p. 317, a.
1230
et saepius),
Francicus (Franconicalis, Franconicus:
KodMp II
p. 88, a.
1253
;
ib. I
p. 160, a.
1299
et saepius), mensurae Lublinensis (
DokMp I
p. 377, a.
1412)
; item longus (
KodTyn
p. 54,
a. 1274
et saepius), magnus (
CodSil(M) II
p. 272,
a. 1206
;
DokMp I
p. 21, a.
1303
et saepius; item
maior:
CodSil(M) II
p. 204, a.
1218
; opp.
parvus:
KodPol II
p. 71, a.
1266
;
KodKKr I
p. 230, a.
1346
et saepius; minor:
DokMp I
p. 177, a.
1372).
c.
respicitur condicio
α. censualis (
DokMp VIII
p. 346, a.
1327
; opp.
aratorius:
CodSil X
p. 143,
a. 1342
et saepius), decimalis (
DokMp I
p. 177,
a. 1372)
, solubilis (
KodMp II
p. 268, a.
1329
;
DokKujDobrz
p. 38, a.
1343
et saepius).
N.
sextus
(
DokRad
p. 11, a.
1340
:
damus ... advocato ... sextum m-um sive de m-is sextum denarium
censualem.
Ita saepius).
Opp.
liber (
DokMp I
p. 29, a.
1318
;
ib. VIII
p. 346, a.
1327
et vulgo),
exemptus (
ib. I
p. 208, a.
1380).
β. possessionatus, possessus (
KodWp I
p. 307, a.
1258
; et locatus:
AKapSąd III
p. 138, a.
1509
et saepius).
Opp.
desertus (
TArch
p. 91
;
Visit.
p. 511,
a. 1534
;:
m-us desertus «gosczynny».
Ita saepius).
γ.
campestris (
KodMp II
p. 193, a.
1293)
, rurensis
(
PommUrk V
p. 417, a.
1319
:
m-os rurenses, qui
vulgo «Lanthoven» (Germ. ) dicuntur).
Indicatur possessor
a.
sq.
gen.
,
v.
gr. advocatiae (
StPPP III
p. 22
;
AKapSąd III
p. 98, a.
1503
;et saepius), plebani (
ib.
p. 1, a.
1448)
, scultetiae, sculteti (
KodKKr I
p. 230, a.
1346
;
DokMp I
p. 173, a.
1370
et saepius), villae (
KodMp III
p. 174, a.
1364
;
ib.
p. 351, a.
1383
et saepius).
b.
sq.
adi.
,
v.
gr. advocatialis (
ArHist X
p. 3,
a. 1534)
, allodialis (
AKapSąd II
p. 10, a.
1415)
, cmethonalis
(
ib. III
p. 71, a.
1499
;
ib.
p. 164,
a. 1512
et saepius), praedialis (
TArch
p. 95
;
ib.
p. 128
;et saepius), scultetialis (
AKapSąd III
p. 363, a.
1497)
.